Kauçuk ve kauçuk ürünleri gümrükleme işlemleri, hammaddenin türünden bitmiş ürünün kullanım amacına kadar uzanan teknik bir değerlendirme gerektirir. Doğal kauçuk balyası, sentetik kauçuk karışımı, hidrolik hortum ve koruyucu eldiven aynı malzeme ailesinde yer alsa da aynı sınıflandırmaya veya denetim sürecine tabi olmayabilir. İşlem hazırlığında ürünün yalnızca “kauçuk eşya” şeklinde tanımlanması bu nedenle yeterli değildir.
İthalatta Türkiye’ye giriş koşulları, ihracatta ise Türkiye’den çıkış işlemleriyle hedef pazarın kabul şartları ayrı ayrı incelenmelidir. Ürünün bileşimi, vulkanizasyon durumu, takviye malzemesi, kullanım alanı ve ticaret yapılan ülke; belge hazırlığını ve maliyet hesabını etkileyebilir. Doğru ürün dosyası, bu bilgilerin sipariş aşamasında toplanmasıyla oluşturulur.
Kauçuk ve kauçuk ürünleri gümrükleme kapsamındaki ürünler
Bu alanda hammadde, yarı mamul ve bitmiş eşya birbirinden ayrılmalıdır. Otomotiv, makine, inşaat, gıda üretimi ve kişisel koruma gibi farklı sektörlerde kullanılan ürünlere şu örnekler verilebilir:
- Doğal kauçuk: Doğal kauçuk lateksi, levha veya balya biçimindeki doğal kauçuk ürünleri.
- Sentetik kauçuk: SBR, nitril kauçuk, EPDM ve diğer sentetik kauçuk türleri.
- Kauçuk karışımları: Üretimde kullanılmak üzere hazırlanmış, katkı içeren vulkanize edilmemiş karışımlar.
- Sızdırmazlık ürünleri: Conta, O-ring, keçe niteliğindeki sızdırmazlık elemanları ve diyaframlar.
- Hortumlar: Su, hava, yakıt, yağ veya hidrolik akışkan taşımaya yönelik kauçuk hortumlar.
- Kayış ve bantlar: Güç aktarma kayışları, konveyör bantları ve kauçuk esaslı taşıma bantları.
- Teknik parçalar: Titreşim takozları, körükler, burçlar, tamponlar ve kauçuk kaplı parçalar.
- Levha ve profiller: Kauçuk rulolar, sünger kauçuk levhalar, fitiller ve farklı kesitlerde profiller.
- Eldiven ve koruyucu ürünler: Kullanım amacına göre değerlendirilen lateks veya nitril eldivenler ve kauçuk esaslı koruyucu eşyalar.
Araç lastikleri ve iç lastikler de kauçuk ürünleri arasında bulunur; ancak kendi teknik özellikleri ve ilgili düzenlemeleri üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir. Benzer şekilde silikon adıyla satılan elastomerler, kauçukla birlikte anılsa bile doğrudan aynı tarife grubuna yerleştirilmemelidir. Kullanılmış ürün, geri kazanılmış malzeme ve atık niteliğindeki eşya da yeni ürünle aynı işlem varsayımıyla sevk edilmemelidir.
Sınıflandırma için hangi teknik bilgiler gerekir?
Teknik ürün tanımı, kauçuk gümrüklemesinin başlangıç noktasıdır. Ürünün doğal veya sentetik yapısı, esas polimeri, katkıları, vulkanize edilip edilmediği ve hücresel yapıda olup olmadığı açıklanmalıdır. Bitmiş parçalarda ölçü, kesit, kullanım yeri ve ürünün birleştirildiği diğer malzemeler de önem taşır.
Örneğin bir hortumun yalnızca iç çapını belirtmek yeterli olmayabilir. Tekstil veya metal takviyesi, bağlantı parçalarının bulunması ve kullanım amacı da dosyaya eklenmelidir. Bir konveyör bandında ise katman yapısı, takviye malzemesi ve ürünün teknik özellikleri değerlendirmeye yardımcı olur.
