Tıbbi Cihaz Gümrükleme Rehberi

Tıbbi Cihaz Gümrükleme Rehberi

Tıbbi cihaz gümrükleme, ürünün teknik özellikleriyle ticari belgelerinin birlikte incelenmesini gerektirir. Hastanede kullanılan büyük bir görüntüleme sistemi, steril cerrahi sarf malzemesi ve laboratuvar tanı ürünü aynı hazırlıkla ithal edilmez. Kullanım amacı, cihazın tabi olduğu düzenleme, uygunluk belgeleri ve sevkiyat koşulları işlemin nasıl yürütüleceğini belirler.

Başarılı bir hazırlık için satın alma, mevzuat, gümrük ve lojistik ekiplerinin aynı ürün bilgileriyle çalışması önemlidir. Belgelerdeki modelin gelen cihazla uyuşmaması veya ürün kaydındaki bilgilerin etiketten farklı olması, sevkiyatın yeniden incelenmesine neden olabilir. Bu rehber, ticari tıbbi cihaz ithalatı ve ihracatında kontrol edilmesi gereken temel noktaları açıklar.

Tıbbi cihaz gümrükleme hangi ürünleri kapsar?

Tıbbi cihazlar; tanı, tedavi, izleme ve diğer tıbbi amaçlarla kullanılan farklı ürünleri kapsayan geniş bir gruptur. Bununla birlikte bir ürünün sağlık kuruluşunda kullanılması, tek başına tıbbi cihaz sayılması için yeterli değildir. İmalatçının belirlediği kullanım amacı ve ürünün teknik niteliği değerlendirilmelidir.

Tıbbi cihazlarla in vitro tanı amaçlı tıbbi cihazların düzenleme ve uygunluk değerlendirme yapıları da ayrıdır. Örneğin hasta üzerinde kullanılan bir cihazla insan vücudundan alınan örneklerin incelenmesine yönelik bir tanı ürünü aynı dosya üzerinden ele alınmamalıdır. İlaçlar, kozmetikler ve genel amaçlı laboratuvar ekipmanları da otomatik olarak bu kapsama dâhil edilmez.

İlk aşamada kullanım amacı ve ürün kimliği netleştirilmelidir. Ana cihazın yanında gönderilen aksesuar, yazılım, yedek parça ve sarf malzemeleri ayrı satırlarda değerlendirilmelidir. Bunların tamamının ana cihazla aynı mevzuat veya tarife sınıflandırmasına sahip olduğu varsayılmamalıdır.

  • İmalatçı, model ve katalog referansı
  • Ürünün kullanım amacı ve teknik çalışma prensibi
  • Tabi olduğu tıbbi cihaz düzenlemesi ve beyan edilen sınıfı
  • Steril, tek kullanımlık veya yeniden kullanılabilir olma durumu
  • Seri, lot ve ürün tanımlayıcı bilgileri
  • Yeni, kullanılmış, numune veya gösterim ürünü niteliği

CE, ÜTS ve TAREKS arasındaki farklar

CE işareti, ilgili teknik düzenlemenin uygunluk yaklaşımıyla ilgilidir; genel bir ithalat izni değildir. Ürün Takip Sistemi, tıbbi cihazların kayıt ve takibinde kullanılır. TAREKS ise ithalat denetimlerinin risk esaslı biçimde elektronik ortamda yürütülmesini sağlayan sistemdir. Bu üç başlığın aynı işlem gibi değerlendirilmesi hazırlık hatalarına yol açabilir.

CE ve uygunluk belgeleri

Cihazın tabi olduğu düzenleme ve sınıfa göre AB uygunluk beyanı ile gerektiğinde onaylanmış kuruluş belgeleri incelenir. Her cihaz için aynı sertifika seti aranmaz. Belgenin ürün kapsamı, model bilgileri ve geçerlilik durumu kontrol edilmelidir. Etiket üzerinde CE işareti görülmesi, belge incelemesinin tamamlandığı anlamına gelmez.

Ürün Takip Sistemi

ÜTS, tıbbi cihazların firma, belge ve ürün bilgileriyle kayıt ve izlenebilirlik süreçlerine hizmet eder. İlgili kayıtların kapsamı ve durumu güncel uygulama üzerinden kontrol edilmelidir. Ticari dosyada kullanılan ürün tanımıyla sistemdeki bilgilerin aynı ürünü gösterdiğinden emin olunması yararlıdır.

