Halı Gümrükleme Rehberi

Halı Gümrükleme Rehberi

Halı gümrükleme işlemlerinde ürünün üretim yöntemi, yüzey malzemesi, taban yapısı ve kullanım amacı birlikte değerlendirilir. Makine halısı, el düğümlü halı, kilim ve karo halı aynı teknik özelliklere sahip değildir. Doğru ürün tanımı; tarife sınıflandırmasını, ithalat koşullarını, belge hazırlığını ve taşıma organizasyonunu doğrudan etkiler.

Halı ticaretinde adet, metrekare, rulo ve ağırlık bilgilerinin birbiriyle uyumlu olması da önemlidir. Faturadaki ürün tanımıyla gelen yükün farklı olması veya paket listesinin ölçüleri açıklamaması işlemleri zorlaştırabilir. İthalat ile ihracat hazırlığı ayrı yürütülmeli; Türkiye’ye giriş koşulları, hedef ülkedeki kabul şartlarıyla karıştırılmamalıdır.

Halı gümrükleme kapsamındaki ürünler

Bu rehber, tekstil yüzeyli halılar ve benzeri yer kaplamalarına odaklanır. Aşağıdaki ürünler kapsamı açıklayan ticari örneklerdir; gümrük işlem sayısına veya dış ticaret hacmine göre hazırlanmış bir sıralama değildir.

Üretim yöntemine göre halılar

  • Makine dokuma halılar
  • El düğümlü ve el dokuma halılar
  • Kilimler ve benzeri düz dokuma yer kaplamaları
  • Tufting yöntemiyle üretilen halılar
  • Keçe yapılı tekstil yer kaplamaları
  • Karo halılar ve rulo hâlindeki halı kaplamalar

“El yapımı” veya “makine halısı” gibi genel ifadeler teknik dosyanın tamamını oluşturmaz. Düğümlü, dokunmuş veya tufting yöntemiyle üretilmiş olma durumu açıkça belirtilmelidir. El işçiliğiyle bitirilmiş bir ürünün esas üretim yapısı da ayrıca açıklanmalıdır.

Malzeme ve kullanım alanına göre ürünler

  • Yün, pamuk ve ipek içeren halılar
  • Polipropilen, polyester ve poliamid halılar
  • Viskon ve farklı lif karışımlarından üretilen halılar
  • Salon halıları, yolluklar ve seccadeler
  • Otel, ofis ve ticari alanlar için halı kaplamalar
  • Tekstil yüzeyli paspaslar ve dış mekân kullanımına yönelik ürünler

Her paspas veya zemin kaplaması halı olarak sınıflandırılmaz. Kauçuk, plastik ya da başka malzemeden üretilmiş ürünler ayrıca değerlendirilmelidir. Halı altlığı, kaydırmaz ağ ve yapıştırıcı gibi tamamlayıcı ürünler de ana ürünle aynı işlem kapsamında kabul edilmemelidir.

GTİP çalışmasında hangi özellikler önemlidir?

Üretim yöntemi ve yüzey malzemesi, halı sınıflandırmasının temel bilgilerindendir. Hav veya kullanım yüzeyindeki liflerle taban ve destek katmanlarının bileşimi birbirinden ayrılmalıdır. Tedarikçinin verdiği toplam malzeme oranı, ürünün yapısını açıklamak için her zaman yeterli olmayabilir.

Ürünün hazır ölçülerde kesilmiş olması, rulo hâlinde sunulması veya karo biçiminde hazırlanması da dosyada belirtilmelidir. Taban kaplaması ve katmanların niteliği, ürünün bütün olarak değerlendirilmesine yardımcı olur. “Kaydırmaz halı” veya “ipek görünümlü halı” gibi satış ifadeleri teknik malzeme tanımının yerine kullanılmamalıdır.