Conta ve O-ring siparişlerinde malzeme türüyle ürün kodu eşleştirilmelidir. Aynı ölçüdeki iki parçanın farklı kauçuklardan üretilmesi mümkündür. Tedarikçinin katalog kodunu değiştirmesi veya üretimde farklı bir karışım kullanması hâlinde teknik dosyanın da güncellenmesi gerekir.
Kauçuk ürünleri ithalatının temel aşamaları
İthalat planında önce eşyanın tam tanımı yapılır, ardından tarife sınıflandırması ve geçerli kontrol kapsamı incelenir. Gerekli belgeler; ürünün teknik niteliğine, kullanım amacına, GTİP’ine, menşeine, ticaret yapılan ülkeye ve uygulanacak rejime göre değişebilir.
- Tedarikçiden teknik şartname, bileşim bilgisi, katalog ve gerektiğinde numune alınır.
- Ürünün GTİP’i ve buna bağlı güncel ithalat önlemleri değerlendirilir.
- Ürün güvenliği, gıda ile temas veya kişisel koruma gibi özel kullanım alanları kontrol edilir.
- Gerekli başvuru ve belgeler sevkiyat öncesinde hazırlanır.
- Taşıma, ambalajlama ve olası kontrol sırasında depolama düzeni belirlenir.
- İlgili denetimler ile gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra teslimat gerçekleştirilir.
Bu hazırlık, özellikle üretim hattına doğrudan gidecek parçalar için önemlidir. Bir fabrikanın bakım duruşunda kullanılacak özel contanın belge eksikliği nedeniyle beklemesi, yalnızca taşıma maliyetini etkilemez. Üretim planına uygun teslimat için teknik incelemenin yükleme sonrasına bırakılmaması gerekir.
CE işareti ve TAREKS her kauçuk ürününde gerekir mi?
Bütün kauçuk ürünleri için ortak bir CE veya TAREKS zorunluluğu bulunduğu söylenemez. Ürünün ilgili teknik düzenleme ve güncel ithalat denetimi kapsamına girip girmediği incelenmelidir. TAREKS, kapsamındaki ürünlerde risk esaslı denetim süreçlerinin yürütüldüğü elektronik sistemdir; bütün kauçuk sevkiyatlarının aynı şekilde fiziksel kontrole alınacağı anlamına gelmez.
Örneğin kimyasal risklere karşı korunmak üzere tasarlanmış bir eldivenin kişisel koruyucu donanım kapsamı değerlendirilir. Bu kapsamdaki ürünlerde CE işareti ve ürün kategorisine uygun değerlendirme işlemleri önem taşır. Ancak her ev tipi temizlik eldiveni veya her kauçuk eldiven otomatik olarak aynı kapsama girmez. Amaçlanan kullanım ve ürünün koruma iddiaları belirleyicidir.
Tıbbi kullanım amacıyla sunulan eldivenler ise ayrıca ilgili tıbbi cihaz düzenlemeleri bakımından incelenmelidir. Tedarikçinin gönderdiği genel bir sertifika, farklı amaçlarla piyasaya sunulacak bütün eldiven modellerinin uygunluğunu kendiliğinden kanıtlamaz. Belgelerin tam olarak hangi ürünü kapsadığı kontrol edilmelidir.
Gıda ile temas eden conta ve hortumlar
Gıda üretim hatlarında kullanılan kauçuk contalar, süt aktarım hortumları veya dolum ekipmanı parçalarında gıda ile temas amacı ayrıca değerlendirilmelidir. Endüstriyel kullanıma uygunluk ile gıda temasına uygunluk aynı değerlendirme değildir. Temas edilen gıda, sıcaklık, temas süresi ve temizlik koşulları teknik dosyada açıklanmalıdır.
Tarım ve Orman Bakanlığının açıkladığı süreçte, ithalat denetimi kapsamındaki gıda ile temas eden madde ve malzemeler için Gıda Güvenliği Bilgi Sistemi üzerinden ürün ve sevkiyat bildirimleri yapılır. Kontroller risk esasına göre belge, kimlik ve fiziksel incelemeleri içerir; gerektiğinde numune alınarak analiz yapılabilir. Uygun bulunan ürünler için gümrüğe Tek Pencere Sistemi üzerinden uygunluk numarası gönderilir.
