Et ve et ürünleri gümrükleme işlemleri; hayvan türü, ürünün işlenme biçimi, muhafaza koşulları ve ticaret yapılan ülke birlikte değerlendirilerek hazırlanır. Soğutulmuş sığır karkası, dondurulmuş tavuk eti, sakatat ve ısıl işlem görmüş et ürünü aynı belge veya kontrol sürecine sahip olmayabilir. Faturada yalnızca “et ürünü” yazması, eşyanın yeterince tanımlandığını göstermez.
Bu ürünlerde ticari siparişle veteriner sağlık hazırlıkları birlikte yürütülmelidir. Kaynak ülkenin durumu, üretici işletmenin ilgili kapsamda kabulü ve kullanılacak sağlık sertifikası yükleme öncesinde incelenmelidir. Taşıma ve depolama planı da ürünün güvenilirliğini koruyacak şekilde hazırlanmalı; kesin gümrükten teslim süresine dayanan bir satış takvimi kurulmamalıdır.
Et ve et ürünleri gümrükleme kapsamındaki ürünler
Ürün kapsamı belirlenirken taze et, hazırlanmış et karışımı ve işlenmiş et ürünü ayrılmalıdır. Ticari adları birbirine yakın olsa da bileşim ve üretim yöntemi farklı işlem koşulları doğurabilir. Rehber kapsamında şu örnekler değerlendirilebilir:
- Sığır eti: Karkas, yarım karkas, kemikli veya kemiksiz parçalar.
- Koyun ve keçi eti: Ürünün sunuluş biçimine göre karkas ve parçalanmış etler.
- Kanatlı eti: Tavuk ve hindi gibi türlere ait bütün veya parçalanmış ürünler.
- Yenilebilir sakatat: Türü ve niteliği belirtilerek değerlendirilen karaciğer, dil, böbrek ve diğer ürünler.
- Kıyma ve hazırlanmış et karışımları: İçerik ve üretim özellikleri açıklanması gereken ürünler.
- İşlenmiş et ürünleri: Sucuk, sosis, salam, pastırma ve benzeri ürünler.
- Pişirilmiş veya korunmuş ürünler: Kavurma, konserve et ve farklı işlemlerle hazırlanmış ürünler.
Bu liste, bütün ürünlerin her ülkeden ithal edilebildiği anlamına gelmez. İnsan tüketimine yönelik etlerle hayvansal yan ürünler, yemlik malzemeler ve canlı hayvanlar da birbirine karıştırılmamalıdır. Et içeren hazır yemeklerde ise tarif, bileşenler ve işlenme yöntemi üzerinden ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.
Siparişten önce hangi bilgiler hazırlanmalı?
Hayvan türü ve ürün niteliği, teknik dosyanın başlangıç noktasıdır. Etin hangi hayvandan elde edildiği, kemikli veya kemiksiz oluşu, soğutulmuş veya dondurulmuş sunulması ve uygulanan işlemler açıklanmalıdır. Sakatatta organ türü; işlenmiş ürünlerde ise içerik ve üretim yöntemi belirtilmelidir.
Üretici, kesimhane veya işleme tesisi bilgileri, ilgili işletme numaraları, parti kayıtları ve saklama koşulları temin edilmelidir. Üretim, paketleme ve raf ömrü bilgileri de sevkiyat planıyla karşılaştırılmalıdır. Belgelerde farklı işletmeler bulunuyorsa her birinin işlemdeki görevi anlaşılmalıdır.
Örneğin kemiksiz sığır eti siparişinde farklı parçaların karışım halinde gönderilmesi planlanıyorsa ürün listesi buna uygun hazırlanmalıdır. Tavuk etiyle marine edilmiş tavuk ürünü de aynı tanımla değerlendirilmemelidir. Eklenen bileşenler ve ürünün gördüğü işlemler dosyada görünmelidir.
