Geçici ithalat, serbest dolaşımda olmayan eşyanın belirli bir amaçla Türkiye’ye getirilmesi, izin verilen süre boyunca kullanılması ve sonrasında yeniden ihraç edilmesi için değerlendirilen gümrük rejimidir. İthalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet uygulanabilmesi, eşyanın ve kullanımın ilgili koşulları karşılamasına bağlıdır. Bu nedenle Türkiye’de kısa süre kullanılacak her ürün otomatik olarak geçici ithalat kapsamına girmez.
Fuar için getirilen bir makine, çekimde kullanılacak kamera ekipmanı, mesleki ölçüm cihazı veya geçici bir proje için ihtiyaç duyulan ekipman farklı hazırlıklar gerektirebilir. Bu rehber, ağırlıklı olarak ticari ve mesleki amaçlı eşyanın geçici ithalatına odaklanır. Yolcu beraberindeki kişisel eşya ve yabancı plakalı taşıt uygulamaları kendi özel koşullarıyla ayrıca değerlendirilmelidir.
Geçici İthalat Nedir?
Geçici ithalatın temelinde eşyanın belirli bir kullanım amacıyla Türkiye’ye gelmesi ve rejimin öngördüğü şekilde çıkarılması veya başka uygun bir işlemle sonuçlandırılması bulunur. Eşyanın ne olduğu, kime ait olduğu, kim tarafından ve nerede kullanılacağı hazırlığın başlangıç noktalarıdır.
Kullanım amacı ve yeniden ihracat planı, başvurudan önce netleşmelidir. Yalnızca “bir süre sonra geri göndereceğiz” açıklamasıyla hareket etmeyin. Etkinlik, sözleşme veya proje takvimini; taşıma ve gümrük hazırlığıyla birlikte değerlendirin.
Kesin İthalattan ve İşleme Rejimlerinden Farkı
Kesin ithalatta eşyanın Türkiye’de serbest dolaşıma girişi amaçlanır. Geçici ithalatta ise kullanım ve süre belirli koşullara bağlıdır. Eşyanın daha sonra Türkiye’de kalmasına karar verilmesi, ilk iznin koşullarını kendiliğinden değiştirmez.
Türkiye’de işlenerek farklı bir ürüne dönüştürülecek girdi için de geçici ithalatı doğrudan uygun kabul etmeyin. İşleme faaliyetiyle eşyanın geçici kullanımı farklı konulardır. Örneğin fuarda sergilenecek bir cihazla üretimde tüketilecek hammaddenin hazırlığı aynı değildir.
Hangi Ürünler İçin Değerlendirilebilir?
Ürünün geçici ithalata uygunluğu, yalnızca sektör adına göre belirlenmez. Kullanım biçimi, mülkiyet, kullanıcı ve ilgili özel koşullar incelenmelidir. Hazırlık yapılabilecek örnekler arasında şunlar bulunur:
- Fuar ve sergilerde teşhir edilecek makine veya cihazlar
- Mesleki amaçla kullanılacak kamera, ses ve ışık ekipmanları
- Ölçüm, test veya bilimsel çalışma ekipmanları
- Etkinliklerde kullanılacak belirli teknik malzemeler
- Ticari tanıtım amacıyla getirilecek uygun numuneler
- Belirli süreli projelerde kullanılacak ekipmanlar
Bu liste otomatik muafiyet veya kabul listesi değildir. Tüketilebilir nitelikteki eşya, ithali yasak ürünler veya ayniyetinin belirlenemediği eşya bakımından rejime uygunluk sorunu doğabilir. Bir takımın içindeki cihazlarla sarf malzemelerini de ayrı değerlendirin.
Tam Muafiyet ile Kısmi Muafiyet Arasındaki Fark
Tam muafiyet
Tam muafiyet, mevzuatta belirlenen eşya ve kullanım koşullarının karşılanmasına bağlıdır. Ürünün ilgili grupta anılması tek başına yeterli değildir. Kullanıcının durumu ve eşyanın hangi faaliyette kullanılacağı da araştırılmalıdır.
