Ölçüm ve Laboratuvar Cihazları Gümrükleme Rehberi

Ölçüm ve Laboratuvar Cihazları Gümrükleme Rehberi

Ölçüm ve laboratuvar cihazları gümrükleme işlemleri; cihazın ölçtüğü büyüklük, çalışma prensibi, kullanım amacı ve sevkiyat içeriği dikkate alınarak hazırlanır. Analitik terazi, mikroskop, spektrometre ve çekme test cihazı aynı laboratuvarda kullanılabilir; ancak bu durum aynı GTİP veya uygunluk sürecine sahip olduklarını göstermez. Cihazın teknik işlevi açıkça tanımlanmalıdır.

Bu ürünlerde araştırma, sanayi kalite kontrolü ve tıbbi tanı amaçları birbirinden ayrılmalıdır. Benzer görünümlü cihazlar farklı amaçlarla piyasaya sunulabilir. Üreticinin belirlediği kullanım amacı, teknik belgeler ve ürünün gerçek özellikleri birlikte incelenmeden bütün laboratuvar ekipmanlarına ortak bir belge listesi uygulanmamalıdır.

Ölçüm ve laboratuvar cihazları gümrükleme kapsamı

Bu alandaki ürünler, taşınabilir ölçüm araçlarından kapsamlı analiz sistemlerine kadar uzanır. Ürün örnekleri kullanım alanlarına göre şöyle sıralanabilir:

  • Tartım cihazları: Analitik teraziler, hassas teraziler ve farklı amaçlarla kullanılan tartı sistemleri.
  • Boyutsal ölçüm araçları: Kumpaslar, mikrometreler, komparatörler ve koordinat ölçüm sistemleri.
  • Elektrokimyasal cihazlar: pH metreler, iletkenlik ölçerler ve ilgili ölçüm sistemleri.
  • Optik cihazlar: Mikroskoplar, refraktometreler ve polarimetreler.
  • Spektroskopik sistemler: Spektrofotometreler, kızılötesi analiz cihazları ve farklı spektrometreler.
  • Kromatografi sistemleri: Gaz kromatografisi ve sıvı kromatografisi cihazları.
  • Malzeme test cihazları: Çekme, basma, sertlik ve darbe test sistemleri.
  • Elektriksel ölçüm cihazları: Multimetreler, osiloskoplar ve elektriksel test cihazları.
  • Laboratuvar hazırlık ekipmanları: Santrifüjler, etüvler, inkübatörler ve karıştırıcılar.

Numune hazırlama ekipmanıyla doğrudan ölçüm yapan cihaz aynı ürün değildir. Reaktifler, referans maddeler, gaz tüpleri, cam malzemeler ve sarf ürünleri de cihazdan ayrı değerlendirilmelidir. Komple bir sistemin farklı kolilerde gönderilmesi durumunda ise parçaların birbiriyle ilişkisi teknik dosyada açıklanmalıdır.

Teknik dosyada hangi bilgiler bulunmalı?

Cihazın kullanım amacı, dosyanın başlangıç noktasıdır. Hangi numuneyi veya büyüklüğü ölçtüğü, çalışma yöntemi, kapasitesi ve teknik özellikleri belirtilmelidir. Üretici, model ve varsa seri numarası bilgileri ticari belgelerle eşleştirilmelidir.

Örneğin “analiz cihazı” tanımı bir spektrometrenin işlevini yeterince açıklamaz. Kullanılan analiz yöntemi ve sistemin ana bileşenleri belirtilmelidir. Terazide kapasite ve kullanım alanı; test cihazında ise uygulanan kuvvet, ölçüm yöntemi ve sistem yapısı gibi bilgiler incelemeye yardımcı olur.

Sevkiyat listesinde ana cihaz, dedektör, pompa, bilgisayar, yazılım, aksesuar ve sarf malzemeleri ayırt edilmelidir. Katalogda gösterilen bütün parçaların kutuda bulunduğu varsayılmamalıdır. Teklif edilen yapılandırmayla gönderilen yapılandırmanın aynı olması özellikle çok bileşenli sistemlerde önem taşır.

