Hariçte İşleme Rejimi Rehberi

Hariçte İşleme Rejimi Rehberi

Hariçte İşleme Rejimi, Türkiye’de serbest dolaşımda bulunan eşyanın işlenmek, tamir edilmek veya yenilenmek üzere geçici olarak yurt dışına gönderilmesi ve işlem sonucunda elde edilen ürünün belirli koşullarla geri getirilmesiyle ilgilidir. HİR olarak kısaltılan bu rejimde, yeniden serbest dolaşıma girişte tam veya kısmi ithalat vergisi muafiyeti uygulanabilmesi işlem şartlarına bağlıdır.

Arızalı bir sanayi cihazının tamire gönderilmesi, bir parçanın yurt dışında yenilenmesi veya yarı mamulün daha ileri işleme tabi tutulması farklı hazırlıklar gerektirebilir. Bu nedenle Hariçte İşleme Rejimi planlaması, eşya gönderilmeden önce yapılmalıdır. Çıkışın amacı, yapılacak faaliyet ve geri gelecek ürün baştan açıklığa kavuşturulmalıdır.

Hariçte İşleme Rejimi Nedir?

Rejimin temelinde Türkiye’den geçici olarak çıkan eşya ile yurt dışında yapılan faaliyet ve geri getirilen ürün arasındaki bağlantı bulunur. Eşyanın serbest dolaşım durumu, faaliyetin niteliği ve izin koşulları birlikte değerlendirilir. Her yurt dışı gönderisi bu rejime uygun değildir.

Geçici ihracat ve geri ithalat, tek operasyonun birbirine bağlı aşamaları olarak planlanmalıdır. Yalnızca çıkış belgelerini hazırlamak yeterli olmaz. Dönüşte hangi kayıtların sunulacağı, hangi ürünün geleceği ve işlemin nasıl kapatılacağı da başlangıçta belirlenmelidir.

Dahilde İşleme ve Diğer Gönderilerden Farkı

Dahilde işlemede üretim veya işleme faaliyeti Türkiye’de yürütülürken hariçte işlemede ilgili faaliyet Türkiye Gümrük Bölgesi dışında gerçekleştirilir. İki rejimin izinleri, takip düzeni ve mali sonuçları birbirinin yerine kullanılamaz.

Fuar için gönderilen, kiralanan veya kullanılmadan geri dönecek eşya da tamir ya da işleme amacıyla gönderilen eşyayla aynı değildir. Önce ticari amacı tanımlayın, ardından uygun gümrük yolunu değerlendirin. Önceki bir sevkiyatın rejim kodunu yeni işleme kontrolsüz aktarmayın.

Hangi Ürün ve Faaliyetlerde Değerlendirilebilir?

Hariçte işleme, yalnızca belirli bir sektörün işlemi değildir. Ancak ürünün rejime uygunluğu, yapılacak faaliyetin kapsamı ve ilgili kısıtlamalar ayrıca incelenmelidir. Aşağıdaki örnekler hazırlığın nasıl farklılaşabileceğini gösterir:

  • Sanayi tipi pompanın arıza giderimi için servise gönderilmesi
  • Kompresör veya makine aksamının yenilenmesi
  • Elektronik kontrol ünitesinin tamiri
  • Ölçüm cihazının tamir ve teknik müdahale amacıyla gönderilmesi
  • Metal yarı mamulün ileri işleme tabi tutulması
  • Üretimde kullanılan kalıbın onarılması veya yenilenmesi

Bu ürünlerin tamamında aynı izin veya vergi uygulaması kullanılacağı sonucu çıkarılmamalıdır. Örneğin bir parçanın tamiriyle teknik özelliklerini değiştiren bir işlem farklı değerlendirmeler gerektirebilir. Servis teklifinde yapılacak işin açıkça yazılması bu nedenle önemlidir.

İzin veya İzin Belgesi Nasıl Belirlenir?

