Ayakkabı Gümrükleme Rehberi

Ayakkabı Gümrükleme Rehberi

Ayakkabı gümrükleme işlemlerinde ürünün kullanım amacı, dış yüzey ve taban malzemesi, yapısı ve teknik özellikleri birlikte değerlendirilir. Deri günlük ayakkabı, tekstil yüzeyli spor ayakkabı, plastik sandalet ve koruyucu iş botu aynı işlem hazırlığıyla ele alınmaz. Doğru ürün tanımı; tarife sınıflandırmasını, ithalat denetimini, etiketleme hazırlığını ve maliyet hesabını etkiler.

Ayakkabı sevkiyatlarında model, renk ve numara dağılımının doğru izlenmesi de önemlidir. Fatura, koli listesi ve gerçek yük arasında uyuşmazlık bulunması hem gümrük kontrolünü hem depoya kabulü zorlaştırabilir. Hazırlığın sipariş aşamasında başlaması, teknik bilgi eksiklerinin ve paketleme hatalarının yükleme öncesinde görülmesini sağlar.

Ayakkabı gümrükleme kapsamındaki ürünler

Bu rehber, günlük kullanıma yönelik ayakkabıların yanında belirli spor veya mesleki amaçlarla üretilen ürünleri de kapsar. Aşağıdaki örnekler ürün grubunu açıklamak içindir; gümrük işlem sayısı veya dış ticaret hacmine göre hazırlanmış bir sıralama değildir.

Günlük ve mevsimlik ayakkabılar

  • Kadın ve erkek deri ayakkabıları
  • Tekstil yüzeyli günlük ayakkabılar
  • Botlar, çizmeler ve bileği örten diğer modeller
  • Sandaletler, terlikler ve ev ayakkabıları
  • Çocuk ve bebek ayakkabıları
  • Kauçuk veya plastik malzemeli su geçirmez ayakkabılar

Spor ve özel kullanım ürünleri

  • Koşu ve antrenman ayakkabıları
  • Futbol kramponları ve belirli spor dallarına yönelik modeller
  • Yürüyüş ve açık hava ayakkabıları
  • Koruyucu iş ayakkabıları ve iş güvenliği botları
  • Özel kullanım amacı taşıyan diğer ayakkabılar

Her günlük spor görünümlü model, tarife bakımından aynı spor ayakkabı tanımına girmeyebilir. “Ortopedik”, “iş ayakkabısı” veya “su geçirmez” gibi ticari ifadelerin teknik karşılığı ayrıca araştırılmalıdır. Tabanlık, saya, dış taban ve diğer ayakkabı parçaları da bitmiş ayakkabıyla aynı ürün kabul edilmez.

GTİP çalışmasında hangi özellikler önemlidir?

Dış yüzey ve dış taban malzemesi, ayakkabı sınıflandırmasının temel bilgilerindendir. Deri, tekstil, kauçuk ve plastik bileşenler açıkça tanımlanmalıdır. Bir modelin yalnızca satış adı veya fotoğrafı, malzeme yapısını kesinleştirmek için yeterli olmayabilir.

Ürünün bileği örtüp örtmediği, yapım tekniği, kullanım amacı ve diğer tasarım özellikleri de değerlendirmeyi etkileyebilir. Tedarikçiden malzeme dökümü, teknik föy ve gerektiğinde numune istenmesi yararlıdır. Aksesuar ve takviye parçalarıyla esas yüzey malzemesi birbirine karıştırılmamalıdır.

  • Modelin tam adı ve kullanım amacı
  • Ayakkabı yüzünü oluşturan malzemeler
  • Dış taban, iç taban ve astar bilgileri
  • Bileği örtme durumu ve ürün yapısı
  • Varsa koruyucu özellikler ve teknik iddialar
  • Model, renk ve numara dağılımı

Ayakkabı sektörünün tamamına tek bir GTİP atanamaz. Yabancı tedarikçinin kullandığı tarife kodu da Türkiye’de yapılacak değerlendirmeyi tek başına kesinleştirmez. Tereddütlü ürünlerde teknik dosya üzerinden ayrıntılı çalışma yapılması, gerektiğinde bağlayıcı tarife bilgisi başvuru yolunun incelenmesi düşünülebilir.