Ölçüm ve laboratuvar cihazları ithalatının aşamaları

İthalat hazırlığında önce cihazın teknik niteliği belirlenir. Ardından GTİP, güncel ithalat önlemleri ve ürüne uygulanabilecek uygunluk koşulları değerlendirilir. Belgeler; kullanım amacı, menşe, ticaret yapılan ülke ve uygulanacak gümrük rejimine göre değişebilir.

  1. Katalog, teknik şartname, model ve sevkiyat kapsamı tedarikçiden alınır.
  2. Ölçüm, analiz, numune hazırlama veya tıbbi tanı işlevi açıklığa kavuşturulur.
  3. Tarife sınıflandırması ve güncel ithalat denetimi kapsamı incelenir.
  4. İlgili uygunluk belgeleri ve işleme bağlı başvurular hazırlanır.
  5. Ambalajlama, taşıma, depolama ve teslim organizasyonu belirlenir.
  6. Gümrük işlemleri ile ilgili kontroller tamamlanarak cihaz teslim edilir.

Yeni cihaz alımıyla kullanılmış cihaz, gösterim ürünü veya onarım dönüşü sevkiyat aynı varsayımlarla hazırlanmamalıdır. İşlemin amacı sipariş ve taşıma organizasyonu yapılmadan açıklanmalıdır. Üniversiteye veya araştırma merkezine gönderiliyor olması da tek başına bütün ithalat koşullarını ortadan kaldırmaz.

Yasal metroloji ile kalibrasyonun ayrılması

Ölçüm yapan her cihazın aynı yasal metroloji düzenlemesine tabi olduğu söylenemez. Ölçü Aletleri Yönetmeliği belirli cihaz gruplarını kapsar. Otomatik olmayan tartı aletlerinde ise kullanım alanına göre temel gereklilikler, uygunluk değerlendirmesi ve işaretleme koşulları farklılaşabilir.

Ticaret Bakanlığının açıklamalarında, ilgili kapsamdaki ölçü aletleri için CE ve ek metroloji işareti düzenlenmektedir. Ancak bu işaretlemenin bütün mikroskoplara, pH metrelere veya laboratuvar cihazlarına uygulanacağı sonucu çıkarılmamalıdır. Önce cihazın ilgili yönetmelikteki kapsamı belirlenmelidir.

Kalibrasyon belgesi ile mevzuata uygunluk belgesi farklı amaçlara hizmet eder. Kalibrasyon, cihazın ölçüm sonuçlarının değerlendirilmesine katkı sağlar; ilgili teknik düzenlemenin gerektirdiği uygunluk değerlendirmesinin yerine kendiliğinden geçmez. Alıcının kalite sistemi kapsamında istediği kalibrasyon hizmeti de gümrük işlemlerinden ayrı planlanmalıdır.

Tıbbi tanı cihazları ile araştırma ekipmanları

İnsanlardan alınan numunelerin tıbbi tanı amacıyla incelenmesinde kullanılmak üzere sunulan cihazların ilgili tıbbi cihaz kapsamı değerlendirilmelidir. Genel laboratuvar kullanımına yönelik bir cihazla in vitro tanı amaçlı cihaz aynı kabul edilmemelidir. Cihazın hastaneye teslim edilmesi de tek başına sınıflandırmayı belirlemez.

Ticaret Bakanlığının tıbbi cihaz açıklamalarında, kapsam dahilindeki ürünler için güvenlilik ve performans gerekleri, CE işareti ve risk sınıfına bağlı uygunluk değerlendirmeleri belirtilmektedir. Somut cihazın tabi olduğu kayıt ve ithalat süreçleri Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun güncel düzenlemeleri üzerinden ayrıca doğrulanmalıdır.

Örneğin araştırma laboratuvarında kullanılan bir optik sistemin belgesi, klinik tanı amacıyla sunulan başka bir model için doğrudan kullanılamaz. Üreticinin belirlediği kullanım amacıyla katalog, etiket ve uygunluk belgeleri arasında tutarlılık bulunmalıdır.

CE işareti ve ithalat denetimi kapsamı

Elektrikli veya elektronik laboratuvar cihazlarında uygulanabilir teknik düzenlemeler cihazın özelliklerine göre belirlenmelidir. Her ürün için aynı CE belgesi veya aynı test raporu yeterli kabul edilmemelidir. Ana cihazın belgeleri, ayrı sunulan aksesuar ve ekipmanların bütün gerekliliklerini otomatik olarak karşılamayabilir.

