Kimyasal hammadde gümrükleme işlemleri, ürünün ticari adından önce kimyasal niteliğinin doğru anlaşılmasını gerektirir. Tek bir madde, çözelti, katkılı ürün veya farklı bileşenlerden oluşan karışım aynı işlem şartlarına sahip değildir. Saflık, konsantrasyon, fiziksel hâl ve kullanım amacı değerlendirmeyi etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca “sanayi kimyasalı” açıklamasıyla tarife kodu, belge listesi veya maliyet hesabı oluşturulmamalıdır.
İthalat ve ihracatta gerekli işlemler; ürünün teknik özelliklerine, GTİP’ine, menşeine, ticaret yapılan ülkeye ve uygulanacak gümrük rejimine göre değişebilir. Gümrük beyanı, kimyasal mevzuat yükümlülükleri ve taşıma şartları ayrı fakat bağlantılı başlıklardır. Bir alandaki belgenin diğer bütün işlemlerin yerine geçtiği düşünülmemelidir.
Kimyasal hammadde gümrükleme kapsamı
Kimyasal hammaddeler; boya, plastik, tekstil, metal işleme, temizlik ve farklı üretim alanlarında kullanılabilir. Ancak kullanım sektörünün aynı olması, ürünlerin aynı sınıflandırmaya veya izin şartlarına tabi olduğunu göstermez. Her ürünün gerçek bileşimi ve teknik işlevi açıklanmalıdır.
Kimyasal adı, ticari ürün adı ve üretici kodu birbirinden ayrılmalıdır. Aynı ticari isimle farklı konsantrasyonlarda veya farklı katkılarla hazırlanmış ürünler satılabilir. Bu değişikliklerin sınıflandırma, kontrol ve taşıma değerlendirmesine etkisi araştırılmalıdır.
Ürünün yalnızca üretimde kullanılacak olması da bütün yükümlülükleri ortadan kaldırmaz. Hangi üretim aşamasında ve ne amaçla kullanılacağı dosyada belirtilmelidir. Kullanım amacıyla ürünün teknik belgeleri arasında tutarlılık sağlanmalıdır.
Madde ve karışım ayrımı neden önemlidir?
Madde ve karışım ayrımı, kimyasal dosyanın temelidir. Tek bir kimyasal maddenin tanımlanmasıyla çok bileşenli ürünün açıklanması aynı değildir. Karışımlarda ilgili bileşenler ve oranlarına ilişkin bilgiler değerlendirmeyi yürüten uzmanlara sağlanmalıdır.
Mevcut CAS veya diğer tanımlayıcı numaralar ürün kimliğini destekleyebilir. Ancak bu numaralar tek başına kesin GTİP tespiti veya bütün izinlerin belirlenmesi için yeterli kabul edilmemelidir. Çözücü, konsantrasyon ve katkılar gibi bilgiler de açıklanmalıdır.
Katı, sıvı veya gaz hâlinde sunuluş; çözelti veya dispersiyon yapısı gibi özellikler dosyada yer almalıdır. Ticari adın farklı belgelerde değişmesi hâlinde aynı üründen söz edildiği gösterilmelidir. Üretici kodu, teknik belge ve faturadaki tanım arasında bağlantı kurulmalıdır.
Satın alma öncesinde hazırlanacak bilgiler
İthalat hazırlığı, sipariş ve ödeme kararından önce başlamalıdır. Tedarikçinin başka ülkelere satış yapması, Türkiye’deki şartların karşılandığını tek başına göstermez. Belgelerin sevkiyat sonrasında kolayca tamamlanacağı varsayımı teslim planını belirsizleştirebilir.
- Kimyasalın adı, ticari adı ve ürün kodu hazırlanmalıdır.
- Madde veya karışım yapısı açıklanmalıdır.
- Saflık, konsantrasyon ve ilgili bileşim bilgileri temin edilmelidir.
- Fiziksel hâl ve kullanım amacı belirtilmelidir.
- Teknik bilgi formu ve mevcut analiz belgeleri alınmalıdır.
- Güvenlik bilgi formunun ürünle ilişkisi ve güncelliği kontrol edilmelidir.