Hariçte İşleme İzin Belgesi ile gümrük idaresince verilen hariçte işleme izni farklı başvuru yollarıdır. Daha ileri işleme faaliyetleri, tamir işlemleri ve bazı özel ürün grupları bakımından yetkili merci değişebilir. Başvurulacak makam, yalnızca eşyanın adına göre belirlenmemelidir.

Ticaret Bakanlığının izin belgesi işlemleri için DYS hizmeti bulunur. Ancak buradan bütün tamir gönderilerinin aynı başvuru ekranından yürütüleceği sonucu çıkarılmamalıdır. Faaliyetinize uygun başvuru yolunu ve güncel elektronik işlem gerekliliklerini önceden kontrol edin.

Belge hazırlığı için gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri sağlayıcılarıyla görüşürken eşyanın mevcut durumunu, yapılacak işlemi ve geri dönüş planını birlikte anlatın. İzin, beyanname ve kapatma takibinden hangilerinin hizmet kapsamında olduğunu yazılı netleştirin.

Çıkış Öncesi Teknik Dosya Hazırlığı

İşlemin sağlam bir teknik dosyaya dayanması gerekir. Servise gönderilecek ürünün tanımıyla belgelerdeki tanım aynı olmalıdır. İşletmenin demirbaş veya stok kaydı da dosyayla eşleştirilmelidir.

  • Ürünün açık adı, modeli ve teknik özellikleri
  • Varsa seri numarası ve diğer ayırt edici işaretler
  • Eşyanın mevcut durumunu gösteren fotoğraflar
  • Arıza açıklaması veya işleme ihtiyacının tanımı
  • Servis teklifi, sözleşme ve iş kapsamı
  • Garanti kapsamında işlem yapılacaksa ilgili kayıtlar
  • Gönderilen aksesuar ve parçaların listesi
  • Planlanan işlem ve geri sevk takvimi

Dosyada kesinleşmemiş bilgileri tahmin ederek tamamlamayın. Servis önce inceleme yapacaksa hangi işlerin henüz belli olmadığını açıklayın. İnceleme sonucunda kapsam değişirse bunun gümrük hazırlığına etkisi yeniden değerlendirilmelidir.

Ayniyet Tespiti Neden Önemlidir?

Ayniyet tespiti, gönderilen eşyanın ve işlem sonucuyla bağlantısının tanımlanabilmesi açısından önemlidir. Seri numarası, etiket, numune, teknik belge ve fotoğraf gibi kayıtlar bu değerlendirmeye yardımcı olabilir. Uygun yöntem eşyanın niteliğine göre belirlenir.

Örneğin seri numaralı bir kontrol ünitesiyle toplu hâlde gönderilen yarı mamul aynı biçimde tanımlanmayabilir. Seri numarası olmayan eşyada ayırt edici teknik özellikleri açıklamak gerekir. “Aynı ürün geri gelecek” ifadesi tek başına yeterli bir dosya hazırlığı değildir.

Servis etiket değiştirecek, gövdeyi yenileyecek veya parça değiştirecekse bunu önceden öğrenin. İşlem öncesi ve sonrası ürünün nasıl ilişkilendirileceğini planlamak, dönüşte açıklama ihtiyacını azaltır.

Hangi Belgeler Birlikte Takip Edilmeli?

Ticari ve taşıma belgeleri

İşlemi açıklayan fatura veya diğer ticari belgeler, çeki listesi ve taşıma belgesi sevkiyat dosyasında birbirini desteklemelidir. Belgelerin türü ve içeriği gönderinin niteliğine göre belirlenir. Satış yapılmıyorsa işlemi kesin satış gibi gösteren açıklamalardan kaçının.

Ürün adı, miktar, ağırlık ve paket bilgilerini karşılaştırın. Makineyle birlikte gönderilen kablo, adaptör veya yardımcı parçaları listede belirtmek, dönüşte eksiklik kontrolünü kolaylaştırır.

İzin ve işleme ilişkin belgeler

İzin veya izin belgesi, teknik rapor, garanti kaydı ve servis açıklamaları ayrı amaçlara hizmet eder. Ürüne bağlı diğer izin ve kontroller de ayrıca araştırılmalıdır. Gereklilikler; teknik nitelik, kullanım amacı, GTİP, menşe, ülke ve işlem kapsamına göre değişebilir.

