EUR.1 ve EUR-MED Dolaşım Belgeleri Rehberi

EUR.1 ve EUR-MED Dolaşım Belgeleri Rehberi

EUR.1 ve EUR-MED dolaşım belgeleri, ilgili ticaret düzenlemeleri kapsamında eşyanın tercihli menşeini kanıtlamak için kullanılan belgelerdir. Hangi belgenin hazırlanacağı yalnızca ihracat yapılan ülkenin adına bakılarak belirlenemez. Ürün, yürürlükteki anlaşma, üretimde kullanılan girdiler ve uygulanacak menşe kuralları birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle Pan-Avrupa-Akdeniz menşe kurallarındaki değişiklikler nedeniyle eski belge uygulamalarının yeni sevkiyatlara aynen aktarılması doğru değildir. Kümülasyon kullanılan her işlemde mutlaka EUR-MED düzenleneceği varsayılmamalıdır. Güncel kural setinde EUR.1 üzerinden yürütülen uygulamalar da bulunmaktadır.

EUR.1 ve EUR-MED dolaşım belgeleri nedir?

EUR.1, ilgili anlaşmanın menşe şartlarını sağlayan ürünün tercihli menşeini ispatlamak için kullanılır. Belgenin varlığı kadar, ürünün bu belgeyi destekleyen menşe koşullarını gerçekten sağlaması da önemlidir.

EUR-MED ise uygulanabildiği Pan-Avrupa-Akdeniz düzenlemelerinde menşe ve kümülasyon bilgisinin izlenmesinde kullanılan menşe ispat belgelerindendir. Bununla birlikte güncel uygulamada hangi belgenin kabul edildiği, ilgili ülkeler arasında yürürlükte bulunan kurallardan kontrol edilmelidir.

Tercihli menşe, eşyanın ilgili ticaret düzenlemesindeki kuralları karşılamasıyla belirlenir. Ürünün Türkiye’den gönderilmesi, Türkiye’de fatura edilmesi veya Türkiye’de depolanması tek başına bu statüyü kazandırmaz.

EUR.1 ile EUR-MED arasındaki fark nasıl değerlendirilir?

Belge seçimi, birbirinden bağımsız iki form arasında tercih yapmak değildir. Önce hangi menşe kurallarının uygulanacağı belirlenir; ardından o kuralların kabul ettiği ispat yöntemi seçilir.

Uygulanacak düzenlemeye göre şu konular araştırılmalıdır:

  • İhracat ve ithalat ülkeleri arasında ilgili tercihli ticaret düzenlemesi bulunup bulunmadığı.
  • Ürünün anlaşmanın ürün kapsamına girip girmediği.
  • Hangi menşe kuralları ve geçiş hükümlerinin yürürlükte olduğu.
  • Kümülasyonun hangi ülkeler arasında uygulanabildiği.
  • Kabul edilen menşe ispat belgesi veya beyan yöntemi.

Örneğin geçmişte EUR-MED kullanılan bir üretim ve satış düzeninde, yeni işlem tarihinde farklı kurallar uygulanıyor olabilir. Eski belgenin adı üzerinden ilerlemek yerine güncel anlaşma ve ülke bağlantıları kontrol edilmelidir.

Revize PEM kuralları neden önemlidir?

Pan-Avrupa-Akdeniz, kısa adıyla PEM, tercihli menşe ve kümülasyon bakımından birbiriyle bağlantılı ticaret düzenlemelerini kapsar. Avrupa Komisyonu, uygulanabilir kümülasyon ilişkilerini güncel tablolarla yayımlar. Türkiye’nin uygulaması bakımından Ticaret Bakanlığının duyuruları ve ilgili düzenlemeleri ayrıca izlenmelidir.

Revize kurallara geçiş, bütün ülkeler ve bütün ticari ilişkiler için tek tarihte aynı sonucu doğurmuş gibi değerlendirilmemelidir. Ülkeler arasındaki hukuki bağlantılar, yürürlük tarihleri ve uygulanabilir kurallar önem taşır. Bir ülkenin PEM sisteminde bulunması, bütün diğer katılımcılarla koşulsuz kümülasyon yapılabildiğini göstermez.

