Alüminyum gümrükleme işlemlerinde malzemenin yalnızca adı değil, bileşimi, şekli ve gördüğü işlemler belirleyicidir. Külçe, levha, şerit, folyo, profil, boru ve tamamlanmış alüminyum eşya aynı tarife veya kontrol şartlarına sahip değildir. Alaşım özellikleri, ölçüler, kaplama ve kullanım amacı da değerlendirmeyi etkileyebilir. Bu nedenle ithalat veya ihracat hazırlığı, ürünün teknik özelliklerinin açıklanmasıyla başlamalıdır.
Gerekli belgeler ve işlemler; ürünün GTİP’ine, menşeine, ticaret yapılan ülkeye ve uygulanacak gümrük rejimine göre değişebilir. Aynı sevkiyattaki farklı alüminyum ürünlerin ayrı incelenmesi gerekebilir. Satın alma, kalite kontrol, gümrük ve taşıma ekiplerinin tutarlı bilgilerle çalışması, belge eksikliklerinin ve teslim belirsizliklerinin azaltılmasına yardımcı olur.
Alüminyum gümrükleme hangi ürünleri kapsar?
Alüminyum ticareti, işlenmemiş malzemeden belirli bir kullanım için hazırlanmış mamullere kadar geniş bir alanı kapsar. Döküm için alınan külçeyle üretimde kullanılacak rulo levha aynı ürün değildir. Benzer biçimde genel amaçlı profil ile işlemlerden geçirilerek belirli bir parçaya dönüştürülmüş ürün ayrı değerlendirilmelidir.
Folyo, levha ve şeritlerde kalınlık, genişlik, desteklenmiş veya kaplanmış olma gibi özellikler açıklanmalıdır. Profillerde kesit ve yapılan işlemler; borularda ölçüler ve yapı önem taşır. Tamamlanmış eşyalarda ise ürünün işlevi ve sunuluş biçimi dosyada belirtilmelidir.
Aynı projede kullanılan bütün parçaların tek ürün tanımı altında toplanması doğru değildir. Örneğin konstrüksiyon elemanları, bağlantı parçaları ve diğer mamuller ayrı izlenebilir olmalıdır. Teknik çizimler ve ürün fotoğrafları bu ayrımın anlaşılmasını kolaylaştırır.
Satın alma öncesinde teknik dosya hazırlığı
Alaşım ve ürün tanımı, dosyanın başlangıç bilgileridir. Satıcının stok kodu veya ticari adı, malzemenin özelliklerini açıklamak için tek başına yeterli olmayabilir. Kimyasal bileşim, ölçüler ve üretim işlemleriyle ilgili bilgiler temin edilmelidir.
- Ürünün külçe, levha, folyo, profil, boru veya mamul eşya olduğu belirtilmelidir.
- Alaşımlı veya alaşımsız yapıya ilişkin teknik bilgiler hazırlanmalıdır.
- Kalınlık, genişlik, boy, çap veya ilgili kesit ölçüleri kaydedilmelidir.
- Kaplama, boyama ve diğer yüzey işlemleri açıklanmalıdır.
- Kesme, delme, bükme veya montaj gibi işlemler belirtilmelidir.
- Kalite tanımı ve mevcut analiz belgeleri ürünle eşleştirilmelidir.
- Net ağırlık, brüt ağırlık, adet ve paket bilgileri kontrol edilmelidir.
Alıcının istediği kalite belgesiyle resmî ithalat kontrolünde gereken belge aynı işlevi görmeyebilir. Her analiz veya muayene belgesi bütün işlemlerde zorunluymuş gibi sunulmamalıdır. Belgenin hangi ürün ve üretim partisini kapsadığı açık olmalıdır.
Alüminyum ithalatının temel aşamaları
İthalat hazırlığında teknik bilgiler üzerinden tarife sınıflandırması değerlendirilir. Ardından ürüne ve menşeye bağlı ithalat önlemleri araştırılır. İlgili teknik düzenlemeler ve ticari belgeler birlikte incelenirken taşıma planı da bu hazırlıkla uyumlu yürütülmelidir.
- Ürün listesi ve teknik özellikler kesinleştirilir.
