Pil ve akü gümrükleme işlemlerinde ürünün kimyasal yapısı, kullanım amacı ve sevkiyat biçimi belirleyicidir. Tek kullanımlık pil, şarj edilebilir hücre, otomotiv aküsü ve enerji depolama bataryası aynı ürün değildir. Bir cihazın içinde bulunan bataryayla ayrı gönderilen batarya da aynı varsayımlarla değerlendirilmemelidir. İthalat veya ihracat hazırlığı, ürünün teknik özellikleriyle taşıma şartlarının birlikte araştırılmasıyla başlamalıdır.
Gerekli belgeler ve kontroller; ürünün teknik niteliğine, GTİP’ine, menşeine, ticaret yapılan ülkeye ve uygulanacak gümrük rejimine göre değişebilir. Ürün güvenliği, çevresel yükümlülükler ve tehlikeli madde taşımacılığı birbirleriyle bağlantılı fakat ayrı başlıklardır. Bir alandaki belgenin diğer bütün işlemlerin yerine geçtiği düşünülmemelidir.
Pil ve akü gümrükleme hangi ürünleri kapsar?
Bu ürün grubu; taşınabilir pillerden endüstriyel enerji depolama sistemlerine kadar geniş bir alanı kapsar. Alkali pil, lityum esaslı hücre, kurşun asit akü ve farklı kimyasal yapılardaki şarj edilebilir ürünler ayrı değerlendirme gerektirebilir. Yalnızca “batarya” açıklaması, işlem hazırlığı için yeterli teknik bilgi sağlamaz.
Hücre, batarya paketi, modül ve tamamlanmış sistem ayrımı da açıklanmalıdır. Koruma devresi veya yönetim sistemi içeren bir batarya paketiyle tek hücre aynı ürün tanımına sahip değildir. Ayrıca teknik terminolojide kullanılan isimlerle ilgili mevzuattaki tanımların her durumda örtüştüğü varsayılmamalıdır.
Ürünün bir cihazla birlikte mi, cihazın içinde mi yoksa ayrı olarak mı gönderildiği belirtilmelidir. Bu ayrım hem ithalat denetimi kapsamının hem de taşıma koşullarının araştırılmasında önemlidir. Ticari belgeler sevkiyatın gerçek durumunu yansıtmalıdır.
Satın alma öncesinde teknik bilgi hazırlığı
Kimyasal yapı ve ürün durumu, dosyanın başlangıç bilgileridir. Üreticiden alınan teknik veriler satın alınacak gerçek modelle eşleştirilmelidir. Benzer görünüşlü ürünlerin aynı özelliklere sahip olduğu kabul edilmemelidir.
- Ürünün pil, hücre, akü, modül veya batarya paketi olduğu açıklanmalıdır.
- Kimyasal yapı ve şarj edilebilirlik bilgisi hazırlanmalıdır.
- Model, ürün kodu ve ilgili teknik değerler kaydedilmelidir.
- Gerilim, kapasite ve gerekiyorsa enerji bilgisi belirtilmelidir.
- Yeni, kullanılmış, hasarlı veya onarım görmüş olma durumu açıklanmalıdır.
- Cihaz içinde, cihazla birlikte veya ayrı sevkiyat bilgisi verilmelidir.
- Adet, net ağırlık, brüt ağırlık ve paket sayısı kontrol edilmelidir.
Ürün bilgi formu, varsa güvenlik bilgi formu ve taşıma açısından gereken teknik belgeler önceden istenmelidir. Ancak her belgenin bütün ürünlerde aynı şekilde zorunlu olduğu varsayılmamalıdır. Hangi belgenin hangi amaçla kullanılacağı dosyada açıklığa kavuşturulmalıdır.
İthalat sürecinin temel aşamaları
İthalat hazırlığında ürünün sınıflandırması, denetim kapsamı ve taşıma koşulları birlikte araştırılır. Ticaret Bakanlığının güncel ürün grupları açıklamasında pil ve akümülatörler için ayrı ithalat denetimi başlığı bulunmaktadır. Kesin kapsam, ürünün özellikleri ve ilgili düzenlemenin listeleri üzerinden değerlendirilmelidir.
