Yem ve yem hammaddesi gümrükleme işlemleri; ürünün kaynağı, bileşimi, üretim yöntemi ve kullanım amacı birlikte değerlendirilerek hazırlanır. Soya küspesi, yemlik arpa, balık unu ve vitamin premiksi aynı hayvan besleme zincirinde kullanılabilir; ancak aynı ithalat kontrolüne veya belge düzenine sahip olmayabilir. Bu nedenle yalnızca “yem hammaddesi” açıklamasıyla işlem planlanmamalıdır.
İthalatta Türkiye’ye giriş koşulları, ihracatta ise Türkiye’den çıkış işlemleriyle hedef ülkenin kabul şartları ayrı incelenmelidir. Bitkisel ve hayvansal kaynaklı ürünler arasındaki farkın yanında yem maddesi, katkı maddesi, premiks ve karma yem ayrımı da önemlidir. Ürünün teknik tanımı, sipariş kesinleşmeden hazırlanmalıdır.
Yem ve yem hammaddesi gümrükleme kapsamındaki ürünler
Hayvan beslemede kullanılan ürünler, işlenmemiş tarımsal ürünlerden belirli bileşimde hazırlanmış karışımlara kadar uzanır. Bu rehber kapsamında değerlendirilebilecek örnekler şunlardır:
- Yemlik tahıllar: Mısır, arpa, buğday ve hayvan besleme amacıyla ticarete konu olan diğer tahıllar.
- Yağlı tohum küspeleri: Soya küspesi, ayçiçeği küspesi ve kanola küspesi.
- Bitkisel yan ürünler: Buğday kepeği, şeker pancarı posası ve mısır işleme yan ürünleri.
- Fermantasyon yan ürünleri: Kurutulmuş damıtma ürünleri gibi üretim yöntemi ve bileşimiyle tanımlanan malzemeler.
- Hayvansal kaynaklı hammaddeler: Kullanımına izin verilen kapsamda değerlendirilen balık unu, balık yağı ve diğer hayvansal ürünler.
- Mineral yem maddeleri: Hayvan besleme amacıyla sunulan kalsiyum ve fosfor kaynakları gibi ürünler.
- Yem katkıları ve premiksler: Vitamin, iz element, enzim veya başka katkıları içerebilen ürünler.
- Karma yemler: Büyükbaş, küçükbaş, kanatlı ve su ürünleri yetiştiriciliğine yönelik hazırlanmış yemler.
- Ev ve süs hayvanı yemleri: Kuru veya yaş mamalar ve ürün niteliğine göre değerlendirilen diğer yemler.
Bu örnekler aynı işlem grubunu oluşturmaz. Özellikle hayvansal bileşen içeren karışımlar, süt ikame yemleri ve pet hayvanı yemleri için ürün bileşimi ayrıntılı incelenmelidir. Gıda, yem, gübre veya teknik kullanım amacıyla sunulan benzer malzemeler de birbirine karıştırılmamalıdır.
Sipariş öncesinde hazırlanması gereken bilgiler
Ürünün bileşimi ve kullanım amacı, dosyanın temelini oluşturur. Bitkisel veya hayvansal kaynak, üretim yöntemi, bileşenler ve hedef hayvan türü açıklanmalıdır. Küspelerde elde edildiği bitki ve işleme biçimi; karışımlarda ise bileşenlerin niteliği belirtilmelidir.
Teknik şartnamede ürünün değerlendirilmesi için gerekli analiz özellikleri bulunmalıdır. Ham protein, yağ, lif, kül ve nem gibi bilgiler ürüne göre önem taşıyabilir. Ancak bütün yemlerde aynı analiz listesinin zorunlu olduğu söylenmemelidir; kontrol kapsamı ürün ve ilgili gerekliliklere göre belirlenir.
Üretici, ihracatçı, parti numarası, ambalaj biçimi ve saklama koşulları da dosyada yer almalıdır. Tedarikçinin ticari adıyla resmî belgelerdeki ürün tanımı farklıysa aradaki ilişki açıklanmalıdır. Örneğin yalnızca kısaltmayla satılan bir yan ürünün hangi üretim sürecinden çıktığı belirtilmelidir.