- GTİP değerlendirmesi yapılır.
- Menşe ve uygulanabilecek ticaret politikası önlemleri incelenir.
- Ürüne bağlı izin, uygunluk ve kontrol şartları araştırılır.
- Taşıma, varış ve gümrük işlemleri koordine edilir.
- Gerekli işlemler tamamlandıktan sonra depo veya tesis teslimi yürütülür.
Serbest dolaşıma giriş; ilgili ticaret politikası önlemleri, diğer ithalat işlemleri ve kanunen ödenmesi gereken vergilerle bağlantılıdır. Malzemenin Türkiye’ye ulaşması, doğrudan üretime alınabileceği anlamına gelmez. Stok ve üretim planında belge incelemesi ile kontrol ihtimali dikkate alınmalıdır.
GTİP sınıflandırmasında dikkat edilecekler
Alüminyum sektörünün tamamına tek bir GTİP atanamaz. Malzemenin bileşimi, şekli, ölçüleri ve gördüğü işlemler ilgili tarife kaynaklarıyla birlikte incelenmelidir. Yalnızca “alüminyum profil” veya “alüminyum folyo” ifadesi her durumda kesin sınıflandırma için yeterli değildir.
Tedarikçinin yabancı faturada belirttiği tarife kodu yardımcı olabilir; ancak Türkiye açısından tek başına bağlayıcı değildir. Teknik katalog, analiz bilgileri ve ürünün gerçek yapısı birlikte değerlendirilmelidir. Belirsizlik varsa yetkili bölge müdürlüklerinden Bağlayıcı Tarife Bilgisi alınması seçeneği düşünülebilir.
Özellikle işlenmiş parçalarda ürünün son durumu açıklanmalıdır. Ham profilin kodunun kesilmiş, delinmiş veya belirli bir mamule dönüştürülmüş parçaya da uygulanacağı varsayılmamalıdır. Sevkiyatın ticari adı yerine gerçek eşyanın özellikleri esas alınmalıdır.
Ticaret politikası önlemlerini araştırmak
Ürün ve menşe kontrolü, alüminyum ithalatında maliyet hazırlığının önemli bir parçasıdır. Ticaret Bakanlığının resmî dosyalarında alüminyum folyo ve fotovoltaik paneller için alüminyum çerçeveler gibi belirli ürünlere ilişkin ayrı soruşturma ve karar başlıkları bulunmaktadır. Bu dosyalar sektörün tamamına aynı önlemin uygulanacağı anlamına gelmez.
Satın alınacak ürün için yürürlükte gözetim, dampinge karşı önlem veya başka bir uygulama bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Düzenlemenin ürün tanımı, menşe kapsamı ve gerektiğinde üreticiye ilişkin koşulları birlikte incelenmelidir. Yalnızca tarife koduna bakılarak kontrol tamamlanmış sayılmamalıdır.
Bir soruşturmanın açılması, nihai mali önlem uygulanmasıyla aynı durum değildir. Eski kararların değişmeden yürürlükte olduğu da varsayılmamalıdır. İşlem tarihindeki düzenlemeler kontrol edilmeden tek vergi oranı veya garantili toplam ithalat maliyeti verilmemelidir.
Teknik uygunluk kullanım amacına göre değişir
İşlenmemiş alüminyumla belirli bir işlev için üretilmiş alüminyum eşya aynı teknik incelemeye tabi olmayabilir. Ürünün nerede ve nasıl kullanılacağı açıklanmalıdır. Bir malzemenin yalnızca alüminyumdan yapılmış olması üzerinden ortak bir uygunluk belgesi listesi çıkarılamaz.
Yapı, ambalaj, makine veya başka kullanım alanlarına yönelik mamullerde ilgili düzenleme kapsamı ayrıca araştırılmalıdır. Bir ürünün inşaat projesinde kullanılacak olması veya gıda ambalajına dönüştürülecek olması, uygulanacak şartların yalnızca ticari isimden belirlenmesini sağlamaz. Gerçek ürün ve kullanım amacı birlikte değerlendirilmelidir.