TAREKS ve ithalat denetimi

Tıbbi cihaz ithalat denetiminde ilgili tebliğin ürün listesi ve kapsamı esas alınır. TAREKS üzerinden yürütülen risk analizi, fiilî denetime yönlendirmeyi etkiler; bütün partilerin aynı şekilde kontrol edileceği varsayılmaz. Bakanlığın güncel açıklamalarında geçici ithalat kapsamındaki tıbbi cihazların da denetim kapsamına alındığı belirtilmektedir.

İthalat süreci sevkiyattan önce nasıl hazırlanır?

İthalat hazırlığına yalnızca fatura kesildikten sonra başlanması, eksik belgelerin yük yoldayken fark edilmesine neden olabilir. Sipariş aşamasında teknik dosyanın ve tedarikçinin sağlayabileceği belgelerin incelenmesi, uygun olmayan bir modelin sevk edilmesi riskini azaltır.

  1. Ürünün kapsamını, kullanım amacını ve işlem türünü belirleyin.
  2. Teknik bilgiler üzerinden GTİP çalışmasını ve ithalat koşullarının kontrolünü yaptırın.
  3. İlgili uygunluk belgeleriyle kayıt durumunu inceleyin.
  4. TAREKS başvuru ve denetim hazırlığını, işlem takvimine uygun biçimde planlayın.
  5. Fatura, paketleme ve taşıma bilgilerinin birbiriyle uyumunu kontrol edin.
  6. Varış, muhafaza, gümrük işlemleri ve depoya teslim aşamalarını koordine edin.

Bu hazırlıkta belge ve ürün eşleşmesi temel kontrol noktasıdır. Faturada yalnızca genel bir ürün adı bulunması yerine, cihazın ayırt edilmesini sağlayacak model ve referans bilgilerinin yer alması işlemi kolaylaştırır. Ürün fotoğraflarının ve etiket örneklerinin önceden temin edilmesi de karşılaştırmaya yardımcı olur.

gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri arayan işletmeler, ihtiyaçlarını cihaz türü, sevkiyat yönü ve işlem kapsamıyla açıklayarak hizmet sağlayıcılarla görüşebilir. Nakliyatilan.com, tarafları buluşturan bir ilan platformudur. Görüşülen hizmet sağlayıcının yetkisi, deneyimi ve üstleneceği sorumluluklar ayrıca değerlendirilmelidir.

İhracatta Türkiye çıkışı ve hedef ülke koşulları

Tıbbi cihaz ihracatında Türkiye’den çıkış işlemleriyle hedef ülkedeki piyasaya giriş koşulları ayrı hazırlanmalıdır. Türkiye’de düzenlenen ihracat beyannamesi, alıcı ülkenin kayıt veya uygunluk gerekliliklerini karşılayan bir belge olarak görülmemelidir. Hedef ülke belirlendiğinde, o ülkenin yetkili sağlık otoritesi ve gümrük kaynaklarından ürün özelinde doğrulama yapılmalıdır.

Alıcının istediği ticari evraklarla yetkili kurumların aradığı resmî belgeler birbirinden ayrılmalıdır. Etiket dili, yerel temsilci, ürün kaydı veya sertifika ihtiyacı gibi konular ülkeye ve cihaz türüne göre değişebilir. Her ihracatta aynı belge listesinin geçerli olduğu kabul edilmemelidir.

İhracat dosyasında model, miktar, ambalaj içeriği ve teslim koşulları açık olmalıdır. Büyük sistemlerde kurulum parçalarının farklı tarihlerde gönderilmesi planlanıyorsa, alıcı tarafın ithalat organizasyonu da buna göre hazırlanmalıdır. Teslim programı, yalnızca taşıma süresine göre oluşturulmamalıdır.

Ticari belgeler ve işleme bağlı ek belgeler

Fatura, çeki listesi ve taşıma belgesi; satışın, yük içeriğinin ve nakliyenin tanımlanmasını sağlar. Uygunluk beyanı, sertifika ve kayıt bilgileri ise ürünün teknik düzenleme kapsamındaki durumuyla ilgilidir. Bir gruptaki belgelerin bulunması, diğer grubun gerekliliklerini ortadan kaldırmaz.

