İş ve İnşaat Makineleri Gümrükleme Rehberi

İş ve İnşaat Makineleri Gümrükleme Rehberi

İş ve inşaat makineleri gümrükleme işlemleri, makinenin satın alınmasından şantiyeye teslimine kadar uzanan hazırlığın önemli bir bölümüdür. Ekskavatör, yükleyici, greyder, silindir, vinç veya beton pompası gibi ekipmanlar aynı teknik özelliklere sahip değildir. Makinenin çalışma sistemi, hareket kabiliyeti, motoru, yeni veya kullanılmış olması ve sevkiyat biçimi uygulanacak işlemleri etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca satış fiyatı üzerinden karar verilmeden önce teknik dosya ve ithalat şartları değerlendirilmelidir.

Gerekli belgeler ve kontroller; ekipmanın teknik niteliğine, kullanım amacına, GTİP’ine, menşeine, ticaret yapılan ülkeye ve uygulanacak gümrük rejimine göre değişir. Türkiye’ye ithalat şartlarıyla başka bir ülkeye ihracat şartları da ayrı araştırılmalıdır. İyi hazırlanmış bir operasyon planı, gümrük işlemleriyle ağır yük taşımasını ve saha teslimini birlikte ele alır.

İş ve inşaat makineleri gümrükleme kapsamı

İnşaat sektöründe kullanılan bütün ekipmanlar tek bir ürün grubu gibi değerlendirilmemelidir. Kendinden hareketli bir iş makinesi, araç üzerine monte edilen bir ekipman ve ayrı gönderilen bir ataşman farklı incelemeler gerektirebilir. Makinenin paletli veya tekerlekli olması kadar yaptığı iş ve teknik yapısı da önemlidir.

Örneğin kazı yapan bir makineyle yalnızca kaldırma amacı taşıyan bir ekipmanın teknik dosyaları aynı değildir. Ana makineyle gönderilen kepçe, kırıcı, bom uzatması veya diğer parçaların listelenmesi gerekir. Bu bileşenlerin sınıflandırması ve belge ihtiyacı, gönderimin gerçek kapsamı üzerinden değerlendirilmelidir.

Satış sözleşmesinde kullanılan isimle makine üzerindeki tanımlar arasında bağlantı kurulmalıdır. Teknik katalog, model bilgisi ve kimlik plakası fotoğrafları dosyada bulunmalıdır. Bir makinenin yalnızca sahadaki yaygın adıyla tanımlanması, gümrük ve uygunluk hazırlığında yeterli açıklığı sağlamayabilir.

Satın alma öncesinde hangi bilgiler toplanmalı?

Makine kimliği, ticari ve teknik belgelerin aynı ekipmana ait olduğunu gösterecek şekilde hazırlanmalıdır. Model, seri numarası ve varsa motor tanımları kontrol edilmelidir. Özellikle kullanılmış makinelerde ilan bilgileriyle gerçek makine üzerindeki bilgilerin karşılaştırılması yararlıdır.

  • Makinenin türü, işlevi ve kullanılacağı çalışma alanı açıklanmalıdır.
  • Model, seri numarası ve üretim bilgileri kaydedilmelidir.
  • Motor ve tahrik sistemine ilişkin teknik bilgiler toplanmalıdır.
  • Yeni, kullanılmış veya yenileştirilmiş olma durumu belirtilmelidir.
  • Ana makineyle gönderilecek ataşmanlar ve diğer parçalar listelenmelidir.
  • Taşıma ölçüleri, ağırlık ve söküm ihtiyacı belirlenmelidir.

Makinenin çalışır durumdaki ölçüleri, taşıma ölçüleriyle aynı olmayabilir. Bom, karşı ağırlık veya diğer bileşenlerin sökülmesi planlanıyorsa paket ve parça listesi buna göre hazırlanmalıdır. Taşıma planını değiştiren teknik bilgiler, gümrük dosyasını hazırlayan tarafla da paylaşılmalıdır.

İthalat süreci nasıl hazırlanır?

İthalat hazırlığında ilk adım, makinenin sınıflandırılması ve buna bağlı şartların araştırılmasıdır. Ardından ürünün ilgili teknik düzenlemeler ve ithalat denetimleri bakımından kapsamı değerlendirilir. Ticari belgeler, teknik belgeler ve sevkiyat planı birbirini destekleyecek şekilde tamamlanmalıdır.