- Ürün türü, kimyasal yapı ve sevkiyat biçimi belirlenir.
- GTİP ve uygulanabilecek ithalat önlemleri incelenir.
- Ürün güvenliği ve çevresel işlem şartları araştırılır.
- Ticari belgelerle teknik bilgiler eşleştirilir.
- Taşıma kabulü, varış ve gümrük işlemleri koordine edilir.
- Gerekli işlemler tamamlandıktan sonra uygun teslim ve depolama organizasyonu yürütülür.
Serbest dolaşıma giriş; ilgili ticaret politikası önlemleri, diğer ithalat işlemleri ve kanunen ödenmesi gereken vergilerle bağlantılıdır. Yükün Türkiye’ye ulaşması, doğrudan müşteriye teslim edilebileceği anlamına gelmez. Belge incelemeleri ve ürün kontrolleri teslim takviminde dikkate alınmalıdır.
İthalat denetimi ve TAREKS hazırlığı
Ticaret Bakanlığının pil ve akümülatörlere ilişkin denetim rehberi, kapsamındaki ürünler için TAREKS üzerinden başvuru yapılmasını açıklamaktadır. Ürünün ilgili liste ve tanımlar kapsamında olup olmadığı öncelikle belirlenmelidir. Başvuru yapılması, bütün kontrollerin tamamlandığı anlamına gelmez.
Rehberde başvuru bilgilerinin, belgelerin ve ürünün kontrolüne ilişkin aşamalar bulunmaktadır. Ürün tanımıyla teknik bilgilerin tutarlı hazırlanması önemlidir. İlgili işlemde istenen belgeler, işaretlemeler ve varsa istisnalar ürün özelinde değerlendirilmelidir.
Denetim kapsamı, sevkiyat biçimine göre ayrıca incelenmelidir. Ayrı ithal edilen bir bataryanın işlemleriyle cihazın parçası olarak gelen bataryanın işlemleri aynı varsayımla yürütülmemelidir. Belirli bir denetim kapsamı dışında kalmak da diğer gümrük veya taşıma şartlarının ortadan kalktığını göstermez.
İşaretleme ve teknik belgeler
Pil ve akülerde işaretleme, uyarılar ve ürün bilgilerinin ilgili düzenlemeye uygunluğu araştırılmalıdır. Ürün üzerindeki model ve teknik bilgiler, belgelerle eşleştirilebilmelidir. Farklı modele ait evrakın benzer bir ürün için yeterli olduğu kabul edilmemelidir.
CE işareti bütün pil ve aküler için genel bir ithalat izni değildir. Hangi teknik düzenlemenin uygulanacağı ve hangi belgelerin gerektiği ürün üzerinden belirlenmelidir. Ürün güvenliği denetimiyle taşıma testleri de birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
Örneğin taşıma amacıyla hazırlanan bir test özeti, Türkiye’deki bütün ithalat ve çevre işlemlerinin tamamlandığını göstermez. Benzer biçimde bir ithalat kontrolünün olumlu sonuçlanması, ürünün seçilen taşıma yöntemiyle koşulsuz kabul edileceği anlamına gelmez.
Lityum bataryalarda taşıma hazırlığı
Lityum bataryalarda taşıma düzenlemeleri ayrıca incelenmelidir. Birleşmiş Milletler test çerçevesindeki UN 38.3 değerlendirmesi ve buna ilişkin test özeti, bu alandaki önemli belge başlıkları arasındadır. Belgenin sevk edilen hücre veya batarya tasarımıyla ilişkisi kontrol edilmelidir.
Kesin taşıma şartları; kimyasal yapı, teknik değerler, ürünün durumu, paketleme biçimi ve taşıma türüne göre araştırılmalıdır. Ayrı bataryayla cihaz içine yerleştirilmiş batarya için aynı kabul koşullarının geçerli olduğu varsayılmamalıdır. Yolcu beraberindeki eşya kuralları ticari kargo işlemlerine doğrudan uygulanmamalıdır.
Taşıyıcıya ürünün gerçek özellikleri yükleme öncesinde bildirilmelidir. Ambalaj, işaretleme ve gerekli taşıma belgeleri ilgili kurallara göre hazırlanmalıdır. Taşıma rezervasyonu, bataryanın kabul edileceği doğrulanmadan kesinleşmiş sayılmamalıdır.