  • Üretim yöntemi ve yüzey yapısı
  • Kullanım yüzeyinin lif bileşimi
  • Taban, destek ve kaplama malzemeleri
  • Ölçüler, toplam alan ve ürün biçimi
  • Model, desen, renk ve parti bilgileri
  • Yeni, kullanılmış veya eski eşya niteliği

Halı sektörünün tamamına tek bir GTİP atanamaz. Yabancı tedarikçinin faturaya yazdığı tarife kodu da Türkiye’deki sınıflandırmayı tek başına kesinleştirmez. Teknik bilgilerle çözülemeyen tereddütlerde numune incelemesi veya bağlayıcı tarife bilgisi başvuru yolu değerlendirilebilir.

Halı ithalatı nasıl hazırlanır?

İthalat hazırlığı sipariş aşamasında başlamalıdır. Aynı sevkiyatta farklı liflerden, farklı yöntemlerle üretilmiş halılar bulunuyorsa her kalem ayrı incelenmelidir. Gerekli belgeler ve işlemler; ürünün teknik niteliğine, GTİP’ine, menşeine, ticaret yapılan ülkeye ve uygulanacak rejime göre değişebilir.

  1. Ürünlerin teknik tanımlarını ve malzeme bilgilerini toplayın.
  2. GTİP çalışmasını yaptırarak güncel vergi ve önlemleri araştırın.
  3. Ürün güvenliği denetimi ve diğer kontrol ihtiyaçlarını belirleyin.
  4. Fatura, paketleme listesi ve etiket bilgilerini karşılaştırın.
  5. Taşıma, varış ve depolama organizasyonunu hazırlayın.
  6. Gümrük beyanı, gerekli kontroller ve teslim işlemlerini takip edin.

Kullanılmış veya yenileştirilmiş halılar için yeni ürünlerde hazırlanan dosyanın doğrudan kullanılması doğru değildir. Eşyanın durumu ve uygulanabilecek ithalat koşulları ayrıca araştırılmalıdır. “Vintage” gibi ticari ifadeler de ürünün yaşını, kullanım durumunu veya hukuki niteliğini tek başına açıklamaz.

gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri arayan işletmeler, halının türünü, sevkiyat yönünü ve ihtiyaç duydukları desteği açıklayarak hizmet sağlayıcılarla görüşebilir. Nakliyatilan.com tarafları buluşturan bir ilan platformudur. Gümrük müşavirliği yetkisi ve hizmet kapsamı, görüşülen kuruluş üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.

İthalat denetimi ve teknik belgeler

Tekstil yer kaplamalarında denetim gerekliliği, güncel düzenlemelerin ürün listesi ve kapsamı üzerinden araştırılmalıdır. Bütün halıların aynı TAREKS başvurusuna veya aynı testlere tabi olduğu varsayılmamalıdır. GTİP karşılığıyla ürünün teknik tanımı birlikte incelenmelidir.

İlgili tekstil ithalat denetimi kapsamında fiilî incelemeye yönlendirilen ürünlerde belge kontrolü, fiziki inceleme veya laboratuvar testi gündeme gelebilir. Sunulan test raporunun gerçekten sevk edilen ürünle ilişkilendirilebilmesi önemlidir. Farklı malzeme veya yapıya sahip başka bir halının raporu yeterli kabul edilmemelidir.

Otel veya ofis projelerinde alıcının istediği performans testleriyle resmî ithalat gereklilikleri birbirinden ayrılmalıdır. Örneğin belirli bir kullanım alanı için istenen ticari teknik şartname, bütün halılarda aynı belgenin zorunlu olduğunu göstermez. Proje koşulları ürün ve hedef pazar özelinde doğrulanmalıdır.

Etiket, ölçü ve metrekare kontrolü

Tekstil ürünlerinin lif kompozisyonuna ilişkin etiketleme ve işaretleme hükümleri, ilgili düzenlemenin kapsamı ve istisnalarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Ürün üzerindeki bilgilerle teknik dosyanın aynı malzemeyi tanımlaması önemlidir. Kullanım yüzeyi ve taban bileşimi birbirine karıştırılmamalıdır.