- Ambalaj türü, net miktar ve sevkiyat bilgileri belirlenmelidir.
Gizli formül içeren ürünlerde bile gerekli mevzuat değerlendirmesi için yeterli teknik bilginin sağlanması gerekir. Tedarikçiyle bilgi paylaşım yöntemi önceden kararlaştırılabilir. Eksik bileşim bilgisinin tahminle tamamlanması doğru bir hazırlık yöntemi değildir.
Güvenlik bilgi formunun işlevi
Güvenlik bilgi formu, ürünün güvenli kullanımı ve risklerinin anlaşılması açısından incelenmesi gereken teknik belgelerden biridir. Ancak bütün kimyasal ürünlerde aynı şartlarla zorunlu olduğu varsayılmamalıdır. Gereklilik, kapsam ve hazırlanma koşulları ilgili kimyasal mevzuat üzerinden doğrulanmalıdır.
Belgede kullanılan ürün tanımıyla faturadaki ürün arasında bağlantı kurulmalıdır. Farklı konsantrasyon veya formül için hazırlanmış bir formun satın alınan ürüne de uygulanabileceği kabul edilmemelidir. Güncelleme tarihiyle belgenin gerçek ürünü kapsayıp kapsamadığı birlikte değerlendirilmelidir.
Güvenlik bilgi formu; analiz belgesi, ticari fatura veya ithalat izninin yerine geçmez. Taşıma için gerekli diğer belgelerle de aynı işlevde görülmemelidir. Her belgenin hangi işlemde ve hangi amaçla kullanılacağı dosyada ayrılmalıdır.
İthalat sürecinin temel aşamaları
İthalat hazırlığında ürün kimliği ve tarife sınıflandırması incelenir. Ardından kimyasalın tabi olabileceği izin, kontrol ve diğer yükümlülükler araştırılır. Taşıma organizasyonu, ürünün gerçek özellikleri ve kabul koşulları bilinerek yapılmalıdır.
- Ürünün kimyasal niteliği ve kullanım amacı netleştirilir.
- GTİP değerlendirmesi yapılır.
- İlgili izin ve kontrol kapsamları araştırılır.
- Kimyasal mevzuat ve taşıma yükümlülükleri ayrıca değerlendirilir.
- Ticari belgelerle teknik bilgiler eşleştirilir.
- Varış, gümrük işlemleri ve uygun teslim organizasyonu koordine edilir.
Serbest dolaşıma giriş; ilgili ticaret politikası önlemleri, diğer ithalat işlemleri ve kanunen ödenmesi gereken vergilerle bağlantılıdır. Kimyasalın Türkiye’ye ulaşması, doğrudan tesise teslim edilebileceği anlamına gelmez. Belge incelemeleri ve ürüne bağlı kontroller tedarik takviminde dikkate alınmalıdır.
Ürüne bağlı izinler ve kontrol alanları
Kimyasal hammaddelerin tamamı için tek bir izin yöntemi bulunmaz. Ticaret Bakanlığının güncel ithalat düzenlemeleri arasında Kimyasal Silahlar Sözleşmesi ekindeki kimyasallar ve başka özel ürün grupları için ayrı başlıklar bulunmaktadır. Bu düzenlemeler kapsamındaki ürünler kendi koşullarıyla incelenmelidir.
Çevresel kontrol altındaki kimyasallar, sağlık alanındaki kullanımlar veya başka özel işlevler farklı yetkili kurumları ilgilendirebilir. Her kimyasalın bütün kurumlardan izin alacağı gibi bir genelleme yapılmamalıdır. Ürün, kullanım amacı ve ilgili kapsam listeleri birlikte değerlendirilmelidir.
Kimyasalların kaydı, sınıflandırılması, etiketlenmesi ve kısıtlanması bakımından uygulanabilecek yükümlülükler de ayrıca araştırılmalıdır. KKDİK ve SEA kapsamındaki değerlendirmeler, ilgili koşullar ve istisnalar incelenmeden bütün ürünler için aynı sonuca bağlanmamalıdır. Güncel kayıt takvimi veya miktar şartları doğrulanmadan kesin süre ve eşik verilmemelidir.
