İlaç ve medikal ürünlerde uluslararası taşıma, Türkiye’den yurt dışına veya yurt dışından Türkiye’ye gönderilecek ürünün niteliğine, üreticinin muhafaza şartlarına ve ilgili ülkenin kabul koşullarına göre planlanmalıdır. Tablet ilaç, sıcaklığa hassas biyolojik ürün, steril sarf malzemesi ve büyük tıbbi cihaz aynı nakliye ihtiyaçlarına sahip değildir. Her grubun ambalaj, izlenebilirlik ve teslimat koşulları ayrı değerlendirilmelidir.
Yük sahiplerinin uluslararası yük taşımacılığı seçeneklerini karşılaştırırken yalnızca hızlı veya frigorifik hizmet istemesi yeterli olmaz. Ürünün açık tanımı, taşıma şartları ve hizmetin hangi aşamaları kapsadığı açıklanmalıdır. Uygun ekipmanla birlikte süreçlerin, kayıtların ve sorumlulukların da ürünün gereksinimlerini karşılaması gerekir.
Kapsam: Hangi İlaç ve Medikal Ürünler Taşınır?
Bu rehber; ticari ilaçlar, belirli ilaç üretim girdileri, tıbbi cihazlar ve medikal sarf malzemelerinin uluslararası taşıma hizmeti seçimini kapsar. İlaçla tıbbi cihaz aynı düzenlemelere tabi tek ürün grubu gibi ele alınmamalıdır. Aşağıdaki ürünlerin sayılması, her taşıyıcının bunları kabul ettiği veya bütün ülkelere gönderilebildikleri anlamına gelmez.
Bitmiş İlaçlar
Tablet, kapsül, şurup, krem, ampul ve flakon gibi farklı sunum biçimindeki ilaçlar bu kapsamda değerlendirilebilir. Ürünün ambalajı, parti bilgisi ve üreticinin tanımladığı taşıma koşulları paylaşılmalıdır. Aynı farmasötik biçimdeki bütün ürünlerin aynı sıcaklıkta taşınabileceği varsayılmamalıdır.
Cam ambalajlı ilaçlarda kırılma, sıvı ürünlerde sızıntı ve bütün ürünlerde dış ambalaj bütünlüğü dikkate alınmalıdır. Ürün ambalajının açılması veya yeniden paketlenmesi, sıradan koli düzenlemesi gibi değerlendirilmemelidir. Gerekli işlemler ilgili kalite sorumlularıyla kararlaştırılmalıdır.
Aşılar ve Sıcaklığa Hassas Biyolojik Ürünler
Aşılar ve belirli biyolojik ilaçlar, ürüne özgü muhafaza koşullarıyla ayrı değerlendirilmelidir. Soğutulmuş, dondurulmuş veya başka özel şartlarda gönderilen ürünler tek sıcaklık aralığında kabul edilmemelidir. Kullanılacak sistemin planlanan güzergâh ve süre için uygunluğu doğrulanmalıdır.
Sıcaklık sapmasının ürün üzerindeki etkisini nakliye ekibi tek başına kararlaştırmamalıdır. Değerlendirme, ürün bilgilerine erişimi olan yetkin kalite taraflarınca yapılmalıdır. Ekipmanın yeniden hedef koşula ulaşması, ürünün otomatik olarak kabul edilebilir olduğu anlamına gelmez.
Etkin Maddeler ve İlaç Üretim Girdileri
Etkin maddeler ve belirli yardımcı maddeler; torba, varil veya başka uygun ambalajlarla sevk edilebilir. Fiziksel hâl, ambalaj, muhafaza şartları ve varsa özel taşıma sınıflandırması açıklanmalıdır. Her ilaç hammaddesi tehlikeli madde sayılmamalı, tamamının tehlikesiz olduğu da varsayılmamalıdır.
Üretim girdisinin taşınmasıyla bitmiş ilacın dağıtımı aynı operasyon değildir. Ürüne ve ilgili pazara uygulanabilir kalite gereklilikleri ayrıca doğrulanmalıdır. Ambalajın açılması, numune alınması veya yeniden kapatılması gerekiyorsa yetkili taraflar ve kayıt yöntemi belirlenmelidir.