Adet ve metrekare uyumu, halı ticaretinde fiyat ve teslim kontrolünü kolaylaştırır. Aynı modelin farklı ölçüleri ayrı gösterilmeli; toplam alan hesabının hangi ölçülere dayandığı açık olmalıdır. Oval, yuvarlak veya özel biçimli ürünlerde hesap yöntemi taraflar arasında önceden netleştirilmelidir.

Rulo ürünlerde en ve uzunluk, karo halılarda parça ölçüsü ve paket içeriği açıklanabilir. Desen yönü veya aynı projede kullanılacak renk partileri de paketleme listesinde izlenebilir tutulmalıdır. Bu bilgiler, gümrük dosyasının yanında alıcının depo kabulüne de yardımcı olur.

Halı ihracatında hedef ülke hazırlığı

İhracatta Türkiye’den çıkış işlemleriyle hedef ülkenin ithalat ve piyasaya giriş koşulları ayrı takip edilmelidir. Türkiye’de hazırlanan belgelerin başka ülkede bütün gereklilikleri karşılayacağı varsayılmamalıdır. Hedef ülke belirlendiğinde ilgili gümrük ve yetkili kurumların resmî kaynakları incelenmelidir.

Alıcıyla lif bileşimi, ölçü, desen, renk, kullanım alanı ve ambalaj düzeni sevkiyattan önce kararlaştırılmalıdır. El dokuma ürünlerde ölçü veya desen farklılıklarına ilişkin kabul şartları da açıklanabilir. Bu ticari toleranslar, belgelerde gerçeğe uygun ürün ve miktar beyanını değiştirmemelidir.

Eski halı ve kilimlerde kültür varlığı değerlendirmesi

Eski halı ve kilimlerde kültür varlığı niteliği ayrıca önem taşır. Kültür ve Turizm Bakanlığı, ata yadigârı halı ve kilim gibi eşyalar için en yakın müze müdürlüğünde inceleme yaptırılması gerektiğini açıklar. Bu nedenle yaş veya tarihî nitelik konusunda tereddüt bulunan ürünlerde olağan yeni ürün ihracatı varsayımıyla hareket edilmemelidir.

Her el dokuma halının tarihî eser olduğu veya belirli bir yaşın altındaki bütün ürünlerin serbestçe çıkarılabileceği şeklinde genel bir kural kurulamaz. İşlem öncesinde ilgili müze müdürlüğünden ürün özelinde bilgi alınmalıdır. Özel ekspertiz veya ticari değerleme raporu, gerekli resmî değerlendirmenin yerine geçmez.

Ticari belgeler, menşe ve gümrük kıymeti

Fatura satışın taraflarını, ürünleri, miktarları ve bedelleri tanımlar. Çeki listesi rulo veya paket dağılımını, taşıma belgesi ise nakliyeyi gösterir. Test raporu, menşe belgesi veya işleme bağlı diğer belgeler ayrı işlev taşır; tamamı her sevkiyatta zorunluymuş gibi sıralanmamalıdır.

Menşe ülkesiyle ürünün sevk edildiği ülke farklı olabilir. A.TR belgesi serbest dolaşım durumuyla ilgilidir ve menşe belgesi değildir. EUR.1 ise ilgili tercihli ticaret düzenlemesinin menşe koşullarına göre değerlendirilir. Hangi belgenin gerekli olduğu ürün ve ticaret yapılan ülke üzerinden belirlenmelidir.

Gümrük kıymetinde fatura, teslim koşulları ve ilgili giderler birlikte incelenmelidir. Navlun ve sigortanın satış bedeline dâhil olup olmadığı açıklanmalıdır. Bedelsiz numune gönderilmesi veya ürünün özel değerleme gerektirmesi, kıymet beyanının atlanabileceği anlamına gelmez.