Bitkisel yem hammaddesi ithalatı nasıl yürütülür?
Tarım ve Orman Bakanlığının açıkladığı süreçte, kapsam dahilindeki bitkisel yem ithalatında ithalatçı ve ilgili firma bilgilerinin Gıda Güvenliği Bilgi Sistemi kayıtları hazırlanır. Ürün için ön bildirim yapılır; uygun bulunan ürün bildirimi üzerinden sevkiyat bildirimi aşamasına geçilir.
Resmî kontroller risk esasına göre doküman, kimlik ve fiziksel kontrol aşamalarını içerir. Gerektiğinde numune alınması ve laboratuvar analizi yapılması bu süreçte yer alabilir. Uygun bulunan ürünler için gümrüğe Tek Pencere Sistemi üzerinden uygunluk numarası iletilir.
Bu süreçte ürün bildiriminin uygun bulunması, sonraki bütün yüklerin otomatik olarak serbest bırakılacağını göstermez. Gerçek sevkiyatın miktarı, belgeleri ve ürünle uyumu ayrıca değerlendirilir. Tahıl, küspe ve işlenmiş yan ürünler için gerekli belgeler somut ürün üzerinden belirlenmelidir.
Hayvansal kaynaklı yemlerde ayrı kontrol yolu
Balık unu, yemlik balık yağı veya diğer hayvansal kaynaklı ürünler, bitkisel yem hammaddeleriyle aynı belge listesi üzerinden planlanmamalıdır. Kaynak hayvan türü, üretim yöntemi, kullanım amacı ve menşe ülke değerlendirilmelidir.
Tarım ve Orman Bakanlığının ithalat kaynaklarında işlenmiş hayvan proteinleri, yem amaçlı balık yağı ve pet hayvanı yemleri için farklı veteriner sağlık sertifikası modelleri bulunmaktadır. Kullanılacak modelin gerçek ürünü ve sevkiyatı kapsaması gerekir. İnsan tüketimine yönelik bir ürünün sertifikası, yem amacıyla gönderilen başka bir ürün için doğrudan kullanılmamalıdır.
Kaynak ülke, üretici işletme, güncel kısıtlamalar ve yetkili giriş noktası da ilgili ürün açısından kontrol edilmelidir. Bir sağlık sertifikası modelinin yayımlanmış olması, her ülkeden ve her işletmeden koşulsuz ithalat yapılabileceği anlamına gelmez.
Biyogüvenlik ve yem katkıları
Biyogüvenlik kontrolü, özellikle ilgili bitkilerden elde edilen yem ürünlerinde ayrı değerlendirme gerektirir. Tarım ve Orman Bakanlığı, biyogüvenlik mevzuatı ve onaylı genetiği değiştirilmiş organizmalara ilişkin resmî kaynaklar yayımlamaktadır. Ürün, bileşen ve kullanım amacı güncel kararlarla karşılaştırılmalıdır.
Soya veya mısırdan üretilen bütün ürünlerin aynı duruma sahip olduğu varsayılmamalıdır. Tedarikçinin genel bir açıklaması yerine sevkiyatın özelliklerini destekleyen bilgiler hazırlanmalıdır. Belirli bir kullanım için verilmiş onayın başka kullanım alanlarını da kapsadığı kabul edilmemelidir.
Yem katkı maddeleri ve premikslerde de içerik ayrıntılı incelenmelidir. Bakanlıkça onaylı yem katkı maddelerine ilişkin kaynaklar kontrol edilerek ilgili maddenin kullanım koşulları araştırılmalıdır. “Vitamin karışımı” veya “enzim ürünü” gibi genel bir ticari isim, ürünün uygunluğunu tek başına açıklamaz.
İthalat hazırlığında izlenecek sıra
- Ürünün bileşimi, kaynağı ve kullanım amacı belirlenir.
- Yem maddesi, katkı, premiks veya karma yem niteliği değerlendirilir.
- GTİP ve uygulanacak güncel ithalat koşulları incelenir.