CE işareti bütün alüminyum ürünler için genel bir ithalat izni değildir. Ürüne uygulanacak teknik düzenleme ve belge ihtiyacı ayrıca incelenmelidir. Ticari kalite belgesi, uygunluk beyanı ve diğer teknik belgeler işlevleri bakımından ayrılmalıdır.
Menşe belgeleri ve tercihli ticaret
Menşe ülkesiyle sevk ülkesi birbirinden ayrılmalıdır. Ürünün başka bir ülkedeki depodan gönderilmesi, orada üretildiğini göstermez. Menşe bilgisi, tercihli uygulamalarla ticaret politikası önlemlerinin değerlendirilmesinde önemlidir.
A.TR Dolaşım Belgesi, Gümrük Birliği kapsamındaki ticarette serbest dolaşım durumunu gösterir; menşe belgesi değildir. EUR.1 ise ilgili tercihli ticaret anlaşmasının kurallarına göre kullanılan bir menşe ispat belgesidir. Hangi belgenin uygun olduğu ülke ve işlem şartları üzerinden belirlenmelidir.
Menşe şahadetnamesi de bu belgelerle aynı işlevde kullanılmamalıdır. Tercihli olmayan menşein ispatıyla anlaşma kapsamındaki tercihli menşe şartları ayrı başlıklardır. Gereken belge, ilgili uygulamanın şartları araştırılarak hazırlanmalıdır.
Ticari belgeler ve gümrük kıymeti
Fatura, taşıma belgesi ve çeki listesi satışın ve sevkiyatın bilgilerini gösterir. Analiz, izin ve uygunluk belgeleri ise farklı amaçlara hizmet edebilir. Her belge bütün alüminyum işlemlerinde zorunluymuş gibi sıralanmamalıdır.
- Faturada ürün tanımı, miktar, birim ve bedel kontrol edilmelidir.
- Çeki listesi kullanılıyorsa rulo, demet veya paketler ürün kalemleriyle eşleştirilmelidir.
- Net malzeme ağırlığıyla ambalaj dahil brüt ağırlık ayrılmalıdır.
- Taşıma belgesi gerçek sevkiyat bilgilerini yansıtmalıdır.
- Ek teknik belgeler ve izinler ilgili ürün kapsamında hazırlanmalıdır.
Gümrük kıymeti hazırlanırken satış faturasıyla teslim koşulları birlikte değerlendirilir. Navlun ve sigorta giderlerinin satış bedeline dahil olup olmadığı açıklanmalıdır. Ağırlık üzerinden fiyatlanan ürünlerde sözleşme, tartım kayıtları ve faturadaki birimler tutarlı olmalıdır.
İşlem hazırlığında destek arayanlar, Nakliyatilan.com üzerinden gümrükleme ve dış ticaret hizmetleri sunanlarla bağlantı kurabilir. Platform, hizmet arayanlarla hizmet sağlayıcıları buluşturur. İşlemi üstlenecek kişinin veya kuruluşun yetkisi ve sorumluluk kapsamı doğrudan doğrulanmalıdır.
Alüminyum ihracatı ve hedef ülke şartları
Türkiye’den çıkış işlemleriyle hedef ülkenin ithalat şartları ayrı süreçlerdir. İhracat beyannamesindeki gönderici, alıcı, kıymet, tarife, menşe ve taşıma bilgileri belgelerle tutarlı olmalıdır. Hedef ülkenin teknik kabul ve ticaret politikası önlemleri ilgili ülkenin yetkili kurumlarından doğrulanmalıdır.
Avrupa Birliği’ne ihracatta kapsamındaki alüminyum ürünler için Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ayrıca değerlendirilmelidir. Avrupa Komisyonunun güncel açıklamalarındaki ürün kapsamı ve uygulama şartları esas alınmalıdır. Sektördeki bütün mamullerin aynı yükümlülüklere tabi olduğu varsayılmamalıdır.
İthalatçının ihtiyaç duyabileceği üretim ve emisyon bilgileri için taraflar arasında önceden koordinasyon kurulması yararlıdır. Hangi verilerin gerektiği ürün ve işlem kapsamında doğrulanmalıdır. Menşe belgesi düzenlenmesi, karbon düzenlemesine ilişkin bütün hazırlıkların tamamlandığını göstermez.