İthalat denetiminin bulunup bulunmadığı da güncel ürün listeleri üzerinden kontrol edilmelidir. Bir cihazın bilimsel araştırmada kullanılması, denetim kapsamı dışında kaldığını tek başına göstermez. Model, işlev, teknik özellik ve ilgili ürün tanımı birlikte karşılaştırılmalıdır.

CE işareti genel bir gümrükten geçiş izni değildir. Belge üzerindeki modelle sevk edilen cihazın eşleşmesi, üretici bilgilerinin tutarlılığı ve belgenin uygulanabilir teknik kapsamı kontrol edilmelidir. “Bütün modelleri kapsar” şeklindeki tedarikçi açıklaması tek başına yeterli teknik kanıt sayılmamalıdır.

İhracat, gösterim ve servis sevkiyatları

İhracatta Türkiye’den çıkış işlemleriyle hedef ülkenin giriş şartları ayrı değerlendirilmelidir. Alıcının istediği test, işaretleme ve teknik belge listesi ilgili ülkenin resmî koşullarıyla karşılaştırılmalıdır. Türkiye’de kullanılan uygunluk dosyasının başka pazarda doğrudan yeterli olduğu varsayılmamalıdır.

Satışa yönelik ihracatta ürün bilgileri ve belgeler tamamlandıktan sonra ihracat beyannamesiyle taşıma işlemleri yürütülür. Fuar, gösterim, kalibrasyon veya onarım amacıyla gönderilen cihazlarda ise geri dönüş planı ve uygulanabilecek gümrük rejimi önceden değerlendirilmelidir.

Servis sevkiyatlarında cihazın seri numarası, mevcut durumu ve gönderiliş amacı açıkça kaydedilmelidir. Örneğin onarıma gönderilen spektrometreyle beraber sökülen parçaların veya sonradan değiştirilen bileşenlerin kayıtları tutulmalıdır. Bu bilgiler dönüş işlemlerinin açıklanmasını kolaylaştırır.

Ticari belgeler ve işleme bağlı ek belgeler

Ticari belgeler satış ve taşımayı; teknik belgeler ise cihazın özelliklerini açıklar. Kontrol ve uygunluk belgeleri ilgili ürün kapsamına göre ayrıca belirlenir.

  • Ticari fatura: Cihaz tanımı, model, miktar, bedel ve teslim koşullarını içerir.
  • Çeki listesi: Düzenlendiği işlemlerde koli ve sistem bileşenlerinin takibini kolaylaştırır.
  • Taşıma belgesi: Seçilen taşıma türüne uygun hazırlanır.
  • Teknik belgeler: Katalog, kullanım amacı, sistem yapılandırması ve ilgili teknik özellikleri açıklar.
  • İşleme bağlı belgeler: Uygunluk, kayıt, kontrol veya menşe gerekliliklerine göre hazırlanır.

Kalibrasyon, kurulum ve üretici test kayıtları da dosyaya katkı sağlayabilir. Ancak her belgenin her ithalatta zorunlu olduğu söylenmemelidir. Reaktif veya referans madde cihazla birlikte gönderiliyorsa bunların belge ve taşıma gereklilikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

GTİP, menşe ve gümrük kıymeti

Doğru GTİP tespiti için cihazın esas işlevi ve teknik çalışma yöntemi açıklanmalıdır. Terazi, mikroskop, santrifüj ve test cihazına tek kod atanamaz. Türkiye’de GTİP on iki hanelidir. Yabancı tedarikçinin verdiği kod kesin sınıflandırma olarak alınmamalı; belirsizlik halinde Bağlayıcı Tarife Bilgisi seçeneği değerlendirilmelidir.

Menşe, sevk ülkesinden farklı olabilir. Menşe şahadetnamesi tercihli olmayan menşei gösterirken EUR.1 ilgili anlaşma koşullarında tercihli menşe ispatında kullanılır. A.TR serbest dolaşım durumunu gösterir ve menşe belgesi değildir. Belge seçimi ürünün ve ticaretin kapsamına göre yapılmalıdır.