- Bitkisel kontrol, veteriner kontrolü ve ilgili diğer kapsamlar ayrılır.
- Gerekli bildirimler, belgeler ve taşıma hazırlığı tamamlanır.
- Resmî kontroller ile gümrük işlemleri sonrasında teslimat gerçekleştirilir.
Bitki sağlığı belgesi veya kontrol belgesi gerekip gerekmediği de ürünün niteliğine ve ilgili düzenlemelere göre araştırılmalıdır. Her bitkisel yem ürününe aynı belgenin gerektiği söylenmemelidir. İşlenme derecesi ve kullanım amacı bu incelemede önem taşıyabilir.
Yem ve yem hammaddesi ihracatı
İhracatta önce hedef ülke ve ürün kapsamı belirlenmelidir. Türkiye’den çıkış işlemleriyle alıcı ülkenin giriş, sağlık ve işletme kabul koşulları ayrı değerlendirilmelidir. Alıcının gönderdiği belge listesi, ilgili ülkenin yetkili kurumlarının güncel uygulamalarıyla karşılaştırılmalıdır.
Tarım ve Orman Bakanlığının bitkisel yem ihracatı kaynaklarında sağlık sertifikası süreçleri ve ihracat ön izin belgesine ilişkin başlıklar bulunmaktadır. Somut ürünün hangi işleme tabi olduğu yetkili birimle netleştirilmelidir. Bütün yem ihracatlarına aynı ön izin veya sertifika listesinin uygulanacağı varsayılmamalıdır.
Örneğin yalnızca bitkisel bileşen içeren yemle hayvansal protein içeren karma yemin ihracat hazırlığı farklılaşabilir. Üretim partisi, etiket, bileşim ve sertifika bilgileri aynı sevkiyatı tanımlamalıdır. Hedef ülkenin istediği analizler de sevkiyat takvimine dahil edilmelidir.
Ticari belgeler ile kontrol belgelerini ayırın
Ticari belgeler satış ve taşımayı gösterirken sağlık, kontrol ve analiz belgeleri ürünün ilgili gereklilikleriyle bağlantılıdır. Bu belgeler birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
- Ticari fatura: Ürün tanımı, miktar, fiyat ve teslim koşullarını açıklar.
- Taşıma belgesi: Seçilen kara, deniz veya diğer taşıma türüne göre hazırlanır.
- Çeki listesi: Düzenlendiği işlemlerde ambalaj, palet ve miktar takibini destekler.
- Teknik belgeler: İçerik, üretim yöntemi, kullanım amacı ve ilgili analiz bilgilerini açıklar.
- İşleme bağlı belgeler: Ürüne göre sağlık sertifikası, uygunluk, izin ve menşe belgelerini kapsayabilir.
Etiketlerde ürünün niteliği ve kullanım bilgilerinin ilgili yem mevzuatına uygunluğu ayrıca incelenmelidir. İthalat dosyasındaki içerikle ambalajdaki açıklamanın farklı olması açıklama gerektirebilir. Üretici değişikliği veya formül güncellemesi durumunda mevcut belgelerin yeterliliği yeniden değerlendirilmelidir.
GTİP, menşe ve gümrük kıymeti
Tahıl, küspe, mineral yem maddesi ve premikse tek GTİP atanamaz. Ürünün bileşimi, üretim yöntemi ve mevcut niteliği üzerinden sınıflandırma yapılmalıdır. Türkiye’de GTİP on iki hanelidir. Tedarikçinin verdiği yabancı kod kesin kabul edilmemeli; belirsizlikte Bağlayıcı Tarife Bilgisi seçeneği değerlendirilmelidir.
Menşe, yükün sevk edildiği ülkeden farklı olabilir. Menşe şahadetnamesi tercihli olmayan menşei; EUR.1 ilgili anlaşmanın koşullarında tercihli menşei ispatlamaya yarar. A.TR serbest dolaşım durumunu gösterir ve menşe belgesi değildir. Tarımsal ürünlerde belge seçimi yapılırken anlaşmanın ürün kapsamı ayrıca kontrol edilmelidir.