Her kauçuk contanın bu sürece tabi olduğu varsayılmamalıdır. Ürünün kullanım amacı ve ilgili denetim kapsamı birlikte kontrol edilmelidir. Analiz raporlarının da ithal edilen malzemeyi ve amaçlanan kullanım koşullarını gerçekten temsil etmesi gerekir.
İhracat süreci nasıl hazırlanır?
İhracatta ürünün teknik özellikleri ve hedef pazarın kabul koşulları netleştirilmelidir. Alıcının talep ettiği sertifika, test raporu veya işaretleme şartları, ilgili ülkenin resmî düzenlemeleriyle karşılaştırılmalıdır. Türkiye’de kullanılmak üzere hazırlanmış teknik dosyanın başka bir pazar için otomatik olarak yeterli olduğu kabul edilmemelidir.
Hazırlık; sipariş özelliklerinin kesinleştirilmesi, gerekli belgelerin doğrulanması, üretim partisinin ayrılması, ticari belgelerin düzenlenmesi ve ihracat beyannamesiyle taşımanın tamamlanması üzerinden yürütülebilir. Parça numaraları, ambalaj etiketleri ve faturadaki tanımlar birbiriyle eşleştirilmelidir.
Örneğin farklı sertlikte üretilmiş aynı ölçüdeki contalar tek siparişte gönderiliyorsa ambalajların ayırt edilmesi gerekir. Benzer şekilde hortumların uzunluğu, bağlantı tipi ve ürün kodu açıkça takip edilmelidir. Bu düzen, alıcının kabul kontrolünü ve olası uygunsuzluk incelemelerini kolaylaştırır.
Ticari belgeler ve teknik belgeler
Ticari belgeler satış ve taşıma ilişkisini gösterirken teknik belgeler ürünün ne olduğunu ve hangi koşullarda kullanılacağını açıklar. İzin veya uygunluk belgeleri ise ürün ve işlem kapsamına göre ayrıca belirlenir.
- Ticari fatura: Ürün tanımı, miktar, birim fiyat, toplam bedel ve teslim koşullarını açıklar.
- Çeki listesi: Düzenlendiği işlemlerde koli, palet, ürün kodu ve ağırlık takibini destekler.
- Taşıma belgesi: Kara, deniz veya hava taşımacılığına uygun biçimde hazırlanır.
- Teknik dosya: Malzeme bileşimi, ölçüler, çizimler, kullanım amacı ve gerekli test bilgilerini içerir.
- İşleme bağlı belgeler: İlgili düzenlemenin gerektirdiği uygunluk, kontrol ve menşe belgelerinden oluşabilir.
Güvenlik bilgi formu gerekliliği de ürünün kimyasal niteliği üzerinden değerlendirilmelidir. Hammadde veya karışım için hazırlanan dosya, bitmiş bir kauçuk parçanın bütün özelliklerini açıklamayabilir. Her üründe aynı belgeyi istemek yerine dosyanın amacını belirlemek daha yararlıdır.
GTİP, menşe ve gümrük kıymeti
Doğru GTİP tespiti için hammaddeyle bitmiş ürün ayrılmalı; vulkanizasyon, takviye ve ürün biçimi gibi özellikler dikkate alınmalıdır. Türkiye’de GTİP on iki hanelidir. Yabancı tedarikçinin kullandığı kod, teknik inceleme yapılmadan kesin sınıflandırma olarak alınmamalıdır. Belirsizlik bulunan ürünlerde Bağlayıcı Tarife Bilgisi seçeneği değerlendirilebilir.
Menşe, ürünün gönderildiği ülkeden farklı olabilir. Menşe şahadetnamesi tercihli olmayan menşe için kullanılırken EUR.1 ilgili anlaşmanın koşulları çerçevesinde tercihli menşe ispatına hizmet eder. A.TR serbest dolaşım durumunu gösterir; menşe belgesi değildir. Belge seçimi, ürünün ve ticaretin ilgili düzenlemedeki kapsamına göre yapılmalıdır.