Kurşun asit aküler ve hasarlı ürünler
Kurşun asit akülerde ürünün yapısı, elektrolit durumu ve sızdırmazlık özellikleri açıklanmalıdır. Taşıma bakımından uygulanacak sınıflandırma yalnızca “akü” ifadesinden çıkarılmamalıdır. Gerekli teknik bilgiler üreticiden alınarak taşıyıcıyla değerlendirilmelidir.
Hasarlı, sızıntılı, şişmiş veya güvenlik sorunu bulunan ürünler yeni ve sağlam ürünlerle aynı sevkiyat varsayımları üzerinden ele alınmamalıdır. Böyle bir durum varsa taşıyıcıya ve işlemi hazırlayan uzmanlara açıkça bildirilmelidir. Standart paketleme yönteminin yeterli olduğu kabul edilmemelidir.
Kullanılmış ürünün yeniden kullanılacak eşya mı yoksa atık niteliğinde mi olduğu da ayrı incelenmelidir. Bu ayrım ticari isimle veya satıcının açıklamasıyla kesinleştirilmemelidir. İlgili çevre mevzuatı ve yetkili kurum değerlendirmesi dikkate alınmalıdır.
GTİP menşe ve gümrük kıymeti
Pil ve akü sektörünün tamamına tek bir GTİP atanamaz. Kimyasal yapı, teknik özellikler ve sunuluş biçimi ilgili tarife kaynaklarıyla birlikte incelenmelidir. Tedarikçinin yabancı faturada yazdığı tarife kodu, Türkiye açısından tek başına bağlayıcı değildir.
Belirsizlik bulunan ürünlerde yetkili bölge müdürlüklerinden Bağlayıcı Tarife Bilgisi alınması seçeneği değerlendirilebilir. Teknik dosya gerçek ürünü açıklamalıdır. Vergi hesabı da GTİP, menşe, uygulanacak rejim ve güncel mali düzenlemeler üzerinden yapılmalıdır.
Menşe ülkesiyle sevk ülkesi birbirinden ayrılmalıdır. A.TR Dolaşım Belgesi, Gümrük Birliği kapsamındaki ticarette serbest dolaşım durumunu gösterir; menşe belgesi değildir. EUR.1 ise ilgili tercihli ticaret anlaşmasının kuralları çerçevesinde kullanılan bir menşe ispat belgesidir.
Gümrük kıymeti hazırlanırken satış faturasıyla teslim koşulları birlikte değerlendirilir. Navlun ve sigorta giderlerinin satış bedeline dahil olup olmadığı açıklanmalıdır. Tehlikeli madde taşımacılığına ilişkin ek hizmetlerin kapsamı da maliyet dosyasında görünür olmalıdır.
Ticari belgeler ve işleme bağlı ek belgeler
Fatura, taşıma belgesi ve çeki listesi ticaretin ve sevkiyatın bilgilerini gösterir. İzin, uygunluk ve taşıma belgeleri ise farklı amaçlara hizmet edebilir. Bütün belgeler her pil veya aküde aynı şekilde zorunluymuş gibi sıralanmamalıdır.
- Faturada ürün türü, model, miktar ve bedel kontrol edilmelidir.
- Çeki listesi kullanılıyorsa paketlerle ürün kalemleri eşleştirilmelidir.
- Taşıma belgesi gerçek sevkiyat bilgilerini yansıtmalıdır.
- Teknik bilgiler ve test belgeleri sevk edilen ürünle ilişkilendirilebilmelidir.
- İzin ve diğer kontrol belgeleri ilgili ürün ve işlem kapsamında hazırlanmalıdır.
Dosya hazırlığında destek arayanlar, Nakliyatilan.com üzerinden gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri sunanlarla bağlantı kurabilir. Platform, hizmet arayanlarla hizmet sağlayıcıları buluşturur. İşlemi üstlenecek kişinin veya kuruluşun yetkisi ve sorumluluk kapsamı doğrudan doğrulanmalıdır.