İthalatta ülke ve işletme kontrolü
İthalat hazırlığında ilk soru yalnızca fiyat veya vergi oranı olmamalıdır. İlgili hayvan türü ve ürün için kaynak ülkenin, bölgenin ve işletmenin güncel durumu kontrol edilmelidir. Tarım ve Orman Bakanlığı, hayvan hastalıklarına bağlı kısıtlamalar ile belirli hayvansal gıdalarda ülke ve işletme onayına ilişkin kaynaklar yayımlamaktadır.
Bakanlığın sığır eti ithalatına izin verilen kesimhanelere ilişkin kaynakları da bulunmaktadır. Ancak bir tesisin belirli ürün bakımından listelenmesi, bütün hayvansal ürünlerinin koşulsuz kabul edildiğini göstermez. Ürün ve işletme kapsamı birlikte incelenmelidir.
Veteriner sağlık koşullarıyla ithalatın ticari ve idari koşulları da ayrılmalıdır. İthalatçıya, izinlere veya uygulanacak rejime ilişkin güncel gereklilikler ayrıca araştırılmalıdır. Önceki bir sevkiyatın sorunsuz tamamlanmış olması, yeni sevkiyatta şartların değişmediğini kanıtlamaz.
Et ithalatının temel aşamaları
- Hayvan türü, ürün biçimi, işlenme durumu ve kullanım amacı belirlenir.
- Kaynak ülke, işletme ve güncel sağlık kısıtlamaları incelenir.
- Uygun veteriner sağlık sertifikası modeli ve işleme bağlı izinler doğrulanır.
- GTİP, mali yükümlülükler ve uygulanacak gümrük rejimi değerlendirilir.
- Yetkili giriş noktası, taşıma ve uygun depolama planı hazırlanır.
- İlgili veteriner kontrolleri ve gümrük işlemleri tamamlanarak teslimat gerçekleştirilir.
Sevkiyatın yüklenmesi, bütün belgelerin sonradan tamamlanabileceği varsayımıyla planlanmamalıdır. Ürün, işletme veya miktar değişikliğinin izin ve sertifika dosyasına etkisi önceden değerlendirilmelidir. Kontrol sırasında yükün nasıl korunacağı da operasyon planında yer almalıdır.
Veteriner sağlık sertifikası ve belge uyumu
Veteriner sağlık sertifikası, ticari faturadan farklı bir işlev taşır. Tarım ve Orman Bakanlığının ithalat kaynaklarında ürün ve ülke kapsamına göre farklı sertifika modelleri bulunmaktadır. Kanatlı eti için yayımlanan bir model, sığır eti veya işlenmiş et ürününe doğrudan uygulanmamalıdır.
Bakanlığın yayımladığı kanatlı eti sertifikası örneğinde ürün tanımı, kaynak işletme, miktar, ambalaj, taşıma ve mühür bilgileri gibi alanlar bulunmaktadır. Kullanılacak güncel belgenin ilgili sevkiyata uygunluğu yetkili birimle doğrulanmalı; bilgiler fiziksel yükle karşılaştırılmalıdır.
Üreticinin analiz raporu, kalite belgesi veya ticari uygunluk beyanı gerekli resmî sağlık belgesinin yerine kendiliğinden geçmez. Analizlerin kapsamı da ürün, sertifika şartları ve ilgili kontrol gereklilikleri üzerinden belirlenmelidir. Bütün et ürünleri için aynı test listesinin geçerli olduğu söylenmemelidir.
Et ve et ürünleri ihracatı
İhracatta Türkiye’den çıkış işlemleriyle hedef ülkenin giriş koşulları ayrı değerlendirilmelidir. Ürün, hayvan türü, üretici işletme ve sertifika modeli bakımından hedef pazarın güncel kabul şartları doğrulanmalıdır. Alıcının gönderdiği evrak listesi, resmî koşulların kontrol edilmesinin yerine geçmez.
