İşlenmiş gıda ihracatında nakliye hizmeti, Türkiye’den yurt dışındaki alıcıya gönderilecek ürünün işleme biçimine, ambalajına, raf ömrüne ve muhafaza koşullarına göre seçilmelidir. Kavrulmuş fındık, kurutulmuş meyve, makarna, konserve ve dondurulmuş hazır yemek aynı taşıma ihtiyaçlarına sahip değildir. Ürünün kuru görünmesi veya ambalajlı olması, sıcaklık ve hijyen koşullarının önemsiz olduğu anlamına gelmez.
İhracatçıların uluslararası yük taşımacılığı seçeneklerini karşılaştırırken ürün adını, sevk biçimini ve üreticinin belirlediği muhafaza koşullarını birlikte açıklaması gerekir. Fabrikadan alım, sınır veya terminal işlemleri, aktarma ve son teslimat boyunca ürünün ihtiyaç duyduğu koşulların nasıl sürdürüleceği değerlendirilmelidir.
İşlenmiş Gıda Kapsamına Hangi Ürünler Girer?
Bu rehber; kurutma, kavurma, öğütme, pişirme, konserveleme, dondurma veya benzeri işlemlerden geçmiş ticari gıdaların nakliye ihtiyaçlarını ele alır. Ancak ürünün hukuki veya gümrük sınıflandırması, yalnızca bu genel açıklamaya göre belirlenmemelidir. İşleme düzeyi, bileşenler ve hedef ülke kuralları ayrıca değerlendirilmelidir.
Ayıklama, kabuk kırma veya paketleme yapılmış olması da bütün ürünlerin aynı resmî sınıfta değerlendirileceği anlamına gelmez. Özellikle fındık, ceviz ve kuru meyvelerde ürünün gerçek sevk durumu açıkça yazılmalıdır. Taşıma açısından kapsam aşağıdaki gruplar üzerinden incelenebilir.
Fındık, Ceviz ve Diğer Sert Kabuklu Ürünler
Kabuklu fındık, fındık içi, kavrulmuş fındık, kıyılmış fındık, fındık unu ve fındık ezmesi farklı yük tanımlarıdır. Benzer şekilde kurutulmuş kabuklu ceviz, ceviz içi, parçalanmış ceviz ve işlenmiş ceviz ürünleri birbirinden ayrılmalıdır. Badem, Antep fıstığı ve diğer sert kabuklu ürünlerde de işleme ve ambalaj durumu belirtilmelidir.
Kabuklu ürünlerle iç ürünlerin darbe, yabancı madde ve ambalaj ihtiyaçları aynı olmayabilir. Kavrulmuş veya öğütülmüş ürünlerde üreticinin oksijen, nem ve sıcaklıkla ilgili koruma şartları ayrıca önem kazanabilir. Bütün fındık veya ceviz gönderileri için tek taşıma sıcaklığı verilmemeli; ürün şartnamesi ve alıcının kabul koşulları esas alınmalıdır.
Kuru Meyveler ve İşlenmiş Meyve Ürünleri
Kuru üzüm, kuru kayısı, kuru incir, kurutulmuş elma ve benzeri ürünler bu başlık altında değerlendirilebilir. Meyve püresi, meyve ezmesi ve şekerle işlenmiş meyveler ise aynı ürün biçimi sayılmamalıdır. Nem, yapışma, ambalaj dayanımı ve muhafaza koşulları ürünün niteliğine göre değişebilir.
Dökme ticari ambalajlarla perakende paketli ürünler ayrı tanımlanmalıdır. Farklı işlemler uygulanmış ürünlerin birlikte taşınmaya uygunluğu üretici bilgileri üzerinden değerlendirilmelidir. Bütün kuru meyvelerin aynı ortamda sorunsuz taşınacağı varsayılmamalıdır.
Makarna, Bulgur, Un ve Kuru Gıda Karışımları
Makarna, bulgur, un, irmik, kuru çorba ve benzeri ürünlerde ambalajın kuru ve temiz kalması, yırtılmadan korunması ve yabancı madde bulaşmasının önlenmesi önemlidir. Torbalı, kolili ve paletli sevkiyatların istif koşulları ayrı açıklanmalıdır.