Yurt dışındaki servis firmasının kabul yazısı, Türkiye’deki gümrük işlemlerinin tamamlandığı anlamına gelmez. Türkiye’den çıkış şartlarıyla işlem yapılacak ülkenin giriş koşullarını ayrı kontrol edin.

Ücretli Tamir ve Garanti Kapsamındaki Tamir

Ücretli tamirde servis bedeli, yapılan iş ve kullanılan parçalar açıkça belgelenmelidir. Bakanlığın açıklamalarında tamir masraflarıyla birlikte navlun, sigorta ve ilgili diğer giderlerin de değerlendirilmesi gerektiği belirtilir. Dönüş vergilerini yalnızca servis faturasına bakarak hesaplamayın.

Garanti, kanuni yükümlülük veya imalat hatası nedeniyle bedelsiz yapılan tamirde ise ilgili şartların kanıtlanması önemlidir. Servisin “ücretsiz” açıklaması, bütün muafiyet koşullarının sağlandığını tek başına göstermez. Garanti ilişkisini ve yapılan işlemi destekleyen kayıtları saklayın.

Muafiyetin kapsamını ve diğer mali unsurları işlem özelinde değerlendirin. “Garanti kapsamında olduğu için hiçbir gider veya ödeme çıkmaz” şeklinde bütçe oluşturmayın.

Tamir Edilemeyen veya Değiştirilen Ürünler

Servis, eşyanın tamir edilemediğini bildirip farklı bir ürün göndermeyi önerebilir. Bu durumda aynı modelin veya benzer teknik özelliklerin bulunması, ilk planın aynen uygulanabileceğini göstermez. Çıkış yapan eşya ile dönüşte gelecek eşyanın ilişkisi yeniden incelenmelidir.

Standart değişim sistemi gibi özel uygulamalar belirli koşullara bağlıdır. İkame ürünün gönderilmesini kabul etmeden önce uygun izin ve işlem yolunu değerlendirin. Servis firmasının ticari değişim kararı, kendiliğinden gümrük izni oluşturmaz.

Eski ürünün serviste kalması, imha edilmesi veya başka biçimde değerlendirilmesi gündeme gelirse bunu da dosyadan bağımsız bırakmayın. Yapılacak işlemin kayıt ve yükümlülüklere etkisini önceden araştırın.

Geri İthalat ve İşlemin Kapatılması

Dönüş hazırlığı, ürün yurt dışındaki servisten çıkmadan başlamalıdır. Servis raporunu, ücret bilgilerini ve geri gönderilecek parçaların listesini isteyin. İlk çıkış belgeleriyle dönüş belgelerini karşılaştırın; model veya seri numarası farklılığı varsa açıklamasını alın.

  1. İşlem sonucunu ve geri gelecek eşyanın özelliklerini doğrulayın.
  2. Servis, parça ve diğer giderlerin belgelerini toplayın.
  3. İzin koşulları ve süre durumunu kontrol edin.
  4. Geri ithalat beyanını ilgili çıkış kayıtlarıyla ilişkilendirin.
  5. Vergi ve muafiyet değerlendirmesini tamamlayın.
  6. Belge veya iznin kapatma işlemlerini takip edin.

Çıkış ve dönüş kayıtlarının eşleştirilmesi, dosyanın son kontrolüdür. Eşyanın işletme deposuna ulaşmasını, gümrük ve izin takibinin otomatik tamamlandığı şeklinde yorumlamayın. Kapatma başvurusu ve diğer yükümlülükler ayrıca kontrol edilmelidir.

Süre ve Revizyon Takibi

İzin veya belge üzerindeki süreyle servisin verdiği tahmini teslim tarihini ayrı takip edin. Parça beklenmesi, iş kapsamının genişlemesi veya taşıma gecikmesi hâlinde süre ihtiyacı değişebilir. Uzatma veya revizyonun otomatik yapılacağını varsaymayın.