Ayakkabı ithalatının temel aşamaları

İthalat hazırlığında farklı modeller ayrı değerlendirilmelidir. Aynı koleksiyonda deri bot, tekstil ayakkabı ve plastik terlik bulunması, tek bir teknik tanımın yeterli olduğu anlamına gelmez. Belgeler ve işlemler; ürünün niteliğine, GTİP’ine, menşeine, ticaret yapılan ülkeye ve uygulanacak rejime göre değişebilir.

  1. Model bazında teknik ürün ve malzeme bilgilerini toplayın.
  2. GTİP çalışmasını yaptırarak güncel vergi ve önlemleri araştırın.
  3. Ürün güvenliği denetimi ve uygunluk gerekliliklerini belirleyin.
  4. Etiket, test raporu ve ticari belgelerin uyumunu kontrol edin.
  5. Taşıma, varış ve depoya kabul organizasyonunu hazırlayın.
  6. Gümrük beyanı, gerekli kontroller ve teslim işlemlerini takip edin.

Onaylanan numuneyle seri üretimden gelen ürünün malzemesi aynı olmalıdır. Tedarikçinin astar, taban veya kaplama değiştirmesi, önceden yapılan değerlendirmeyi etkileyebilir. Değişikliklerin yükleme öncesinde bildirilmesi için satın alma sözleşmesinde açık bir yöntem belirlenebilir.

gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri arayan işletmeler, ürün türünü ve ihtiyaç duydukları desteği açıklayarak hizmet sağlayıcılarla görüşebilir. Nakliyatilan.com tarafları buluşturan bir ilan platformudur. Hizmet sağlayıcının mesleki yetkisi, ayakkabı ürünlerindeki deneyimi ve üstleneceği görevler ayrıca değerlendirilmelidir.

İthalat denetimi ve test raporları

Ayakkabı ithalatında denetim kapsamı, ilgili güncel düzenlemenin ürün listesi ve teknik hükümleri üzerinden incelenmelidir. Kapsamdaki işlemlerde TAREKS başvurusu ve risk değerlendirmesi gündeme gelebilir. Bütün modellerin aynı kontrol aşamalarından geçeceği varsayılmamalıdır.

Fiilî denetim kapsamında belge kontrolü, fiziki inceleme veya laboratuvar testi yapılabilir. Ticaret Bakanlığının denetim rehberi, ayakkabı ve aksamlarında değerlendirilecek maddeleri ürün bileşenleriyle ilişkilendirir. Bu nedenle hangi testlerin ilgili olduğu, modelin gerçek malzemeleri üzerinden belirlenmelidir.

Test raporu ile ürün eşleşmesi, dosya hazırlığında önemlidir. Farklı taban, astar, renk veya kaplama kullanılan bir model için başka bir ürünün raporunun yeterli olacağı düşünülmemelidir. Raporların kabul koşulları ve kapsamı güncel uygulama üzerinden kontrol edilmelidir.

Ayakkabı malzeme etiketleri nasıl hazırlanır?

Tüketiciye perakende satış amacıyla sunulan ayakkabılarda, ilgili yönetmelik kapsamında temel bileşenlerin malzemelerine ilişkin etiketleme kuralları bulunur. Ticaret Bakanlığının açıklamasında ayakkabı yüzü, iç astar ve taban ile dış taban bilgileri ayrı ele alınır.

Etiketin hangi üründe ve nasıl uygulanacağı, kapsam ve istisnalarla birlikte değerlendirilmelidir. Bilgilerin yalnızca dış kutuda bulunmasının bütün gereklilikleri karşıladığı varsayılmamalıdır. Ayakkabı üzerindeki malzeme bilgileriyle teknik föyün aynı yapıyı tanımlaması gerekir.

Numara, model kodu ve renk gibi ticari bilgiler de paketleme ve stok yönetimi bakımından kontrol edilmelidir. Bunlarla malzeme etiketlemesinin farklı amaçlara hizmet ettiği unutulmamalıdır. İhracat etiketleri ise hedef ülkenin güncel kuralları doğrulanarak ayrıca hazırlanmalıdır.