  1. Makinenin teknik dosyası ve mevcut belgeleri incelenir.
  2. GTİP ve uygulanabilecek ithalat önlemleri belirlenir.
  3. İlgili izin, ön izin ve uygunluk işlemleri değerlendirilir.
  4. Satış ve taşıma belgeleri hazırlanır.
  5. Varış, gümrük işlemleri ve teslim organizasyonu koordine edilir.
  6. Gerekli işlemler tamamlandıktan sonra saha teslimi yürütülür.

Serbest dolaşıma giriş; ilgili ticaret politikası önlemleri, diğer ithalat işlemleri ve kanunen ödenmesi gereken vergilerle bağlantılıdır. Makinenin limana veya sınır kapısına ulaşması, doğrudan şantiyede kullanılabileceği anlamına gelmez. Teslim takviminde belge kontrolü ve ürüne bağlı denetimler dikkate alınmalıdır.

Teknik uygunluk motor ve gürültü değerlendirmesi

İş makinelerinde teknik uygunluk incelemesi yalnızca makinenin genel görünümüyle sınırlı değildir. Ticaret Bakanlığının açıklamalarında ilgili kapsamdaki ürünler; makine emniyeti, karayolu dışında kullanılan hareketli makinelerin motor emisyonları ve açık alanda kullanılan ekipmanların gürültü düzenlemeleriyle ilişkilendirilmektedir. Bu başlıkların her makineye aynı şekilde uygulanacağı varsayılmamalıdır.

Makinenin ve motorun tanımlayıcı bilgilerinin ilgili belgelerle eşleşmesi önemlidir. Belgenin başka bir model için düzenlenmiş olması veya ürün üzerindeki bilgilerle ilişkilendirilememesi ek inceleme ihtiyacı doğurabilir. Satın alma aşamasında belge nüshalarının okunaklı olarak alınması ve teknik uzmanlarca değerlendirilmesi yararlıdır.

CE işareti, genel bir ithalat izni değildir. İlgili düzenlemenin kapsamı, gereken uygunluk belgeleri ve ithalat denetimi birlikte incelenmelidir. Makine üzerinde bir işaret bulunması, bütün belge ve başvuru şartlarının karşılandığını tek başına göstermez.

Ön izin ve TAREKS hazırlığı

Ticaret Bakanlığının karayolu dışında kullanılan hareketli makinelere ilişkin denetim rehberinde, kapsamındaki ürünler için ön izin ve TAREKS üzerinden yürütülen denetim aşamaları açıklanmaktadır. Bu nedenle başvuru hazırlığı makine Türkiye’ye geldikten sonra başlatılacak basit bir evrak işlemi olarak görülmemelidir.

Teknik uygunluk dosyası, ilgili işlemde istenen belgeler ve ürün fotoğraflarıyla hazırlanmalıdır. Rehberde ürünün genel görünümü, kimlik plakası ve işaretlemeleri gibi bilgilerin denetim açısından önem taşıdığı görülmektedir. Belirli bir makine için gereken belgeler, onay usulleri ve varsa istisnalar güncel kapsam üzerinden kontrol edilmelidir.

Ön izin ile sonraki denetim başvurusu birbirinden ayrı aşamalardır. Başvurunun yapılması, makinenin bütün kontrollerden geçtiği anlamına gelmez. Belge kontrolü veya fiziki inceleme ihtimali teslim planına dahil edilmeli; önceki bir ithalatın sonucu yeni makine için otomatik kabul sayılmamalıdır.

Kullanılmış iş makinesi ithalatı

Kullanılmış ve yenileştirilmiş ekipmanlarda ithalat izni yönünden ayrıca değerlendirme gerekir. İthalat Rejimi Kararı, bu nitelikteki eşya için izin çerçevesi öngörür. Makinenin teknik şartları karşılamasıyla kullanılmış eşya bakımından gereken izinler aynı konu değildir; iki başlık birlikte araştırılmalıdır.