CE işareti kimyasal hammaddeler için genel bir ithalat izni değildir. Ürünün ihtiyaç duyduğu belge, başka sektörlerde kullanılan uygunluk evrakından hareketle belirlenmemelidir. Kesin işlem yolu, kimyasalın gerçek niteliği üzerinden araştırılmalıdır.
GTİP ve kimyasal tanımlayıcılar
Kimyasal hammaddelerin tamamına tek bir GTİP atanamaz. Bileşim, saflık, konsantrasyon, ürünün hazırlanış biçimi ve işlevi ilgili tarife kaynaklarıyla birlikte incelenmelidir. Aynı temel maddeyi içeren farklı ürünlerin aynı kodda olduğu varsayılmamalıdır.
Tedarikçinin yabancı faturada yazdığı tarife kodu, Türkiye açısından tek başına bağlayıcı değildir. Teknik bilgi formu, bileşim açıklaması ve analiz belgeleri değerlendirmeyi desteklemelidir. Belirsizlik varsa yetkili bölge müdürlüklerinden Bağlayıcı Tarife Bilgisi alınması seçeneği düşünülebilir.
GTİP ile taşıma sınıflandırmasında kullanılan numaralar birbirine karıştırılmamalıdır. Bir numaranın bilinmesi diğer bütün sınıflandırmaların tamamlandığını göstermez. Numune veya analiz gerektiğinde ürünün temsil ettiği parti ve güvenli gönderim yöntemi ayrıca planlanmalıdır.
Menşe ticari belgeler ve gümrük kıymeti
Fatura, taşıma belgesi ve çeki listesi ticaretin ve sevkiyatın bilgilerini gösterir. Analiz, güvenlik, izin ve kontrol belgeleri ise farklı amaçlara hizmet edebilir. Her belge bütün kimyasal işlemlerde zorunluymuş gibi sıralanmamalıdır.
- Faturada açıklayıcı ürün tanımı, miktar, birim ve bedel kontrol edilmelidir.
- Ürün kodları teknik belgelerle eşleştirilmelidir.
- Net miktarla ambalaj dahil brüt ağırlık ayrılmalıdır.
- Çeki listesi kullanılıyorsa paketler ürün kalemleriyle ilişkilendirilmelidir.
- Taşıma belgesi gerçek sevkiyat bilgilerini yansıtmalıdır.
Menşe ülkesiyle sevk ülkesi ayrılmalıdır. A.TR Dolaşım Belgesi, Gümrük Birliği kapsamındaki ticarette serbest dolaşım durumunu gösterir; menşe belgesi değildir. EUR.1 ise ilgili tercihli ticaret anlaşmasının kuralları çerçevesinde kullanılan bir menşe ispat belgesidir.
Gümrük kıymeti hazırlanırken satış faturasıyla teslim koşulları birlikte incelenir. Navlun ve sigorta giderlerinin satış bedeline dahil olup olmadığı açıklanmalıdır. Vergiler ve diğer mali önlemler, ürünün kesin GTİP’i, menşei ve güncel düzenlemeler üzerinden değerlendirilmelidir.
İşlem hazırlığında destek arayanlar, Nakliyatilan.com üzerinden gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri sunanlarla bağlantı kurabilir. Platform, hizmet arayanlarla hizmet sağlayıcıları buluşturur. İşlemi üstlenecek kişinin veya kuruluşun yetkisi ve sorumluluk kapsamı doğrudan doğrulanmalıdır.
Kimyasal hammadde ihracatı
Türkiye’den çıkış işlemleriyle hedef ülkenin ithalat şartları ayrı değerlendirilmelidir. İhracat beyannamesindeki gönderici, alıcı, kıymet, tarife, menşe ve taşıma bilgileri belgelerle tutarlı olmalıdır. Ürüne uygulanabilecek ihracat kontrolleri de sevkiyat öncesinde araştırılmalıdır.
Hedef ülkenin kimyasal kayıt, etiketleme ve kullanım şartları o ülkenin yetkili kurumlarından doğrulanmalıdır. Alıcının siparişi onaylaması, resmî ithalat şartlarının tamamlandığını göstermez. Hangi belgeleri hangi tarafın hazırlayacağı ve kontrol edeceği yazılı olarak belirlenmelidir.