Düşük nemli gıdalar, taşıma hijyeni açısından risksiz kabul edilmemelidir. Nem girişi, kirlenme veya ambalaj bozulması ürünün uygunluğunu etkileyebilir. Parti bilgileri ve ambalaj kayıtları alıcı kabulüyle eşleştirilmelidir.
Bisküvi, Gofret, Çikolata ve Şekerleme
Bisküvi ve gofrette kırılma ve ezilme; çikolata ve bazı kaplamalı ürünlerde ise sıcaklık değişimleri taşıma kararını etkileyebilir. Aynı kolide bulunmaları veya aynı satış grubunda yer almaları, bütün ürünlerin aynı muhafaza koşullarına sahip olduğunu göstermez.
Üreticinin taşıma şartları, güzergâhın mevsimsel koşulları ve bekleme noktaları birlikte değerlendirilmelidir. Her şekerleme için frigorifik araç gerektiği veya hiçbirinde sıcaklık kontrolüne ihtiyaç bulunmadığı söylenmemelidir.
Konserve, Salça, Sos, Reçel ve Turşu
Bu ürünlerde cam kavanoz, metal kutu, plastik ambalaj veya endüstriyel ambalaj kullanımı farklı koruma ihtiyaçları doğurabilir. Cam ambalajda kırılma; diğer ambalajlarda ezilme, kapak veya kapatma bölgesinin zarar görmesi değerlendirilmelidir.
Ürünlerin raf ömrü boyunca gerektirdiği koşullar üretici tarafından açıklanmalıdır. Konserve veya sos adından hareketle bütün ürünlerin ortam sıcaklığında taşınabileceği varsayılmamalıdır. Ambalajın dik tutulması ve üst yük sınırları varsa bunlar taşıyıcıya bildirilmelidir.
Soğutulmuş ve Dondurulmuş İşlenmiş Gıdalar
Dondurulmuş hamur işleri, hazır yemekler, işlenmiş sebzeler ve soğukta muhafaza edilen diğer ürünler ayrı değerlendirilmelidir. Soğutulmuş ürünlerle dondurulmuş ürünler aynı taşıma koşulunda kabul edilmemelidir. Sıcaklık şartları ürünün teknik bilgileri ve uygulanabilir kurallarla doğrulanmalıdır.
Et, süt, yumurta veya başka hayvansal bileşen içeren ürünlerde hedef ülkenin giriş ve kontrol koşulları ayrıca incelenmelidir. Her ürünün her ülkeye gönderilebileceği varsayılmamalıdır. İlgili ürün, menşe, tesis ve kontrol noktası koşulları sevkiyat öncesinde doğrulanmalıdır.
Kuru, Soğutulmuş ve Dondurulmuş Yükleri Ayırın
İşlenmiş gıdalarda ürüne özgü muhafaza koşulları taşıma planının temelidir. Raf ömrü uzun bir ürünün de sıcaklık, nem veya koku bakımından sınırları olabilir. Bu sınırlar bütün gıdalara genellenmeden üretici şartnamesinden alınmalıdır.
Sıcaklık kontrollü hizmet gerektiğinde aracın veya konteynerin soğutma özelliği tek başına yeterli değerlendirme değildir. Yükün sevke uygun başlangıç koşulu, ekipmanın hazırlanması ve sıcaklık kaydının tutulması farklı konulardır. Soğutma ünitesinin bulunması, uygun hazırlanmamış ürünün taşımaya hazır olduğu anlamına gelmez.
ATP kapsamına giren uluslararası taşımalarda ilgili ürün ve ekipman hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir. Bu anlaşmanın bütün kuru veya işlenmiş gıda sevkiyatlarına aynı şekilde uygulandığı varsayılmamalıdır. Güzergâh ve ürün için geçerli koşullar yetkin taraflarca doğrulanmalıdır.