Bakanlığın güncel açıklamaları, revize kurallar kapsamında kümülasyon kullanılarak menşe kazanan ürünler için EUR.1 belgesinde ilgili bilginin gösterilmesine yönelik uygulamalar bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bazı ülkeler bakımından bu bilginin yazılmasına ilişkin feragatler de duyurulmaktadır.

Dolayısıyla “kümülasyon varsa EUR-MED, yoksa EUR.1” şeklindeki kısa bir formül güncel işlemlerde yeterli değildir. Doğru yöntem, işlem tarihindeki kural setini ve ülke bazlı duyuruları birlikte incelemektir.

Hangi ürünlerde gündeme gelebilir?

EUR.1 veya EUR-MED ihtiyacı belirli bir sektörle sınırlı değildir. İlgili ticaret düzenlemesinin kapsamına göre tekstil ürünleri, makineler, plastik mamuller, gıda ürünleri veya metal ürünleri için menşe değerlendirmesi gerekebilir.

Aşağıdaki örnekler, hazırlanacak dosyanın neden ürüne göre değiştiğini gösterir:

  • Hazır giyimde kullanılan kumaşın menşei ve gerçekleştirilen üretim aşamaları.
  • Makine üretiminde kullanılan parçaların niteliği ve üretim işlemleri.
  • İşlenmiş gıdada girdilerin bileşimi ve ilgili ürün kuralı.
  • Plastik mamulde hammaddenin durumu ve yapılan işçilik.
  • Metal üründe üretim süreci ve anlaşmanın tarife kapsamı.

Bu örnekler, sayılan bütün ürünlere mutlaka aynı belge düzenleneceği anlamına gelmez. GTİP ve ürüne özgü menşe kuralı bilinmeden kesin sonuç verilmemelidir. Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği kapsamındaki ticaret de A.TR uygulaması bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Menşe nasıl belirlenir?

Menşe çalışması için ürünün yalnızca son satış faturası yeterli olmayabilir. Üretimin nerede ve hangi girdilerle yapıldığını açıklayan kayıtlar hazırlanmalıdır. İlgili kurala göre tamamen elde edilme veya yeterli işçilik ve işlem gibi değerlendirmeler gündeme gelebilir.

Hazırlık dosyasında şu bilgiler kullanılabilir:

  • Nihai ürünün teknik tanımı ve tarife sınıflandırması.
  • Üretimde kullanılan girdilerin listesi.
  • Girdilerin tedarik ve varsa menşe ispat kayıtları.
  • Gerçekleştirilen üretim aşamalarının açıklaması.
  • Kurala göre gerekiyorsa maliyet ve değer hesapları.
  • Üretici, tedarikçi ve ihracatçı arasındaki bağlantıyı gösteren kayıtlar.

Örneğin bir ihracatçı, üretmediği bir ürünü satın alarak yurt dışına satabilir. Bu durumda tedarikçinin faturasıyla birlikte menşe çalışmasını destekleyecek bilgilere ihtiyaç duyulabilir. Belgelerin ürünle ve ilgili üretim dönemiyle ilişkilendirilmesi önemlidir.

Nakliyatilan.com üzerinden gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri sunanlarla bağlantı kurarken yalnızca hedef ülkeyi değil, ürünün üretim ve tedarik yapısını da paylaşmak değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Kümülasyon nedir?

Menşe kümülasyonu, ilgili düzenlemenin izin verdiği koşullarda başka bir taraf ülke menşeli girdilerin menşe hesabında dikkate alınmasını sağlayan uygulamadır. Bunun kullanılabilmesi için gerekli hukuki bağlantılar ve ürün şartları sağlanmalıdır.

Bir girdinin anlaşma bulunan ülkeden satın alınması, o girdinin mutlaka o ülke menşeli olduğu anlamına gelmez. Tedarik ülkesi, sevk ülkesi ve menşe ülkesi birbirinden ayrılmalıdır.