Numune gönderiminde de gerçek ürün niteliği açıklanmalıdır. Küçük miktar veya bedelsiz gönderim ifadelerinden hareketle bütün kontrollerin uygulanmayacağı düşünülmemelidir. İlgili istisnalar varsa ürün ve işlem özelinde doğrulanmalıdır.
Ambalajlama taşıma ve depolama
Güvenli taşıma planı, kimyasalın gerçek özelliklerine göre hazırlanmalıdır. Her kimyasal hammadde aynı taşıma sınıfında değildir. Tehlikeli madde kapsamı ve ilgili şartlar teknik bilgilerle seçilen taşıma türü üzerinden değerlendirilmelidir.
Ambalaj malzemesinin kimyasalla uyumu, kapatma yöntemi ve yükün araç içinde sabitlenmesi planlanmalıdır. Birlikte yükleme ve depolama uygunluğu ayrıca incelenmelidir. Bütün kimyasallar için tek bir sıcaklık, ambalaj veya depolama yöntemi önerilmemelidir.
Nakliyatilan.com üzerinden nakliyat firmaları ile görüşürken ürünün gerçek tanımı, mevcut güvenlik bilgileri, ambalaj türü ve miktarı paylaşılmalıdır. Taşıyıcının kabul koşulları yükleme öncesinde netleştirilmelidir. Depolama ve boşaltma alanının uygunluğu da değerlendirilmelidir.
Sık yapılan hatalar ve hizmet seçimi
Önlenebilir hatalar arasında yalnızca ticari isimle işlem başlatmak, konsantrasyonu açıklamamak, başka formüle ait belge kullanmak ve gümrük şartlarıyla taşıma şartlarını aynı kabul etmek bulunur. Teknik dosya, sipariş değişiklikleriyle birlikte güncellenmelidir.
Platformdaki nakliyat ilanları incelenirken ilgili kimyasal türüyle çalışma deneyimi araştırılabilir. Hizmet sağlayıcıya izin kapsamının nasıl inceleneceği, teknik belge eksiklerini kimin takip edeceği ve teklifin hangi aşamaları kapsadığı sorulmalıdır. Özel ambalaj, kontrol ve depolama giderleri ayrıca açıklanmalıdır.
İşlem süresi; dosyanın hazırlığı, gerekli izinler, kontrol ihtiyacı ve taşıma koşullarına göre değişebilir. Kesin sonuç veya sabit süre vaadi yerine koşulları belirtilmiş bir operasyon takvimi istenmelidir.
Sık sorulan sorular
CAS numarası GTİP belirlemek için tek başına yeterli midir?
Tek başına yeterli kabul edilmemelidir. Bileşim, konsantrasyon, sunuluş biçimi ve ilgili tarife kuralları birlikte incelenmelidir.
Güvenlik bilgi formu ithalat izninin yerine geçer mi?
Hayır. Belgelerin amaçları farklıdır. Ürüne bağlı izin ve diğer kontroller ayrıca değerlendirilmelidir.
Bütün kimyasal hammaddeler tehlikeli yük müdür?
Böyle bir genelleme yapılmamalıdır. Taşıma sınıflandırması ürünün özellikleri ve ilgili taşıma kuralları üzerinden belirlenmelidir.
Aynı maddenin farklı konsantrasyonları aynı dosyayla işlem görür mü?
Otomatik olarak aynı kabul edilemez. Konsantrasyonun sınıflandırma, kontrol ve taşıma şartlarına etkisi incelenmelidir.
Bedelsiz numunelerde kontrol gerekmeyeceği söylenebilir mi?
Yalnızca bedelsiz veya numune ifadesine bakılarak söylenemez. Ürün ve işlem kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
Kimyasal hammaddeler için taşıma, depolama, gümrükleme veya dış ticaret desteği arayanlar ile bu alanlarda hizmet verenler, Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir. İhtiyaçlarını ve hizmet kapsamlarını açıklayarak platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden birbirleriyle bağlantı kurabilirler.