Tam muafiyet ifadesi, taşıma, sigorta, belge veya hizmet giderlerinin bulunmayacağı anlamına gelmez. İşletmenin bütçesinde gümrük uygulamasıyla ticari operasyon giderlerini ayrı gösterin.
Kısmi muafiyet
Tam muafiyetten yararlanamayan belirli eşya için kısmi muafiyet değerlendirilebilir. Mülkiyetin Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişiye ait olması gibi koşullar önem taşır. Kapsamı doğrulamadan her kiralık makine veya ekipman için aynı uygulamayı varsaymayın.
Kısmi muafiyet hesabı, teminat ve ödeme düzeni işlem özelinde hazırlanmalıdır. İnternette görülen tek bir oranı bütün mali yükümlülüklere uygulayarak toplam maliyet çıkarmayın.
Geçici İthalat İzni Nasıl Alınır?
Ticaret Bakanlığının güncel açıklamasına göre geçici ithalat izni için Tek Pencere Sistemi üzerinden ilgili gümrük idaresine başvuru yapılır. ATA Karnesi ve diğer özel beyan yolları ise kendi kapsamları içinde değerlendirilir. Uygun yöntem, eşya ve kullanım üzerinden belirlenmelidir.
Hazırlıkta proforma fatura, gerektiğinde teknik belgeler ve gönderimin amacını açıklayan sözleşme veya yazışmalar gündeme gelebilir. Her belgeyi her başvuruda aynı biçimde zorunlu kabul etmek yerine güncel gereklilikleri kontrol edin.
- Eşyanın açık tanımını ve kullanım amacını belirleyin.
- Mülkiyet, kullanıcı ve kullanım yeri bilgilerini hazırlayın.
- Tam veya kısmi muafiyet koşullarını araştırın.
- Uygun izin ve beyan yolunu belirleyin.
- Gerekli belgeleri ve teminat hazırlığını tamamlayın.
- Giriş kayıtlarını kullanım ve çıkış planıyla ilişkilendirin.
Başvuru hazırlığında gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri sağlayıcılarıyla görüşürken ekipmanın teknik dosyasını ve sözleşmesini birlikte paylaşın. İzin, beyan, süre uzatımı ve rejimin sonuçlandırılmasına ilişkin hizmetlerin hangilerinin kapsama girdiğini sorun.
ATA Karnesi Ne İşe Yarar?
ATA Karnesi, ilgili uluslararası sözleşmeler kapsamında kullanılan bir gümrük belgesidir. Uygun işlemlerde geçici ithalat beyanı ve uluslararası teminat yapısı açısından işlev görür. Her ülke, ürün ve kullanım amacı için geçerli genel bir ithalat izni değildir.
Karnenin geçerli olduğu ülkeler, eşya listesi ve kullanım kapsamı kontrol edilmelidir. Türkiye’ye getirilen eşyanın karnedeki tanımlarla uyumlu olması önemlidir. Birden fazla cihazdan oluşan takımda hangi parçaların giriş ve çıkış yaptığı açıkça izlenebilmelidir.
ATA uygulamalarındaki elektronik süreçler de güncellenmektedir. Türkiye’den yurt dışına götürülecek eşya için karne hazırlayanların TOBB duyurularını, varış ve transit ülke seçimlerini kontrol etmesi gerekir. Türkiye’ye giriş işlemiyle başka bir ülkenin geçici kabul şartları birbirine karıştırılmamalıdır.
Ayniyet Tespiti İçin Nasıl Dosya Hazırlanmalı?
Ayniyet, eşyanın girişte tanımlanan ürünle ilişkilendirilebilmesini sağlar. Seri numarası, model, ürün etiketi, teknik özellik ve fotoğraflar bu hazırlığa yardımcı olabilir. Seri numarası bulunmayan ürünler için uygun tanımlama yöntemi ayrıca değerlendirilmelidir.