Çalışma saati, bakım geçmişi ve yenilenen parçalar ticari değerlendirmede önemlidir. Ancak satıcının bakım yaptığını belirtmesi, ithalat şartlarının karşılandığını göstermez. Makinenin mevcut durumu, kimlik bilgileri ve teknik belgeleri ödeme öncesinde incelenmelidir.

Motor veya ana bileşen değişikliği yapılmışsa bu durum açıklanmalıdır. Eski belgelerin değiştirilen ekipmanı kapsayıp kapsamadığı varsayılmamalıdır. Kullanılmış makinede düşük satın alma bedeli, belge eksikliği ve ilave operasyon giderleri hesaba katılmadan avantaj olarak değerlendirilmemelidir.

GTİP menşe ve gümrük kıymeti

İş ve inşaat makinelerinin tamamı için tek bir GTİP kullanılamaz. Makinenin işlevi, teknik yapısı ve sunuluş biçimi incelenmelidir. Tedarikçinin yabancı faturada belirttiği tarife kodu, Türkiye’deki sınıflandırma açısından tek başına bağlayıcı değildir.

Belirsiz ürünlerde yetkili bölge müdürlüklerinden Bağlayıcı Tarife Bilgisi alınması seçeneği değerlendirilebilir. Sökülmüş ekipman, ayrı gönderilen ataşmanlar veya birden fazla sevkiyatla gelecek parçalar varsa bu bilgiler sınıflandırma incelemesine başlarken açıklanmalıdır.

Menşe ülkesiyle sevk ülkesi de ayrılmalıdır. A.TR Dolaşım Belgesi, Gümrük Birliği kapsamındaki ticarette serbest dolaşım durumunu gösterir; menşe belgesi değildir. EUR.1 ise ilgili tercihli ticaret anlaşmasının kuralları çerçevesinde kullanılan bir menşe ispat belgesidir. Belge seçimi, ticaret yapılan ülke ve işlem şartlarına göre yapılmalıdır.

Gümrük kıymeti hazırlanırken fatura ile teslim şartları birlikte değerlendirilir. Teslim şekline bağlı navlun ve sigorta belgeleri önem taşıyabilir. Söküm, paketleme veya farklı hizmetler satış sözleşmesinde birlikte fiyatlandırılmışsa giderlerin kapsamı açıklanmalı; vergi hesabı ayrıntılar incelenmeden yapılmamalıdır.

Ticari belgeler ve işleme bağlı ek belgeler

Fatura, taşıma belgesi ve çeki listesi ticaretin ve sevkiyatın bilgilerini gösterir. İzin ve uygunluk belgeleri ise ürünün veya işlemin özel şartlarıyla ilgilidir. Her belgeyi bütün iş makinelerinde zorunluymuş gibi sıralamak yerine makineye özel bir dosya hazırlanmalıdır.

  • Faturada ürün tanımı, miktar ve bedel bilgileri kontrol edilmelidir.
  • Kimlik bilgileri kullanılan belgeler arasında tutarlı olmalıdır.
  • Çeki listesi, sökülen parçalarla ana makine arasındaki bağlantıyı açıklayabilir.
  • Taşıma belgesinde gerçek sevkiyat bilgileri yer almalıdır.
  • Teknik belgeler, izinler ve kontrol bilgileri ilgili kapsamda hazırlanmalıdır.

Gümrük ve belge hazırlığında destek arayanlar, Nakliyatilan.com üzerinden gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri sunanlarla bağlantı kurabilir. Platform, hizmet arayanlarla hizmet sağlayıcıları buluşturur. İşlemi üstlenecek kişinin veya kuruluşun yetkisi, hizmet kapsamı ve sorumlulukları doğrudan doğrulanmalıdır.

İş makinesi ihracatında temel hazırlık

İhracatta Türkiye’den çıkış işlemleriyle hedef ülkedeki ithalat şartları ayrı ele alınmalıdır. İhracat beyannamesinde gönderici, alıcı, kıymet, tarife, menşe ve taşıma bilgileri bulunur. Makineyle ilgili ticari belgeler bu bilgileri desteklemelidir.

Hedef ülkenin teknik kabul şartları, ilgili ülkenin yetkili kurumlarından doğrulanmalıdır. Özellikle kullanılmış makinelerde alıcının satın alma talebi, ülkeye girişin mümkün olduğunu tek başına göstermez. İthalat izni ve teknik belgelerin hangi tarafça hazırlanacağı yükleme öncesinde netleştirilmelidir.