Tarım ve Orman Bakanlığının ihracat kaynakları, hayvansal ürünlerde sertifikalandırma ve ülkelere göre işletme bilgilerine ilişkin yönlendirmeler içermektedir. Somut ürünün hedef pazara uygunluğu ilgili yetkili birimle netleştirilmelidir. Bütün et ürünlerinin aynı ihracat prosedürüyle gönderilebildiği varsayılmamalıdır.
Örneğin taze kanatlı etiyle ısıl işlem görmüş kanatlı ürünü için gereken hazırlık farklılaşabilir. Üretim partisi ayrıldıktan sonra etiket, ticari belgeler ve sertifika bilgileri eşleştirilir. Gerekli işlemler tamamlanarak ihracat beyannamesi ve taşıma organizasyonu yürütülür.
Ticari belgeler ve ürüne bağlı ek belgeler
Ticari belgeler satış ve taşımayı gösterirken sağlık ve kontrol belgeleri ürünün ilgili koşullarıyla bağlantılıdır. Dosyada bu ayrım korunmalıdır.
- Ticari fatura: Hayvan türü, ürün tanımı, miktar, bedel ve teslim koşullarını açıklar.
- Çeki listesi: Düzenlendiği işlemlerde koli, palet, parti ve ağırlık takibini destekler.
- Taşıma belgesi: Seçilen taşıma türüne uygun hazırlanır.
- Teknik kayıtlar: Bileşim, üretim yöntemi, saklama koşulları ve ilgili ürün bilgilerini içerir.
- İşleme bağlı belgeler: Kapsamına göre veteriner sağlık sertifikası, izin, kontrol ve menşe belgelerinden oluşabilir.
Net ürün ağırlığıyla ambalaj dahil brüt ağırlık birbirine karıştırılmamalıdır. Karkas sayısı, koli sayısı ve kilogram bilgilerinin ilişkisi anlaşılmalıdır. İşlenmiş ürünlerde etiketteki içerikle ithalat veya ihracat dosyasındaki bileşimin aynı ürünü tanımladığı kontrol edilmelidir.
GTİP, menşe ve gümrük kıymeti
Et sektörünün tamamına tek GTİP atanamaz. Hayvan türü, ürünün parçası, kemik durumu, muhafaza biçimi ve işlenme özellikleri sınıflandırmada değerlendirilir. Türkiye’de GTİP on iki hanelidir. Tedarikçinin bildirdiği yabancı kod kesin kabul edilmemeli; belirsizlikte Bağlayıcı Tarife Bilgisi seçeneği değerlendirilmelidir.
Menşe, ürünün sevk edildiği ülkeden farklı olabilir. Menşe şahadetnamesi tercihli olmayan menşei; EUR.1 ilgili anlaşmanın koşullarında tercihli menşei ispatlamaya yarar. A.TR serbest dolaşım durumunu gösterir ve menşe belgesi değildir. Hayvansal ürünlerde belge seçimi yapılırken ilgili ticaret düzenlemesinin ürün kapsamı ayrıca kontrol edilmelidir.
Gümrük kıymeti hazırlığında fatura ile teslim şekline bağlı navlun ve sigorta belgeleri değerlendirilir. Kalite, miktar veya teslim koşullarına bağlı fiyat değişiklikleri varsa sözleşmede açıklanmalıdır. Kesin sınıflandırma ve işlem koşulları belirlenmeden sabit vergi oranı verilmemelidir.
Soğuk zincir ve depolama planlaması
Soğuk zincirin korunması, et sevkiyatının bütün aşamalarında planlanmalıdır. Soğutulmuş et, dondurulmuş et ve raf koşulları farklı işlenmiş ürünler için tek sıcaklık değeri kullanılmamalıdır. Geçerli ürün gereklilikleri ve doğrulanmış saklama koşulları esas alınmalıdır.
Araç ve konteynerin uygunluğu, sıcaklık takibi, kapı açılmaları, aktarmalar ve bekleme sırasında soğutmanın sürdürülmesi değerlendirilmelidir. Ürünlerin istiflenmesi hava dolaşımını olumsuz etkilememelidir. Kontrol veya numune alma sonrasında ambalaj bütünlüğünün nasıl korunacağı da belirlenmelidir.