Ambalaj, Hijyen ve Birlikte Taşıma Uygunluğu
Gıda taşınacak araç veya konteynerin temizliği, mevcut durumu ve önceki yük uygunluğu değerlendirilmelidir. Koku, kalıntı, nem ve ambalajı etkileyebilecek kirlenme riskleri sorgulanmalıdır. Taşıma alanının görünür biçimde temiz olması, bütün ürünler için uygunluğun tek ölçütü değildir.
Kuruyemiş gibi alerjen içeren ürünlerde ambalaj bütünlüğü ve çapraz temas riski de değerlendirilmelidir. Kimyasallar veya güçlü kokulu yüklerle birlikte taşıma uygunluğu kendiliğinden kabul edilmemelidir. Parsiyel hizmette diğer yüklerin niteliği ve ara depolama düzeni sorulmalıdır.
Paletli sevkiyatlarda koli dayanımı ve üst yük sınırlamaları açıklanmalıdır. Cam ambalajlı soslarla hafif bisküvi kolileri aynı istif varsayımıyla taşınmamalıdır. Gıda ambalajının açılması gereken durumlarda yeniden koruma ve kayıt sorumluluğu belirlenmelidir.
Taşıma Modu Nasıl Seçilmeli?
Karayolu Taşımacılığı
Uygun güzergâhlarda karayolu, Türkiye’deki üretim veya depolama noktasından yurt dışındaki alıcıya uzanan teslimatlar için değerlendirilebilir. Standart veya sıcaklık kontrollü ekipman seçimi ürünün ihtiyacına göre yapılmalıdır. Parsiyel hizmette aktarmalar ve birlikte taşınacak ürünlerle uyum açıklanmalıdır.
Denizyolu Taşımacılığı
Denizyolunda kuru veya sıcaklık kontrollü konteyner ihtiyacı ürün grubuna göre belirlenmelidir. Limana ön taşıma, terminalde bekleme ve varış sonrası dağıtım birlikte planlanmalıdır. Sıcaklık kontrollü sevkiyatta terminal süreçlerinde gerekli koşulların nasıl sürdürüleceği sorulmalıdır.
Paylaşımlı konteyner hizmetinde konsolidasyon ve ayrıştırma aşamalarının gıdaya uygunluğu değerlendirilmelidir. Konteynerin gönderiye ayrılması ise hijyen ve ambalaj kontrolünü gereksiz hâle getirmez. Her iki hizmette de ürünün gerçek muhafaza koşulları paylaşılmalıdır.
Havayolu Taşımacılığı
Numune, acil sipariş veya raf ömrü hassas gönderilerde havayolu değerlendirilebilir. Uçuş süresiyle toplam teslimat süresi ayrılmalıdır. Havalimanı kabulü, bağlantılı taşıma, bekleme ve son dağıtım boyunca gerekli koşulların sağlanabilirliği doğrulanmalıdır.
Demiryolu ve İntermodal Seçenekler
Uygun hat ve terminal bağlantılarında bu seçenekler karşılaştırılabilir. Özellikle sıcaklık kontrollü ürünlerde bütün taşıma zincirinin ihtiyacı karşılayabildiği doğrulanmalıdır. Her terminal ve bağlantıda aynı ekipmanın veya hizmetin bulunduğu varsayılmamalıdır.
Raf Ömrünü ve Sınır Kontrollerini Birlikte Planlayın
Gıda ihracatında kalan raf ömrü, alıcının kabul kararını etkileyebilir. Üretim tarihi, ürünün tarih bilgileri ve alıcının teslim anındaki beklentileri önceden paylaşılmalıdır. Uzun raf ömrü, kontrol veya gecikme planlamasına ihtiyaç olmadığı anlamına gelmez.
İhracatçı, gümrük müşaviri, taşıma organizatörü ve alıcı arasında işlem hazırlığı koordine edilmelidir. Sağlık, veteriner veya bitki sağlığı belgelerinin gerekliliği ürünün işleme biçimi ve hedef ülke koşullarına göre doğrulanmalıdır. Bütün kurutulmuş veya paketlenmiş ürünler için aynı belge listesi kullanılmamalıdır.
Sınırda veya varışta uygulanabilecek kontrol ve numune alma süreçleri kesin sürelerle anlatılmamalıdır. Bekleme durumunda uygun depolama ve iletişim organizasyonu belirlenmelidir. Taşıyıcı kabulü, ürünün hedef ülkeye giriş uygunluğunu garanti etmez.