Halı taşımacılığı, ambalajlama ve depolama

Halıların taşıma biçimi ürünün yapısına göre seçilmelidir. Uygun olmayan katlama, tabanda veya yüzeyde iz oluşturabilir. Rulo hâlinde sevk edilecek ürünlerde sarım biçimi, kenar koruması ve ambalaj malzemesi imalatçı önerileriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Nem ve yüzey koruması, taşıma planının önemli bir parçasıdır. Araç veya konteynerin temiz ve kuru olması, önceki yükten kalan koku ve kirler bakımından kontrol edilmesi yararlıdır. Ambalajın dış etkilere karşı koruma sağlaması kadar yükün muhafaza koşullarına uygun olması da gerekir.

nakliyat firmaları ile görüşürken rulo uzunluğu, çapı, toplam hacim ve ağırlık paylaşılabilir. Yükleme ekipmanı, istif sınırları ve boşaltma alanı önceden konuşulmalıdır. Ağır ruloların diğer ürünleri ezmesini veya ambalajın sürüklenerek zarar görmesini önleyecek yöntem seçilmelidir.

Depoya kabul sırasında paket sayısı, ölçü, model ve gözle görülen hasarlar kayıt altına alınabilir. Aynı desenin farklı ölçülerinin veya farklı renk partilerinin karışmasını önleyecek yerleşim düzeni kurulmalıdır. Nemlenmiş ya da hasarlı paketler değerlendirilmeden normal stokla birleştirilmemelidir.

Maliyet, süre ve hizmet sağlayıcı seçimi

Toplam maliyet; vergiler, gümrük müşavirliği, taşıma, sigorta, terminal, depolama ve işleme bağlı kontrollerden etkilenebilir. Büyük rulo ölçüleri, yüksek hacim veya özel elleçleme ihtiyacı da taşıma giderini değiştirebilir. Bütün halılar için sabit vergi oranı ve hizmet bedeli verilmemelidir.

Hizmet sağlayıcıya benzer halı türlerindeki deneyimi, teknik belge kontrolünü kimin yapacağı ve teklifin hangi giderleri kapsadığı sorulmalıdır. Kesin işlem süresi yerine belge hazırlığı, kontrol aşamaları ve olası bekleme koşulları konuşulmalıdır. Eski veya değerli ürünlerde uzmanlık ve işlem kapsamı ayrıca netleştirilmelidir.

nakliyat ilanları hazırlanırken makine halısı, el dokuma halı, kilim veya karo halı gibi açıklayıcı ürün adları kullanılabilir. Paket sayısı, ölçüler, yük miktarı ve teslim noktalarının belirtilmesi hizmet sağlayıcıların ihtiyacı değerlendirmesini kolaylaştırır.

Halı gümrükleme hakkında sık sorulan sorular

Makine halısı ile el dokuma halı aynı GTİP’te midir?

Otomatik olarak aynı kabul edilemez. Üretim yöntemi, yüzey malzemesi ve diğer teknik özellikler üzerinden sınıflandırma yapılmalıdır.

Kilim ve yolluk aynı ürün olarak mı değerlendirilir?

Yolluk kullanım biçimini, kilim ise belirli bir ürün yapısını anlatabilir. Ticari isim yerine gerçek teknik özellikler esas alınmalıdır.

Her halı için aynı test raporu yeterli midir?

Hayır. Raporun sevk edilen ürünle bağlantısı ve uygulanacak denetim koşulları kontrol edilmelidir.

Eski halılar doğrudan ihraç edilebilir mi?

Ürünün niteliği incelenmeden kesin cevap verilemez. Kültür varlığı değerlendirmesi gerektirebilecek ürünlerde ilgili müze müdürlüğünden bilgi alınmalıdır.

Halı gümrük işlemleri kaç günde tamamlanır?

Belge durumu, ürünün kontrol kapsamı ve lojistik koşullar bilinmeden kesin süre verilemez. Teslim planında olası beklemeler dikkate alınmalıdır.

Halı ve tekstil yer kaplamalarının gümrükleme, dış ticaret, taşıma ve depolama süreçleri için hizmet arayanlar ile ilgili alanlarda hizmet verenler, Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir ve platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden bağlantı kurabilir. Hizmet kapsamı, gerekli yetkiler ve operasyon sorumlulukları görüşmeler sırasında netleştirilebilir.