Gümrük kıymeti hazırlanırken satış faturasıyla birlikte teslim şekline bağlı navlun ve sigorta belgeleri değerlendirilir. Yazılım, kurulum, eğitim veya lisans için ayrıca bedel ödeniyorsa sözleşmedeki yapı müşavire açıklanmalıdır. Bu giderlerin kıymet bakımından değerlendirilmesi somut işlem üzerinden yapılmalıdır.

Hassas cihazlarda nakliye ve teslim planlaması

Taşıma planında üreticinin ambalaj ve sabitleme talimatları esas alınmalıdır. Optik parçalar, hassas tartım mekanizmaları ve hareketli bileşenler farklı koruma ihtiyaçlarına sahip olabilir. Darbe, titreşim, nem ve sıcaklık koşulları ürün özelinde değerlendirilmelidir.

Nakliyatilan.com üzerinden iletişim kurulabilecek nakliyat firmaları ile görüşürken cihazın ağırlığını, kasa ölçülerini, kaldırma noktalarını ve teslim yerindeki erişim koşullarını paylaşabilirsiniz. Depoya teslimle laboratuvar odasına yerleştirme aynı hizmet kapsamı değildir; görevler teklif aşamasında açıklanmalıdır.

Kurulum öncesinde elektrik, gaz, havalandırma veya titreşimden korunma gibi üretici tarafından belirtilen altyapı ihtiyaçları kontrol edilmelidir. Taşıma sonrası kalibrasyon veya performans kontrolü gerekiyorsa yetkili teknik ekiple ayrıca planlanmalıdır.

Maliyet, süre ve hizmet sağlayıcı seçimi

Maliyet; vergiler, taşıma, sigorta, müşavirlik, terminal işlemleri, depolama ve gerektiğinde teknik inceleme giderlerinden etkilenir. Kurulum ve kalibrasyonun teklife dahil olup olmadığı ayrıca belirtilmelidir. Belge eksikleri veya model uyumsuzluğu takvimi değiştirebileceğinden kesin teslim süresi garanti edilmemelidir.

Nakliyatilan.com, hizmet arayanlarla hizmet sağlayıcıları buluşturan bir ilan platformudur. gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri için görüşürken cihaz grubundaki deneyimi, teknik kapsam incelemesini ve eksik belge durumunda koordinasyonu kimin yürüteceğini sorabilirsiniz.

Platformdaki nakliyat ilanları üzerinden bağlantı kurarken cihaz modeli, kullanım amacı, sevkiyat içeriği ve güzergâhı belirtmek faydalıdır. Teklifleri karşılaştırırken gümrük işlemi, taşıma, yerleştirme ve teknik hizmetlerin kapsamını ayrı ayrı değerlendirin.

Sık sorulan sorular

Her laboratuvar cihazı tıbbi cihaz mıdır?

Hayır. Üreticinin belirlediği kullanım amacı ve ilgili düzenlemenin kapsamı değerlendirilmelidir. Laboratuvarda bulunması tek başına yeterli değildir.

Kalibrasyon belgesi CE belgesinin yerine geçer mi?

Hayır. Kalibrasyon ve mevzuata uygunluk değerlendirmesi farklı amaçlara hizmet eder.

Bütün ölçüm cihazlarında metroloji işareti gerekir mi?

Hayır. Cihazın ilgili ölçü veya tartı aleti düzenlemelerinin kapsamına girip girmediği belirlenmelidir.

Cihazla gelen reaktifler aynı dosyayla işlem görebilir mi?

Reaktiflerin niteliği ve işlem koşulları ayrıca incelenmelidir. Cihazın belgesi, birlikte gönderilen bütün malzemelerin gerekliliklerini karşılamaz.

Kalibrasyon için yurt dışına gönderilen cihazda neye dikkat edilmeli?

Gönderim amacı, seri numarası ve geri dönüş planı belgelenmelidir. Uygun gümrük rejimi sevkiyat öncesinde değerlendirilmelidir.

Ölçüm ve laboratuvar cihazları için hizmet arayanlar ile gümrük müşavirliği, dış ticaret danışmanlığı, taşımacılık ve depolama alanlarında hizmet verenler Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir. Taraflar ihtiyaçlarını ve hizmet kapsamlarını açıklayarak platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden bağlantı kurabilir.