Gümrük kıymeti hazırlanırken fatura ile teslim şekline bağlı navlun ve sigorta belgeleri birlikte değerlendirilir. Özel üretim parçalarda ayrıca ödenen kalıp veya benzeri giderler varsa bunların işlemle bağlantısı müşavire açıklanmalıdır. Vergi hesabı için bütün kauçuk ürünlerine tek oran uygulanacağı varsayılmamalıdır.
Nakliye ve depolamada ürünün korunması
Depolama koşulları, ürünün üretici tarafından belirtilen özelliklerine göre belirlenmelidir. Kauçuk parçaların uygunsuz istiflenmesi şekil bozulmasına, hortumların aşırı bükülmesi hasara ve açık ambalajda tutulan ürünlerin kirlenmesi kalite sorunlarına yol açabilir. Sıcaklık, ışık ve çevresel etkenler için ürünün teknik saklama talimatları esas alınmalıdır.
Lateks gibi sıvı ürünlerde ambalajın sızdırmazlığı, balyalarda yük sabitleme, uzun profillerde ise ezilme ve bükülme riski değerlendirilmelidir. Nakliyatilan.com üzerinden iletişim kurulabilecek nakliyat firmaları ile görüşürken ürün biçimi, ambalaj türü, palet ölçüsü ve özel taşıma koşullarını paylaşabilirsiniz.
Maliyet, süre ve hizmet sağlayıcı seçimi
Toplam maliyet; vergiler, taşıma, sigorta, müşavirlik, terminal işlemleri, depolama ve gerektiğinde analiz giderlerinden etkilenir. Belge eksikliği veya ürün tanımındaki belirsizlik ek inceleme gerektirebilir. Bu nedenle ürün dosyası görülmeden sabit maliyet veya kesin gümrükten teslim süresi verilmesi sağlıklı değildir.
Nakliyatilan.com, hizmet arayanlarla hizmet sağlayıcıları buluşturan bir ilan platformudur. gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri için görüşürken ilgili kauçuk türündeki deneyimi, sınıflandırma hazırlığını ve denetim kapsamının nasıl belirleneceğini sorabilirsiniz.
Teklifte hangi masrafların bulunduğunu, teknik belgeleri kimin kontrol edeceğini ve numune alınması durumunda koordinasyonun nasıl yürütüleceğini açıklığa kavuşturun. Platformdaki nakliyat ilanları üzerinden bağlantı kurarken conta, hortum veya kauçuk hammadde gibi ürün türünü açıkça belirtmek, ihtiyaca uygun tekliflerin değerlendirilmesini kolaylaştırır.
Kauçuk gümrüklemesinde sık sorulan sorular
Doğal kauçuk ile sentetik kauçuk aynı GTİP ile mi işlem görür?
Aynı kabul edilmemelidir. Malzemenin türü, bileşimi, işlenme durumu ve sunuluş biçimi üzerinden sınıflandırma yapılır.
Her kauçuk üründe CE işareti gerekir mi?
Hayır. CE gerekliliği, ürünün ilgili teknik düzenleme kapsamına girip girmediğine bağlıdır. Kauçuktan üretilmiş olması tek başına yeterli ölçüt değildir.
Hortum için hangi bilgiler hazırlanmalı?
Malzeme türü, ölçüler, takviye yapısı, bağlantı parçaları ve kullanım amacı hazırlanmalıdır. İlgili teknik özellikler ürün dosyasında açıklanmalıdır.
Sanayi contası gıda üretiminde kullanılabilir mi?
Yalnızca sanayi kullanımına uygun olması yeterli değildir. Gıda ile temas amacı ve kullanım koşulları bakımından ayrıca uygunluk değerlendirilmelidir.
Kullanılmış kauçuk ürünler yeni ürünlerle aynı şekilde mi ithal edilir?
Bu varsayımla hareket edilmemelidir. Kullanılmış eşya, geri kazanılmış malzeme ve atık ayrımı ile bunlara ilişkin güncel işlem koşulları ayrıca incelenmelidir.
Kauçuk ve kauçuk ürünleri için hizmet arayanlar ile gümrük müşavirliği, dış ticaret danışmanlığı, taşımacılık ve depolama alanlarında hizmet verenler Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir. Taraflar ihtiyaçlarını ve hizmet kapsamlarını açıklayarak platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden bağlantı kurabilir.