Gümrük kıymeti hazırlığında fatura ile teslim şekline bağlı navlun ve sigorta belgeleri değerlendirilir. Miktar veya kaliteye bağlı fiyat düzeltmeleri varsa sözleşmede açıklanmalıdır. Vergi hesabı, ürünün kesin sınıflandırması ve işlem koşulları görülmeden tek oran üzerinden yapılmamalıdır.
Nakliye, depolama ve parti takibi
Parti izlenebilirliği, ürünün kaynağıyla teslim edilen yük arasında bağlantı kurulmasını sağlar. Numune ve analizlerin hangi partiye ait olduğu anlaşılmalıdır. Farklı stokların karışması, belgelerin gerçek yükü temsil etmesini zorlaştırabilir.
Dökme tahıl, küspe, torbalı premiks ve sıvı yem hammaddesi farklı taşıma düzenleri gerektirir. Nem, kirlenme, ambalaj hasarı ve ürünlerin birbirine karışması gibi riskler malzeme özelinde değerlendirilmelidir. Önceki yükten kalan kalıntılar ve aracın temizliği de kontrol edilmelidir.
Nakliyatilan.com üzerinden iletişim kurulabilecek nakliyat firmaları ile görüşürken ürünün dökme veya ambalajlı olduğunu, miktarı, saklama koşullarını ve boşaltma yöntemini paylaşabilirsiniz. Silo, depo ve alıcı tesisin kabul kapasitesi taşıma takvimiyle birlikte planlanmalıdır.
Maliyet, süre ve hizmet sağlayıcı seçimi
Maliyet; vergiler, navlun, sigorta, müşavirlik, kontrol, analiz, terminal işlemleri ve depolama giderlerinden etkilenebilir. Numune alma, belge düzeltmesi veya uygun depo ihtiyacı takvimi değiştirebilir. Kesin gümrükten teslim süresi veya bütün ürünler için sabit hizmet bedeli verilmemelidir.
Nakliyatilan.com, hizmet arayanlarla hizmet sağlayıcıları buluşturan bir ilan platformudur. gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri için görüşürken bitkisel ve hayvansal yem deneyimini, bildirim hazırlığını ve analiz sürecindeki koordinasyonu sorabilirsiniz.
Platformdaki nakliyat ilanları üzerinden bağlantı kurarken ürün adını, bileşimini, miktarı ve güzergâhı belirtmek faydalıdır. Teklifte hangi giderlerin bulunduğunu, eksik belge halinde tedarikçiyle iletişimi kimin yürüteceğini ve olası beklemede ürünün nerede korunacağını açıklığa kavuşturun.
Sık sorulan sorular
Soya küspesi ile balık unu aynı kontrole mi tabidir?
Aynı kabul edilmemelidir. Bitkisel ve hayvansal kaynaklı ürünlerin kontrol yolları ve belgeleri farklılaşabilir.
Her yem hammaddesinde aynı sağlık sertifikası kullanılır mı?
Hayır. Ürün, kaynak ülke, kullanım amacı ve işlem kapsamına uygun belge belirlenmelidir.
Premiks ile yem katkı maddesi aynı ürün müdür?
Otomatik olarak aynı kabul edilmemelidir. Bileşim ve ürünün mevzuattaki niteliği üzerinden değerlendirme yapılmalıdır.
Ürün bildiriminin onayı bütün sevkiyatlar için yeterli midir?
Sevkiyat bilgileri ve ilgili resmî kontroller ayrıca değerlendirilir. Ürün bildirimi, gerçek yükün bütün işlem koşullarını tek başına tamamlamaz.
Gıda amaçlı belge yem ürününde kullanılabilir mi?
Kullanım amaçları birbirine karıştırılmamalıdır. Belgenin ilgili yem ürününü ve sevkiyatı kapsadığı doğrulanmalıdır.
Yem ve yem hammaddeleri için hizmet arayanlar ile gümrük müşavirliği, dış ticaret danışmanlığı, taşımacılık ve depolama alanlarında hizmet verenler Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir. Taraflar ihtiyaçlarını ve hizmet kapsamlarını açıklayarak platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden bağlantı kurabilir.