Nakliyatilan.com üzerinden iletişim kurulabilecek nakliyat firmaları ile görüşürken ürün türünü, muhafaza biçimini, yükleme miktarını ve teslim noktasını paylaşabilirsiniz. Kullanılacak araç, depo ve aktarma düzeninin et ürünlerine uygunluğu somut bilgilerle değerlendirilmelidir.
Raf ömrü planlamasında yalnızca yol süresi dikkate alınmamalıdır. Kontrol, olası analiz ve alıcıya dağıtım aşamalarından sonra kalan süre de ticari kabulü etkileyebilir. Uygun soğutma koşulları bulunmayan bir noktada beklemeye dayanan teslim planı yapılmamalıdır.
Maliyet, süre ve sık karşılaşılan hatalar
Maliyet; vergiler, taşıma, sigorta, müşavirlik, kontrol, gerektiğinde analiz, terminal hizmetleri ve soğuk depolamadan etkilenebilir. Soğutmalı ekipmanın beklemesi veya teslim noktasının değişmesi de ek gider oluşturabilir. Kesin gümrükten teslim süresi ve garantili işlem sonucu verilmemelidir.
Sık karşılaşılan hatalar arasında ülke ve işletme kapsamını kontrol etmeden sipariş vermek, ürüne uymayan sertifika modeli kullanmak ve parti bilgilerini karşılaştırmamak bulunur. Soğutulmuş ürünle dondurulmuş ürünü aynı tanımla göstermek veya işlenmiş ürünün bileşenlerini dosyada eksik bırakmak da hazırlığı zorlaştırabilir.
Hizmet sağlayıcı seçerken sorulacak sorular
Nakliyatilan.com, hizmet arayanlarla hizmet sağlayıcıları buluşturan bir ilan platformudur. gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri için görüşürken hayvansal gıda deneyimini, ülke ve işletme kontrollerini ve veteriner işlemleriyle koordinasyonu sorabilirsiniz.
Platformdaki nakliyat ilanları üzerinden bağlantı kurarken hayvan türünü, ürün biçimini, miktarı ve güzergâhı belirtmek faydalıdır. Teklifte hangi giderlerin bulunduğunu, belge eksikliğinde iletişimi kimin yürüteceğini ve olası beklemede ürünlerin nerede korunacağını açıklığa kavuşturun.
Et gümrüklemesinde sık sorulan sorular
Her ülkeden et ithalatı yapılabilir mi?
Böyle bir genelleme yapılamaz. Ürün, hayvan türü, ülke, işletme ve güncel kısıtlamalar birlikte kontrol edilmelidir.
Kanatlı eti sertifikası sığır etinde kullanılabilir mi?
Ürünlere ait belge kapsamları farklıdır. Kullanılacak güncel sertifika modelinin sevkiyata uygunluğu doğrulanmalıdır.
Üretici analiz raporu sağlık sertifikasının yerine geçer mi?
Hayır. Belgelerin işlevleri farklıdır; gerekli resmî sağlık belgesi ayrıca hazırlanmalıdır.
Bütün et ürünleri aynı sıcaklıkta taşınır mı?
Hayır. Ürünün muhafaza biçimi, geçerli gereklilikleri ve saklama koşulları esas alınmalıdır.
Onaylı işletmeden alınan her ürün kabul edilir mi?
İşletmenin kabul kapsamı, ürün türü ve güncel koşullar ayrıca incelenmelidir. Genel bir işletme bilgisi bütün ürünleri kapsamayabilir.
Et ve et ürünleri için hizmet arayanlar ile gümrük müşavirliği, dış ticaret danışmanlığı, taşımacılık ve depolama alanlarında hizmet verenler Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir. Taraflar ihtiyaçlarını ve hizmet kapsamlarını açıklayarak platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden bağlantı kurabilir.