Alüminyum hurdası ve kullanılmış ürünler
Alüminyum hurdası, yeni külçe veya mamul ürünlerle aynı dosya üzerinden değerlendirilmemelidir. Malzemenin gerçek niteliği, fiziksel durumu ve kullanım amacı açıklanmalıdır. Hurda veya atık kapsamında ilgili çevresel kontroller ayrıca araştırılmalıdır.
Kullanılmış veya yenileştirilmiş eşya ithalatında da izin yönünden inceleme gerekir. İthalat Rejimi Kararı bu nitelikteki eşya için izin çerçevesi öngörür. Ancak bu genel hükümden bütün alüminyum hurdalarının aynı şartlarla ithal edilebileceği sonucu çıkarılmamalıdır.
Ambalajlama taşıma ve depolama
Yüzey koruması, alüminyum taşımalarında ürünün özelliklerine göre planlanmalıdır. Levha ve profillerde çizilme, ince ürünlerde ezilme ve kenar hasarı gibi riskler değerlendirilmelidir. Üreticinin ambalajlama ve saklama talimatları esas alınmalıdır.
Nakliyatilan.com üzerinden nakliyat firmaları ile görüşürken toplam tonajın yanında parça ağırlıkları, uzunluklar ve paket ölçüleri paylaşılmalıdır. Rulo, levha ve uzun profiller için yükleme yöntemi ayrı planlanmalıdır. Boşaltma ekipmanı ve saha erişimi önceden açıklanmalıdır.
Depolamada farklı alaşım, kalite ve ölçülerin karışmasını önleyecek kayıt düzeni kurulmalıdır. Nem ve ambalaj içindeki koşullar üreticinin önerilerine göre değerlendirilmelidir. Teslimde paket sayısı, miktar ve görünür durum karşılaştırılabilir.
Maliyet süre ve hizmet seçimi
Toplam maliyeti vergiler, ticaret politikası önlemleri, taşıma, depolama ve kontrol işlemleri etkileyebilir. Tekliflerde dahil olan giderlerle ayrıca doğabilecek kalemler ayrılmalıdır. Eski bir sevkiyatın maliyeti güncel işlem için garanti olarak görülmemelidir.
Platformdaki nakliyat ilanları değerlendirilirken benzer ürünlerle çalışma deneyimi araştırılabilir. Gümrük desteğinde teknik ürün ve menşe incelemesinin nasıl yapılacağı, eksik belgeleri kimin takip edeceği ve teklifin hangi aşamaları kapsadığı sorulmalıdır. İşlem süresi için koşulları açıklanmış bir takvim istenmelidir.
Sık sorulan sorular
Külçe ve alüminyum profil aynı GTİP ile işlem görür mü?
Hayır. Ürünün yapısı, bileşimi ve gördüğü işlemler ayrı değerlendirilmelidir.
Her alüminyum üründe CE işareti aranır mı?
Böyle bir genelleme yapılmamalıdır. Ürüne uygulanacak teknik düzenleme ve kullanım amacı incelenmelidir.
Bir alüminyum ürüne ait mali önlem diğerlerine de uygulanır mı?
Düzenlemenin ürün, menşe ve diğer kapsam şartları kontrol edilmeden böyle bir sonuç çıkarılmamalıdır.
A.TR ürünün menşeini gösterir mi?
Hayır. Kapsamındaki ticarette serbest dolaşım durumunu gösterir. Menşe ispatı ayrı değerlendirilir.
Alüminyum hurdası yeni mamul gibi ithal edilebilir mi?
Ürünün gerçek niteliği esas alınmalıdır. Hurda veya atık kapsamındaki çevresel şartlar ayrıca araştırılmalıdır.
Alüminyum ürünler için taşıma, depolama, gümrükleme veya dış ticaret desteği arayanlar ile bu alanlarda hizmet verenler, Nakliyatilan.com’a üye olarak ilan verebilir. İhtiyaçlarını ve hizmet kapsamlarını açıklayarak platformdaki iletişim seçenekleri üzerinden birbirleriyle bağlantı kurabilirler.