- Ürün adı ve model bilgilerini aynı biçimde kullanın.
- Seri numaralarını ambalaj ve ürün üzerinden karşılaştırın.
- Aksesuarları ve yardımcı parçaları ayrı listeleyin.
- Fotoğraflarda ayırt edici işaretleri görünür tutun.
- Teknik belgelerin doğru modele ait olduğunu doğrulayın.
- Giriş ve çıkış miktarlarını aynı kayıtla takip edin.
Örneğin kamera setinde gövde, lens ve diğer ekipmanların yalnızca “çekim malzemesi” olarak tanımlanması kontrolü güçleştirebilir. Ölçüm sisteminde de ana cihazla birlikte gelen sensör ve bağlantı parçalarını dosyada açıkça gösterin.
Ticari Belgeler ve Ürüne Bağlı Diğer Belgeler
Fatura veya işlemi açıklayan diğer ticari belgeler, çeki listesi ve taşıma belgesi sevkiyatın yapısını ortaya koyar. Eşyanın satın alınmadığı bir işlemde mülkiyet ve kullanım ilişkisini açıklayan sözleşmeler önem kazanabilir. Belgelerin içerikleri birbirini desteklemelidir.
Ürüne veya işleme bağlı izin ve kontrol belgeleri ayrı değerlendirilmelidir. Gereklilikler; teknik nitelik, kullanım amacı, GTİP, menşe, ülke ve rejim koşullarına göre değişebilir. Geçici ithalat, diğer mevzuattan kaynaklanan bütün belge ihtiyaçlarını ortadan kaldırmaz.
GTİP ve gümrük kıymeti hazırlığını da ihmal etmeyin. Eşyanın kiralık olması veya bedel ödenmeden gönderilmesi, değer bilgisinin gereksiz olduğu anlamına gelmez. Tanım, miktar ve kıymet dayanaklarını işlem dosyasında açıklayın.
Kullanım Sırasında Nelere Dikkat Edilmeli?
Eşyanın izin verilen amaç ve koşullarla kullanımı takip edilmelidir. Kullanım yeri, kullanıcı veya proje değişecekse bunu yalnızca ticari taraflar arasında kararlaştırmakla yetinmeyin. Değişikliğin izin üzerindeki etkisini önceden değerlendirin.
Geçici ithalatı, eşyanın Türkiye’de serbestçe satılabileceği veya başka kullanıcıya bırakılabileceği bir yol olarak görmeyin. Olağan kullanım ve bakımın ötesindeki müdahaleler için de uygun işlem araştırılmalıdır. Ekipman arızalanırsa yapılacak faaliyeti gümrük hazırlığından bağımsız bırakmayın.
Süre ve Yeniden İhracat Takibi
İzin süresi ve kapanış takibi, girişten itibaren yürütülmelidir. Her ürün ve kullanım için tek bir süre varsaymayın. İzin üzerindeki tarihleri, varsa özel koşulları ve karneyle yapılan işlemlerde ilgili geçerlilik bilgilerini ayrı kontrol edin.
Etkinliğin uzaması veya projenin gecikmesi hâlinde ek süreyi otomatik hak olarak kabul etmeyin. Gerekli başvuru ve belgeleri zamanında araştırın. Taşıyıcının araç bulamaması gibi ticari sorunların süre yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldıracağını düşünmeyin.
Yeniden ihracat hazırlığında giriş listesini fiilî eşya ile karşılaştırın. Eksik parça, hasar veya kayıp varsa durumu gecikmeden değerlendirin. Eşyanın yurt dışına gönderilmesiyle ilgili kayıtların, giriş işlemine doğru bağlandığını ve rejimin uygun biçimde sonuçlandırıldığını doğrulayın.
Eşya Türkiye’de Kalacaksa Ne Yapılmalı?