Örneğin bir üretici farklı ülkelerden kumaş, aksesuar veya makine parçası alıyorsa her girdinin menşe durumu ayrı açıklanabilir. Ancak bu girdilerin birlikte kullanılması, kendiliğinden çapraz kümülasyon hakkı yaratmaz. Güncel matriste ilgili ülke bağlantılarının ve yürürlük tarihlerinin incelenmesi gerekir.

Türkiye’den ihracatta başvuru hazırlığı

İhracatçı, belge talep etmeden önce ürünün menşe şartlarını ve kullanılacak ispat yöntemini belirlemelidir. Düzenleme, onay ve gümrük vizesi aşamaları ilgili mevzuat ve güncel sistem uygulaması çerçevesinde yürütülmelidir.

  1. Ürün ve hedef ülke için geçerli ticaret düzenlemesi belirlenir.
  2. Uygulanacak menşe kuralları kontrol edilir.
  3. Üretim ve tedarik kayıtlarıyla menşe değerlendirmesi yapılır.
  4. Kümülasyon kullanılıyorsa uygulanabilir ülke bağlantıları incelenir.
  5. Uygun belge veya beyan yöntemi seçilir.
  6. Belge bilgileri fatura ve sevkiyat kayıtlarıyla karşılaştırılır.
  7. Onaylanan belge ve dayanakları işlem dosyasında saklanır.

Formun doldurulmasıyla menşe koşullarının sağlanması aynı şey değildir. Alıcının belge talep etmesi de ürünün gerekli şartları karşıladığını tek başına göstermez. Belgeye yazılan bilgilerin dayanakları hazırlanmalıdır.

Türkiye’ye ithalatta nelere bakılmalı?

İthalatta satıcıdan gelen belgenin adı kadar Türkiye’nin ilgili ülkeyle ticaretinde kabul edilen yöntem önemlidir. Aynı ülkenin başka bir pazara ihracatta kullandığı belge, Türkiye’ye yapılan satış için otomatik olarak uygun kabul edilmemelidir.

Belgenin ürün kapsamı, taraf bilgileri ve sevkiyatla bağlantısı kontrol edilmelidir. Faturadaki ürünlerle belgede açıklanan ürünler ilişkilendirilmeli; düzenleme ve ibraz takvimi ayrıca izlenmelidir.

Tercihli tarife talebiyle ürünün Türkiye’ye girişine ilişkin izin ve kontroller ayrı konulardır. Menşe ispat belgesi bulunması, ürüne bağlı teknik uygunluk veya sağlık işlemlerinin tamamlandığını göstermez.

EUR.1, EUR-MED, A.TR ve menşe şahadetnamesi

A.TR, Gümrük Birliği kapsamındaki eşyanın serbest dolaşım durumunu gösterir. EUR.1 ve uygulanabildiği düzenlemelerde EUR-MED ise tercihli menşe ispatıyla ilgilidir. Menşe şahadetnamesi, tercihli olmayan menşei gösterir.

Bu belgeler aynı soruya cevap vermediği için birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Örneğin alıcıya A.TR sunulmuş olması, ayrıca gereken bir tercihli menşe ispatının sağlandığı anlamına gelmez. Ticari dosyada her belgenin hangi amaçla istendiği açıkça belirtilmelidir.

İlgili anlaşmanın izin verdiği menşe veya fatura beyanı yöntemleri de bulunabilir. Ancak bunların kapsamı ve düzenleyici şartları anlaşmadan kontrol edilmelidir; bütün ülkeler için tek bir eşik veya yöntem kullanılmamalıdır.

Taşıma ve sevkiyat kayıtları neden önemli?

Menşe ispatı, sevkiyatın diğer kayıtlarından kopuk yürütülmemelidir. Fatura, çeki listesi ve taşıma belgeleri ürünün hangi gönderiye ait olduğunu anlaşılır biçimde göstermelidir. Üçüncü ülkeden geçiş, depolama veya sevkiyat değişikliği varsa ilgili anlaşmanın taşıma şartları ayrıca araştırılmalıdır.

nakliyat firmaları ile güzergâh planlanırken aktarma, depo ve teslim bilgileri paylaşılmalıdır. Taşıma güzergâhındaki değişiklikler, belge dosyasını takip eden kişiye zamanında bildirilmelidir.