İhracat ve kullanılmış eşya işlemleri
İhracatta Türkiye’den çıkış işlemleriyle hedef ülkenin ithalat şartları ayrı değerlendirilmelidir. İhracat beyannamesindeki gönderici, alıcı, kıymet, tarife, menşe ve taşıma bilgileri belgelerle tutarlı olmalıdır. Hedef ülkenin ürün güvenliği ve çevresel şartları o ülkenin yetkili kurumlarından doğrulanmalıdır.
Kullanılmış veya yenileştirilmiş eşya ithalatında izin yönünden ayrıca inceleme gerekir. İthalat Rejimi Kararı bu nitelikteki eşya için izin çerçevesi öngörür. Ancak bu genel hükümden hareketle atık pil veya akünün ithal edilebileceği sonucu çıkarılmamalıdır; atık kapsamı ayrıca araştırılmalıdır.
Ambalajlama depolama ve teslim planlaması
Güvenli sevkiyat planı, kısa devre, darbe ve sızıntı gibi riskleri ürünün niteliğine göre ele almalıdır. Üreticinin ambalajlama ve saklama talimatlarıyla ilgili taşıma kuralları birlikte değerlendirilmelidir. Bütün pil ve aküler için tek bir paketleme yöntemi önerilmemelidir.
Nakliyatilan.com üzerinden nakliyat firmaları ile görüşürken kimyasal yapı, ürün durumu, paket sayısı ve teknik belgeler paylaşılmalıdır. Taşıyıcının ilgili yükü kabul koşulları, güzergâh ve taşıma yöntemi önceden netleştirilmelidir.
Depolama alanının ürünün özelliklerine uygunluğu değerlendirilmelidir. Hasarlı paketlerin nasıl ayrılacağı ve ilgili taraflara nasıl bildirileceği önceden planlanmalıdır. Teslim noktasının yükü kabul edebilecek hazırlığa sahip olması da operasyon takvimine dahil edilmelidir.
Maliyet süre ve hizmet seçimi
Toplam maliyeti vergiler, taşıma kabul şartları, özel ambalaj, depolama ve kontrol işlemleri etkileyebilir. Standart yük tarifesinin her batarya sevkiyatında geçerli olacağı düşünülmemelidir. Tekliflerde dahil olan giderlerle ayrıca doğabilecek kalemler ayrılmalıdır.
Platformdaki nakliyat ilanları incelenirken ilgili pil veya akü türüyle çalışma deneyimi araştırılabilir. Hizmet sağlayıcıya taşıma sınıflandırmasının nasıl doğrulanacağı, eksik belgeleri kimin takip edeceği ve teklifin hangi aşamaları kapsadığı sorulmalıdır. İşlem süresi için koşulları açıklanmış bir takvim istenmelidir.
Sık sorulan sorular
Bütün pil ve aküler aynı GTİP ile işlem görür mü?
Hayır. Kimyasal yapı, teknik özellikler ve sunuluş biçimi ayrı değerlendirilmelidir.
UN 38.3 test özeti bütün ithalat belgelerinin yerine geçer mi?
Hayır. Taşıma testlerine ilişkin belge, ithalat ve çevresel yükümlülüklerin tamamının yerine geçmez.
Cihaz içindeki bataryayla ayrı batarya aynı şekilde mi değerlendirilir?
Otomatik olarak aynı kabul edilemez. İthalat denetimi kapsamı ve taşıma koşulları ayrı incelenmelidir.
Kullanılmış akü her durumda atık sayılır mı?
Ürünün gerçek niteliği değerlendirilmelidir. Yeniden kullanılacak eşya ile atık ayrımı ilgili düzenlemelere göre yapılmalıdır.
Hasarlı batarya standart yük gibi gönderilebilir mi?
Böyle bir varsayım yapılmamalıdır. Ürünün durumu taşıyıcıya açıklanmalı ve uygulanacak özel koşullar doğrulanmalıdır.
Pil ve aküler için taşıma, depolama, gümrükleme veya dış ticaret desteği arayanlar ile bu alanlarda hizmet verenler, Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir. İhtiyaçlarını ve hizmet kapsamlarını açıklayarak platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden birbirleriyle bağlantı kurabilirler.