  • Fatura: Taraflar, ürün tanımı, miktar, fiyat, para birimi ve teslim koşulları incelenir.
  • Çeki listesi: Kullanıldığı sevkiyatlarda koli, palet ve ürün dağılımını gösterir.
  • Taşıma belgesi: Karayolu, denizyolu veya havayolu organizasyonuna göre hazırlanır.
  • Teknik belgeler: Cihazın kapsamına göre uygunluk beyanı ve ilgili sertifikalar değerlendirilir.
  • Ürün bilgileri: Etiket, kullanım talimatı ve tanımlayıcı kayıtlar karşılaştırma için hazırlanır.

Her belgeyi bütün işlemlerde zorunlu kabul etmek doğru değildir. Örneğin bir gösterim sevkiyatıyla ticari satışın belge ve rejim değerlendirmesi farklılaşabilir. Numune veya bedelsiz gönderim ifadelerinin de bütün kontrollerden muafiyet sağladığı düşünülmemelidir.

GTİP, menşe ve gümrük kıymetinde dikkat edilecekler

Tıbbi cihaz sektörüne tek bir GTİP atanamaz. Cihazın işlevi, teknik yapısı, bileşenleri ve sunuluş şekli sınıflandırmada önem taşır. Tedarikçinin kullandığı yabancı tarife kodu, Türkiye’deki sınıflandırmayı tek başına kesinleştirmez. Tereddüt varsa ayrıntılı teknik dokümanlarla değerlendirme yapılmalı, gerektiğinde bağlayıcı tarife bilgisi başvuru yolu incelenmelidir.

Menşe ülkesi ile sevk ülkesi birbirinden farklı olabilir. A.TR belgesi serbest dolaşım durumuyla ilgilidir ve menşe belgesinin yerine kullanılmaz. EUR.1 ise ilgili tercihli ticaret düzenlemesinin menşe kuralları çerçevesinde değerlendirilir. Belge ihtiyacı, ürün ve ticaret yapılan ülke üzerinden belirlenmelidir.

Gümrük kıymeti hazırlanırken fatura bedeliyle birlikte teslim koşulları ve ilgili giderler incelenmelidir. Navlun ve sigortanın bedelin içinde olup olmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır. Cihaz, yazılım ve hizmet bedellerinin birlikte sunulduğu sözleşmelerde kalemlerin niteliği ayrıca değerlendirilerek doğru beyana esas bilgiler hazırlanmalıdır.

Ambalajlama, nakliye ve depoya teslim planı

Tıbbi cihaz taşımalarında tek bir ambalaj standardı veya taşıma yöntemi bütün ürünlere uygun değildir. Steril sarf malzemesinde ambalaj bütünlüğü, hassas elektronik cihazda darbe ve titreşim, bazı tanı ürünlerinde ise sıcaklık koşulları öne çıkabilir. İmalatçının taşıma ve muhafaza talimatları planlamanın başlangıç noktası olmalıdır.

Büyük cihazlarda toplam ağırlığın yanında ağırlık merkezi, kaldırma noktaları ve teslim yerinin fiziksel koşulları da öğrenilmelidir. Hastane girişinin ölçüsü, yük asansörü kapasitesi ve cihazın yerleştirileceği alan, araç seçimini ve boşaltma organizasyonunu etkileyebilir. Gümrükten çıkış ile kurulum yerine teslim ayrı aşamalar olarak planlanmalıdır.

nakliyat firmaları ile görüşürken benzer cihaz deneyimi, kullanılacak ekipman, aktarma ihtiyacı ve hasar hâlindeki bildirim yöntemi sorulabilir. Ambalajın kim tarafından açılacağı ve teslim sırasında hangi kayıtların tutulacağı önceden kararlaştırılmalıdır.

İzlenebilir teslim kayıtları, koli ve ürünlerin doğru alıcıya ulaştığının kontrolünü kolaylaştırır. Teslim sırasında ambalaj hasarı, eksik parça veya tanımlayıcı bilgi uyuşmazlığı görülürse durum kayıt altına alınmalı ve ilgili teknik sorumlular bilgilendirilmelidir. Kurulum ve kullanım uygunluğu, taşıma tesliminden ayrıca değerlendirilmelidir.