Makine bir proje için gönderiliyorsa satış veya kullanım amacı açıkça belirlenmelidir. İşlemde uygulanacak rejim bu amaçla uyumlu seçilmelidir. Başka bir işlem için hazırlanmış dosyanın yalnızca alıcı bilgileri değiştirilerek kullanılması doğru bir hazırlık yöntemi değildir.

Ağır yük taşımacılığı ve şantiye teslimi

Ağır yük planlaması, makinenin ağırlığı kadar taşıma yüksekliğini, genişliğini ve yükleme yöntemini de kapsar. Bom, kepçe veya karşı ağırlığın sökülmesi gerekiyorsa üreticinin talimatları dikkate alınmalıdır. Makinenin taşıma sırasında hareket etmeyecek biçimde sabitlenmesi taşıyıcıyla planlanmalıdır.

Nakliyatilan.com üzerinden nakliyat firmaları ile görüşürken makinenin gerçek taşıma ölçüleri, ağırlığı ve yürür durumda olup olmadığı paylaşılmalıdır. Uygun araç, güzergâh ve gerekli taşıma izinlerinin değerlendirilmesi için bu bilgiler önemlidir. Standart dışı yüklerde yalnızca yaklaşık ağırlık üzerinden teklif karşılaştırılmamalıdır.

Şantiye tesliminde giriş yolu, zemin, boşaltma alanı ve ekipman erişimi önceden incelenmelidir. Gümrükten çıkan makinenin teslim noktasında indirilememesi bekleme ve ilave organizasyon ihtiyacı doğurabilir. Taşıma ve saha ekiplerinin aynı teslim planına göre çalışması gerekir.

Maliyet süre ve hizmet seçimi

Toplam maliyeti vergiler, navlun, liman veya terminal hizmetleri, depolama, kontrol işlemleri ve taşıma ekipmanı ihtiyacı etkileyebilir. Tekliflerde dahil olan giderlerle ayrıca oluşabilecek kalemler ayrılmalıdır. Sabit bir gümrükleme bedeli üzerinden bütün operasyonun maliyeti hesaplanmamalıdır.

İşlem süresi; dosyanın hazırlığı, gereken izinler, belge incelemeleri ve taşıma koşullarına göre değişebilir. Kesin sonuç vaadi yerine koşulları açıklanmış bir takvim istenmelidir. Platformdaki nakliyat ilanları incelenirken benzer makinelerle çalışma deneyimi ve teklifin gerçek kapsamı araştırılabilir.

Sık sorulan sorular

Ekskavatör ve vinç aynı şartlarla mı ithal edilir?

Otomatik olarak aynı kabul edilemez. Teknik yapı, işlev, GTİP ve ilgili düzenleme kapsamı ayrı değerlendirilmelidir.

Kullanılmış makinede bakım belgesi yeterli midir?

Hayır. Bakım bilgisi, ithalat izni ve teknik uygunluk incelemesinin yerine geçmez. Makinenin durumuna göre gerekli işlemler ayrıca araştırılmalıdır.

CE işareti bütün gümrük işlemlerini tamamlar mı?

Hayır. Teknik düzenleme kapsamı, ilgili belgeler, ithalat denetimleri ve gümrük işlemleri birlikte değerlendirilmelidir.

Ataşmanların ayrıca listelenmesi neden önemlidir?

Gönderimin gerçek içeriğini gösterir; belge, sınıflandırma ve yük takibini destekler. Ataşmanların işlemleri makineyle ilişkileri dikkate alınarak incelenmelidir.

Makine şantiyeye kesin bir tarihte teslim edilebilir mi?

Belge ve kontrol süreçlerinden bağımsız koşulsuz bir tarih verilmemelidir. Gümrük, taşıma ve boşaltma aşamalarını kapsayan bir takvim hazırlanmalıdır.

İş ve inşaat makineleri için taşıma, depolama, gümrükleme veya dış ticaret desteği arayanlar ile bu alanlarda hizmet verenler, Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir. İhtiyaçlarını ve hizmet kapsamlarını açıklayarak platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden birbirleriyle bağlantı kurabilirler.