Koruyucu iş ayakkabılarında ayrı değerlendirme

Belirli sağlık ve güvenlik risklerine karşı koruma sağlamak üzere tasarlanmış ayakkabılar, kişisel koruyucu donanım kapsamında değerlendirilebilir. Ürünün yalnızca işyerinde kullanılması bu kapsamı tek başına kesinleştirmez. İmalatçının kullanım amacı ve koruma iddiaları incelenmelidir.

Bu kapsamdaki ürünlerde ilgili uygunluk değerlendirme yolu, teknik belgeler ve CE işareti gereklilikleri araştırılmalıdır. CE işareti genel bir ithalat izni değildir. Günlük ayakkabılar için de bütün sektöre yayılmış tek bir CE şartı oluşturulmamalıdır.

“Çelik burunlu”, “elektrik yalıtımlı” veya benzeri ifadeler kullanılıyorsa bunların hangi teknik özelliklere dayandığı açıklanmalıdır. İş güvenliği ayakkabısıyla günlük modelin belge dosyası birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

Ayakkabı ihracatında hedef ülke hazırlığı

İhracatta Türkiye’den çıkış işlemleriyle alıcı ülkenin ithalat ve piyasaya giriş koşulları ayrı hazırlanmalıdır. Türkiye’de kullanılan etiket veya test dosyasının hedef ülkedeki bütün gereklilikleri karşıladığı varsayılmamalıdır. Ülke belirlendiğinde resmî gümrük ve yetkili kurum kaynakları üzerinden doğrulama yapılmalıdır.

Alıcıyla model, malzeme, numara sistemi, ambalaj ve kalite kabul koşulları önceden kararlaştırılmalıdır. Farklı pazarlarda kullanılan numaralandırmaların eşleştirilmesi, yanlış ürün teslimini önlemeye yardımcı olur. Ticari sözleşme şartlarıyla resmî gereklilikler ayrı takip edilmelidir.

İhraç edilen ayakkabıda ithal saya, taban veya başka girdiler kullanılmışsa menşe değerlendirmesi ilgili kurallar üzerinden yapılmalıdır. Türkiye’de üretim veya montaj yapılmasıyla tercihli menşe kazanılması aynı değerlendirme değildir.

Ticari belgeler ve koli kontrolü

Fatura satışın taraflarını, ürünleri, miktarları ve bedelleri; çeki listesi paket dağılımını; taşıma belgesi ise nakliyeyi tanımlar. Test raporları, uygunluk belgeleri ve menşe belgeleri farklı işlevlere sahiptir. Bunların tamamı her sevkiyatta zorunluymuş gibi sıralanmamalıdır.

Ayakkabıda çift ile tek parça miktarının karıştırılmaması gerekir. Koli listesinde model, renk, numara ve çift sayısı açık gösterilebilir. Karışık numaralı kolilerde içerik dağılımının belirtilmesi hem kontrolü hem alıcı deposundaki kabulü kolaylaştırır.

Numune veya tek eş gönderiminde yükün gerçek içeriği açıklanmalıdır. Bedelsiz gönderim yapılması da otomatik olarak bütün gümrük ve ürün güvenliği işlemlerinden muafiyet sağlamaz.

Menşe, vergiler ve gümrük kıymeti

Ayakkabı ithalatında tek bir vergi oranı verilemez. GTİP, menşe, işlem tarihi ve rejim üzerinden vergilerle varsa diğer mali yükümlülükler ve ticaret politikası önlemleri araştırılmalıdır. Önceki modelin maliyet hesabı yeni ürüne kontrol edilmeden uygulanmamalıdır.

A.TR belgesi serbest dolaşım durumuyla ilgilidir ve menşe belgesi değildir. EUR.1, ilgili tercihli ticaret düzenlemesinin menşe koşullarına göre değerlendirilir. Menşe şahadetnamesi de bu belgelerle aynı işlevi taşımaz; belge ihtiyacı işlem özelinde belirlenmelidir.