Kesin ithalat talebi, geçici kullanım izninden ayrı değerlendirilir. Ürünün durumuna göre ithalat şartları, vergiler ve diğer işlemler araştırılmalıdır. Özellikle kullanılmış hâle gelen ekipmanda ek değerlendirme ihtiyacı bulunabilir.
Satın alma kararını veya iç piyasaya teslimi önce yapıp gümrük işlemlerini sonradan çözmeye çalışmayın. Ticari sözleşmedeki değişikliği ilgili hizmet sağlayıcıya bildirerek uygulanabilir yolu önceden belirleyin.
Nakliye, Depolama ve Maliyet Planı
Geçici ithalatta gidiş ve dönüş lojistiğini birlikte planlamak yararlıdır. Hassas cihazlarda darbe ve nem koruması, ağır ekipmanda sabitleme ve kaldırma ihtiyacı öne çıkabilir. Yeniden kullanılacak ambalajların saklanacağı yeri de belirleyin.
Teklif aldığınız nakliyat firmaları ile ürün listesini, ölçüleri, ağırlığı ve geri gönderim takvimini paylaşın. Taşıma teklifinde bekleme, yükleme, boşaltma ve özel ekipman giderlerinden hangilerinin bulunduğunu sorun.
- İki yönlü taşıma ve sigorta
- Ambalaj ve ekipman muhafazası
- İzin, beyan ve danışmanlık hizmetleri
- Teminat ve uygulanabilecek vergi ödemeleri
- Depolama, terminal ve bekleme giderleri
- Yeniden ihracat ve rejim sonuçlandırma işlemleri
Sabit hizmet bedeli veya garantili işlem süresi yerine ürün ve operasyon kapsamına göre teklif alın. Vergi muafiyeti bulunması, toplam operasyonun ücretsiz veya her durumda daha ekonomik olacağını göstermez.
Sık Yapılan Hatalar ve Hizmet Seçimi
En sık karşılaşılan hazırlık hataları; eşyayı genel adla tanımlamak, sarf malzemelerini cihazlarla aynı değerlendirmek, süreyi takip etmemek ve dönüş belgelerini saklamamaktır. Hizmet sağlayıcıya benzer ürün deneyimini, ayniyet hazırlığını ve kapanış takibini nasıl yöneteceğini sorun.
İhtiyacınızı nakliyat ilanları üzerinden duyururken ürün grubunu, kullanım amacını ve planlanan süreyi açıklayabilirsiniz. Nakliyatilan.com, hizmet arayanlarla sağlayıcıları buluşturan bir ilan platformudur. Sağlayıcının yetkisini ve üstleneceği işleri doğrudan değerlendirin.
Geçici İthalat Hakkında Sık Sorulan Sorular
Her kiralık ekipman tam muafiyetle getirilebilir mi?
Hayır. Eşya, mülkiyet, kullanıcı ve kullanım koşulları birlikte incelenmelidir.
ATA Karnesi her geçici ithalatta zorunlu mu?
Hayır. Uygun beyan ve izin yolu işlem özelinde belirlenir.
Numunelerin tamamı geçici ithalata uygun mu?
Bu varsayım yapılamaz. Tüketilecek numuneyle yeniden çıkarılacak teşhir eşyası ayrı değerlendirilmelidir.
Proje uzarsa izin süresi de uzar mı?
Kendiliğinden uzamaz. Uygulanabilir başvuru ve koşullar zamanında kontrol edilmelidir.
Eşya çıktıktan sonra dosya otomatik kapanır mı?
Çıkışın ilgili giriş kaydıyla eşleşmesi ve rejimin sonuçlandırılması takip edilmelidir.
Geçici ithalat hazırlığı, gümrük müşavirliği, belge hizmetleri veya uluslararası taşıma desteği arayanlar ile ilgili alanlarda hizmet verenler, Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir. Platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden bağlantı kurarak ihtiyaçlarını ve çalışma koşullarını görüşebilir.