İşletme içinde son tarihleri izleyen bir sorumlu belirleyin. Servisten düzenli durum bilgisi isteyin ve kapsam değişikliklerini yazılı alın. Başka bir geçici ihracat uygulamasında duyulan süreyi hariçte işlemeye doğrudan uygulamayın.

Nakliye, Ambalaj ve Toplam Maliyet

Gidiş ve dönüş taşımasını birlikte planlayın. Hassas cihazlarda darbe ve nem koruması, ağır ekipmanda sabitleme ve kaldırma ihtiyacı önem kazanabilir. Servis dönüşte farklı ambalaj kullanacaksa bunun ölçü ve taşıma maliyetine etkisini öğrenin.

Teklif aldığınız nakliyat firmaları ile iki yönlü güzergâhı, teslim koşullarını ve sigorta kapsamını görüşün. Arızalı veya sökülmüş eşyanın durumunu açıkça paylaşın. Dönüş yükünü ilk sevkiyatla aynı ağırlık ve hacimde varsaymayın.

  • Gidiş ve dönüş taşıma giderleri
  • Ambalaj, yükleme ve boşaltma
  • İzin, belge ve gümrük müşavirliği hizmetleri
  • Servis, işçilik ve değiştirilen parçalar
  • Sigorta ve olası depolama
  • İşleme göre doğabilecek vergi ve diğer ödemeler
  • Üretim duruşunun işletmeye etkisi

Sabit hizmet bedeli veya garantili tamamlanma süresi yerine teklif kapsamını karşılaştırın. Ucuz görünen tamirin toplam maliyeti, taşıma ve üretim duruşu eklendiğinde farklılaşabilir.

Hizmet Seçiminde Sorulacak Sorular

Sağlayıcıya hangi başvuru yolunun uygun olduğunu, ayniyet dosyasının nasıl hazırlanacağını ve dönüşte hangi belgelerin isteneceğini sorun. Tamir edilememe veya ürün değişimi ihtimalinin nasıl yönetileceğini de görüşün.

İhtiyacınızı nakliyat ilanları üzerinden duyururken ürün grubunu, gönderim amacını ve ihtiyaç duyduğunuz desteği açıklayabilirsiniz. Nakliyatilan.com hizmet arayanlarla sağlayıcıları buluşturan bir ilan platformudur. Hizmeti verecek kişinin yetkisini, deneyimini ve sorumluluk kapsamını doğrudan değerlendirin.

Hariçte İşleme Hakkında Sık Sorulan Sorular

Her tamir gönderisi aynı işlemle yürütülür mü?

Hayır. Eşyanın durumu, yapılacak faaliyet ve izin koşulları değerlendirilerek uygun yol belirlenmelidir.

Garanti belgesi tek başına yeterli mi?

Tek başına yeterli kabul edilmemelidir. Bedelsiz tamirin dayanağı ve işlemin kapsamı desteklenmelidir.

Yeni ürün gönderilirse eski izin kullanılabilir mi?

Otomatik olarak kullanılabileceği varsayılamaz. Değişim ve ikame ürün koşulları ayrıca incelenmelidir.

Seri numarası olmayan eşya gönderilebilir mi?

Ürünün tanımlanmasını sağlayacak diğer kayıtlar değerlendirilmelidir. Uygun ayniyet yöntemini çıkıştan önce belirleyin.

Geri dönüşte bütün vergiler kalkar mı?

Muafiyetin kapsamı, işlem türü ve şartlarına bağlıdır. Ücretli tamir, bedelsiz tamir ve diğer işleme faaliyetleri aynı şekilde hesaplanmamalıdır.

Hariçte İşleme Rejimi hazırlığı, gümrük müşavirliği, belge hizmetleri veya uluslararası taşıma desteği arayanlar ile ilgili alanlarda hizmet verenler, Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir. Platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden bağlantı kurarak ihtiyaçlarını ve çalışma koşullarını görüşebilir.