Gümrük kıymetinde fatura bedeli, teslim koşulları ve ilgili giderler birlikte incelenmelidir. Navlun ve sigortanın bedele dâhil olup olmadığı açıklanmalıdır. Alıcının sağladığı kalıp veya malzemeler gibi sözleşmesel unsurlar varsa bunların kıymet değerlendirmesine etkisi ayrıca araştırılmalıdır.

Ambalajlama, taşıma ve depolama

Ayakkabı taşımalarında kutu ezilmesi, şekil kaybı, nem ve kirlenme gibi riskler dikkate alınmalıdır. Uzun konçlu çizme, hassas yüzeyli deri ayakkabı ve hafif sandalet aynı paketleme çözümüne uygun olmayabilir. Üreticinin muhafaza önerileri esas alınmalıdır.

Model ve numara izlenebilirliği, yükleme ve depoya kabul boyunca korunmalıdır. Koli etiketleri okunabilir olmalı, farklı siparişler ayırt edilmelidir. Hasarlı ambalaj, eksik çift veya yanlış numara tespitleri teslim sırasında kayıt altına alınabilir.

nakliyat firmaları ile görüşürken koli ölçüleri, toplam hacim, ağırlık ve istif kısıtları paylaşılabilir. Araç veya konteynerin temizliği ve kuruluğu kontrol edilmeli; yükleme düzeni ambalajların dayanımına uygun hazırlanmalıdır.

Maliyet, süre ve hizmet sağlayıcı seçimi

Toplam gider; vergiler, müşavirlik, taşıma, sigorta, terminal, depolama ve işleme bağlı kontrollerden etkilenebilir. Model ve malzeme çeşitliliği, test ihtiyacı veya belge düzeltmeleri hazırlık süresini artırabilir. Sabit hizmet bedeli ya da kesin gümrükten çekilme tarihi verilmemelidir.

Hizmet sağlayıcıya benzer ayakkabı gruplarındaki deneyimi, teknik belge kontrolünü kimin yapacağı ve teklifin hangi giderleri kapsadığı sorulmalıdır. Bekleme hâlinde ürünlerin korunması, bilgi akışı ve ilave giderlerin nasıl hesaplanacağı yazılı olarak netleştirilebilir.

nakliyat ilanları hazırlanırken spor ayakkabı, deri bot, sandalet veya çocuk ayakkabısı gibi açıklayıcı ürün adları kullanılabilir. Paket sayısı, yük miktarı ve teslim noktalarının belirtilmesi hizmet ihtiyacının anlaşılmasını kolaylaştırır.

Ayakkabı gümrükleme hakkında sık sorulan sorular

Spor ayakkabıların tamamı aynı GTİP’te midir?

Hayır. Ticari isim tek başına yeterli değildir. Malzeme, yapı ve kullanım özellikleri üzerinden sınıflandırma yapılmalıdır.

Her ayakkabı için CE işareti gerekir mi?

Genel bir CE şartı yokmuş gibi veya bütün ayakkabılarda varmış gibi hareket edilmemelidir. Özellikle koruyucu ürünlerde ilgili teknik düzenleme kapsamı ayrıca incelenmelidir.

Malzeme bilgilerini yalnızca kutuya yazmak yeterli midir?

Etiketleme yöntemi ilgili yönetmeliğin kapsamı ve hükümleri üzerinden kontrol edilmelidir. Kutu bilgisinin tek başına yeterli olduğu varsayılmamalıdır.

Aynı modelin bütün renklerinde tek rapor kullanılabilir mi?

Otomatik olarak böyle kabul edilmez. Malzeme, renk ve rapor kapsamı güncel denetim koşullarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Numune ayakkabılar bütün işlemlerden muaf mıdır?

Numune ifadesi otomatik muafiyet sağlamaz. Gönderimin amacı, miktarı ve uygulanacak işlem yolu üzerinden değerlendirme yapılmalıdır.

Ayakkabıların gümrükleme, dış ticaret, taşıma ve depolama süreçleri için hizmet arayanlar ile ilgili alanlarda hizmet verenler, Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir ve platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden bağlantı kurabilir. Hizmet kapsamı, gerekli yetkiler ve operasyon sorumlulukları görüşmeler sırasında netleştirilebilir.