Maliyet ve işlem süresini neler etkiler?

Toplam gider; vergiler, gümrük müşavirliği, taşıma, sigorta, terminal hizmetleri, depolama ve işleme bağlı kontrol giderlerinden oluşabilir. Büyük cihazlarda özel araç, vinç veya saha organizasyonu da maliyete eklenebilir. Sabit bir hizmet bedeli ya da bütün ürünlere uygulanacak tek bir vergi oranı verilmesi doğru değildir.

İşlem süresi de belge hazırlığına, kayıt durumuna, denetime ve lojistik koşullara bağlıdır. Teklif alınırken hangi kalemlerin bedele dâhil olduğu, bekleme giderlerinin nasıl hesaplanacağı ve ilave hizmetlerin hangi durumda doğacağı yazılı olarak sorulmalıdır. Kesin gümrükten çekilme tarihi veya garantili denetim sonucu üzerinden plan yapılmamalıdır.

Sık yapılan hatalar ve hizmet seçimi

Benzer model adlarını aynı cihaz gibi değerlendirmek, aksesuarları ana cihazla birlikte kontrol etmeden beyan etmek ve sertifika kapsamını incelemeden yükleme yapmak önemli hazırlık hatalarıdır. Steril ambalajın kontrolsüz açılması veya ağır cihazın boşaltma ekipmanı hazırlanmadan sevk edilmesi de operasyonu zorlaştırabilir.

Gümrük müşavirliği ve dış ticaret desteği seçerken ürün grubuna ilişkin deneyim kadar iş bölümü de konuşulmalıdır. Teknik belge kontrolünü, sistem başvurularını, gümrük beyanını ve lojistik takibini kimin yapacağı net olmalıdır. Bir hizmet sağlayıcının bütün aşamaları kendiliğinden üstlendiği varsayılmamalıdır.

  • Benzer cihazların ithalat veya ihracatında hangi deneyime sahipsiniz?
  • Ürün kapsamı ve belge uyumu nasıl kontrol edilecek?
  • Başvuru ve denetim aşamalarını kim takip edecek?
  • Bekleme durumunda uygun muhafaza nasıl sağlanacak?
  • Teklif hangi hizmetleri kapsıyor ve hangi giderler ayrıca doğabilir?

İhtiyacı duyurmak için nakliyat ilanları hazırlanırken cihazın ölçüleri, ağırlığı, çıkış ve varış noktaları ile özel taşıma koşulları belirtilebilir. Böylece hizmet sağlayıcılar ilk değerlendirmeyi daha somut bilgilerle yapabilir.

Tıbbi cihaz gümrükleme hakkında sık sorulan sorular

CE işareti ithalat için tek başına yeterli midir?

Hayır. Cihazın kapsamına göre uygunluk belgeleri, kayıt durumu ve ithalat denetimi gereklilikleri ayrıca değerlendirilir.

Her tıbbi cihaz aynı GTİP altında mı yer alır?

Hayır. İşlev, teknik yapı ve ürünün sunuluş şekli farklı sınıflandırmalar doğurabilir. Aksesuar ve parçalar da ayrıca incelenmelidir.

ÜTS ile TAREKS aynı sistem midir?

Hayır. ÜTS kayıt ve takip süreçleriyle, TAREKS ise risk esaslı dış ticaret denetimleriyle ilgilidir. Birindeki işlem diğerinin yerine geçmez.

Geçici getirilen cihazlarda denetim değerlendirilir mi?

Evet. Geçici ithalatın otomatik olarak denetim dışında kaldığı düşünülmemelidir. Güncel kapsam ve işlem koşulları sevkiyat öncesinde kontrol edilmelidir.

Gümrükten çıkan cihaz hemen kullanıma alınabilir mi?

Gümrük işleminin tamamlanması; kurulum, teknik kabul ve ürüne bağlı diğer kullanım öncesi değerlendirmelerin tamamlandığını tek başına göstermez.

Tıbbi cihazların gümrükleme, taşıma ve depolama süreçleri için hizmet arayanlar ile ilgili alanlarda hizmet verenler, Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir ve platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden bağlantı kurabilir. Hizmetin kapsamı, gerekli yetkiler ve operasyon sorumlulukları görüşme sırasında karşılıklı olarak netleştirilebilir.