Nakliye Teklifi İçin Hazırlanacak Bilgiler
Farklı nakliyat firmaları tarafından sunulan teklifleri karşılaştırmak için aynı ürün dosyası paylaşılmalıdır. Aşağıdaki bilgiler sevkiyata uygun biçimde hazırlanmalıdır:
- Ürünün açık tanımı ve uygulanan işleme biçimi.
- Fındık ve cevizde kabuklu, iç, kavrulmuş, öğütülmüş veya diğer sevk durumu.
- Ürünün bileşenleri ve taşıma planını etkileyen alerjen bilgileri.
- Çıkış adresi ve yurt dışındaki teslimat noktası.
- Hazır olma tarihi ve istenen teslimat aralığı.
- Koli, torba, palet veya diğer ambalaj sayıları.
- Ambalajlı ölçüler, net miktar ve brüt ağırlık.
- Üreticinin belirlediği sıcaklık ve nem koşulları.
- İstiflenebilirlik, taşıma yönü ve üst yük sınırlamaları.
- Parti ve tarih bilgileriyle alıcının kalan raf ömrü beklentisi.
- Yükleme ve boşaltma ekipmanı ile kabul randevusu.
- Teslim şekli ve istenen hizmet kapsamı.
Teklif, Sigorta ve Teslim Kontrolü
Teklifte hizmet kapsamı açık olmalıdır. Ana taşıma, ön ve son taşıma, terminal işlemleri, sıcaklık kaydı ve varsa uygun ara depolama ayrı değerlendirilmelidir. Vergiler, müşavirlik, analiz, kontrol, depolama ve bekleme giderleri navlunla aynı kalem kabul edilmemelidir.
Taşıyıcının sorumluluğu ile ayrı yük sigortası farklıdır. Ürünün niteliği, ambalajı, muhafaza koşulları ve aktarmaları doğru açıklanmalıdır. Sıcaklık sapması, bozulma, gecikme ve kalite uyuşmazlığına ilişkin kapsam ve istisnalar incelenmeden bütün kayıpların karşılanacağı varsayılmamalıdır.
Teslimde paket sayısı, ambalaj durumu, parti ve tarih kayıtları karşılaştırılmalıdır. Sıcaklık kaydı istenmişse ilgili veriler teslim sürecinde incelenmelidir. Görünür hasar veya farklılık uygun biçimde kaydedilmeli; ürünün gıda güvenliği ve teknik kabulü yetkin taraflarca ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Kurutulmuş Ceviz ve Fındık Bu Rehberin Kapsamına Girer mi?
Taşıma ihtiyaçları bakımından bu rehberde ele alınır. Ancak kabuklu, iç, kavrulmuş veya başka biçimde işlenmiş olması açıkça belirtilmelidir. Ürünün resmî sınıflandırması ve belge koşulları ayrıca doğrulanmalıdır.
Her İşlenmiş Gıda Frigorifik Araçla mı Taşınır?
Hayır. Kuru, soğutulmuş, dondurulmuş ve özel muhafaza koşullu ürünler ayrılmalıdır. Ekipman seçimi ürün şartnamesi ve uygulanabilir koşullara dayanmalıdır.
Hizmet Sunan Firmalar İlanlarında Neleri Açıklamalı?
Firmalar kabul ettikleri ürün gruplarını, sundukları muhafaza ve teslimat kapsamını belirtmelidir. nakliyat ilanları hazırlanırken teklif için gerekli ürün ve ambalaj bilgilerinin açıklanması, ilgili işletmelerle iletişimi kolaylaştırabilir.
Uluslararası yük taşıma hizmeti arayan ihracatçılar, ithalatçılar ve diğer yük sahipleri ile ilgili hizmetleri sunan firmalar Nakliyatilan.com’a üye olabilir. İlan yayımlama aşamasında sunulan uygun kategori ve ilan koşullarını inceleyerek ihtiyaçlarını veya hizmetlerini açıklayabilir, ilgili kişilerle iletişim kurabilirler.