Örneğin tek satışın farklı tarihlerde gönderilmesi durumunda her sevkiyatın miktarı ve belgelerle bağlantısı açıklanmalıdır. Depodan çıkan toplam miktarla menşe belgesine konu miktarın eşleştirilmesi, sonradan ortaya çıkabilecek belirsizlikleri azaltabilir.

Elektronik belge, hata ve sonradan kontrol

Elektronik düzenleme veya kabul imkânı, ilgili anlaşma ve güncel uygulamaya göre incelenmelidir. Bir ülkenin elektronik belge düzenlemesi, her ticari ilişkide aynı kabul yönteminin bulunduğu anlamına gelmez. Belgenin resmî kaydı ve doğrulama yöntemi kontrol edilmelidir.

Sonradan kontrol, belgenin doğruluğu ve menşe şartlarının karşılanıp karşılanmadığı bakımından önem taşır. Bu nedenle üretim, tedarik ve sevkiyat kayıtları birbirine bağlanarak saklanmalıdır.

Yanlış bilgi, belge kaybı veya sonradan belge ihtiyacında dosya yetkili birimlerle değerlendirilmelidir. Farklı kurallarla düzenlenmiş belgelerin kendiliğinden birbirinin yerine geçtiği düşünülmemelidir. İşlem aşaması ve uygulanacak usul belirlenmeden belge görüntüsü üzerinde değişiklik yapılmamalıdır.

Hizmet seçimi ve maliyet planlaması

Menşe çalışması, belge düzenleme ve gümrük takip hizmetlerinin kapsamı baştan açıklanmalıdır. Üretici kayıtlarının incelenmesi gereken bir işlemle yalnızca tamamlanmış dosyanın takibi aynı iş yüküne sahip olmayabilir.

Hizmet sağlayıcıya şu sorular yöneltilebilir:

  • Hangi anlaşma ve menşe kuralları uygulanacak?
  • Belge seçiminin dayanağı nedir?
  • Üretici ve tedarikçiden hangi kayıtlar istenecek?
  • Kümülasyon ilişkileri hangi güncel kaynakla kontrol edildi?
  • Eksik bilgi veya sonradan kontrol talebini kim takip edecek?

Nakliyatilan.com üzerindeki nakliyat ilanları hazırlanırken ürün, hedef ülke ve ihtiyaç duyulan operasyon desteği belirtilebilir. Platform hizmet arayanlarla hizmet sağlayıcıları buluşturur; menşe belgesi düzenleyen veya onaylayan bir kurum değildir.

EUR.1 ve EUR-MED hakkında sık sorulan sorular

EUR.1 her ülkeye ihracatta kullanılabilir mi?

Hayır. İlgili ticaret düzenlemesi, ürün kapsamı ve menşe şartları birlikte kontrol edilmelidir.

Kümülasyon varsa mutlaka EUR-MED mi gerekir?

Hayır. Revize kurallar kapsamında EUR.1 kullanılan işlemler de bulunmaktadır. Güncel düzenleme esas alınmalıdır.

Türkiye’den gönderilen ürün Türkiye menşeli sayılır mı?

Sevk ülkesi tek başına menşei belirlemez. Ürünün ilgili üretim ve menşe şartlarını karşılaması gerekir.

Belge bütün vergileri kaldırır mı?

Tercihli uygulamanın kapsamı ayrıca değerlendirilir. Diğer vergiler, mali yükler ve ürün kontrolleri bağımsız incelenmelidir.

Geçen yılki belge dosyası yeniden kullanılabilir mi?

Önce ürün, tedarik yapısı, anlaşma ve güncel kurallar kontrol edilmelidir. Önceki dosya doğrudan yeni işlemin dayanağı kabul edilmemelidir.

Menşe değerlendirmesi, belge hazırlama, dış ticaret operasyonu veya uluslararası taşıma desteği arayanlar ile bu alanlarda hizmet verenler Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir. Taraflar, ihtiyaçlarını paylaşarak platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden bağlantı kurabilir.