Steril ve Steril Olmayan Medikal Sarf Malzemeleri
Enjektör, kateter, cerrahi örtü, pansuman malzemesi ve benzeri ürünler bu grupta örneklendirilebilir. Ürünün gerçek niteliği ve steril olup olmadığı belirtilmelidir. Steril bariyer ambalajının korunmasıyla dış taşıma kolisinin korunması farklı işlevlere sahiptir.
Koli ezilmesi veya ambalaj delinmesinin etkisi, ürünün teknik şartlarına göre değerlendirilmelidir. Dış paketin sağlam görünmesi, steril bariyerin bütünlüğünün ayrıntılı biçimde doğrulandığı anlamına gelmez. Alıcının kabul ve inceleme yöntemi önceden açıklanmalıdır.
Tanı Kitleri, Reaktifler ve Laboratuvar Ürünleri
Tanı kitleri, reaktifler ve ilgili laboratuvar ürünlerinde ürün statüsü, bileşenler ve muhafaza şartları açıkça belirtilmelidir. Her reaktif aynı sıcaklıkta veya aynı taşıma sınıfında değildir. Bir kitte farklı bileşenler bulunuyorsa bütün paket içeriği değerlendirmeye alınmalıdır.
İnsan veya hayvan numuneleri, enfeksiyöz maddeler ve benzeri özel gönderiler bu ürünlerle otomatik olarak aynı hizmet kapsamına alınmamalıdır. Bunlar ayrı sınıflandırma, ambalaj ve taşıyıcı kabulü değerlendirmesi gerektirebilir. Genel bir medikal taşıma teklifinden uygunluk sonucu çıkarılmamalıdır.
Elektrikli ve Elektronik Tıbbi Cihazlar
Hasta monitörleri, analiz cihazları, görüntüleme ekipmanları ve diğer elektronik tıbbi cihazlarda darbe, nem ve teknik sevk hazırlığı önem kazanabilir. Üreticinin ambalaj, taşıma konumu ve destek talimatları paylaşılmalıdır. Batarya bulunuyorsa türü ve sevk biçimi ayrıca açıklanmalıdır.
Taşıma, cihazın kalibrasyonunu veya fonksiyonlarını doğrulayan bir hizmet değildir. Varışta teknik kontrol, kurulum ve devreye alma işleri ayrı tanımlanmalıdır. Kullanılmış veya arızalı cihazların durumu da teklif aşamasında bildirilmelidir.
Büyük Medikal Ekipman ve Hastane Donanımları
Ameliyat masaları, hasta yatakları ve büyük cihaz ünitelerinde ölçüler, tek parça ağırlığı ve saha erişimi öne çıkabilir. Her medikal ekipman hafif koli yükü değildir. Taşıma konumundaki gerçek ölçüler ve üreticinin kaldırma bilgileri üzerinden plan yapılmalıdır.
Teknik söküm, bina içi taşıma, kaldırma, yerleştirme ve montaj ayrı hizmetler olabilir. Elektrik veya diğer tesisat bağlantılarının ayrılması nakliye firmasına kendiliğinden ait sayılmamalıdır. Çıkış ve varış tesislerinin hazırlığı ilgili uzmanlarca değerlendirilmelidir.
Ürünün Muhafaza Şartlarını Esas Alın
İlaç taşımada ürüne özgü taşıma koşulları temel karar ölçütüdür. Her ilaç soğuk zincir gerektirmez; ortam koşullarında saklanabilen ürünlerde de sıcaklık ve diğer çevresel sınırlar bulunabilir. Bu şartlar üretici belgelerinden alınmalıdır.
Dünya Sağlık Örgütünün depolama ve dağıtım rehberleri, ürün kimliğinin korunması, uygun çevresel koşullar ve kayıtlı süreçlerin önemini vurgular. Ancak genel bir rehbere atıf yapılması, taşıyıcının ilgili ürün ve güzergâh için uygunluğunu tek başına kanıtlamaz. Sunulan hizmetin somut kapsamı incelenmelidir.
İlgili ülkede uygulanabilir iyi dağıtım uygulamaları ve diğer kalite gereklilikleri doğrulanmalıdır. Taşıyıcının yalnızca soğutuculu aracı olması yeterli kabul edilmemelidir. Ürün ihtiyaçlarına uygun ekipman, prosedür ve sorumluluk düzeni birlikte değerlendirilmelidir.
Aktif ve Pasif Sıcaklık Kontrollü Sistemler
Sıcaklık kontrollü araç veya konteyner gibi aktif sistemlerle termal paketleme gibi pasif çözümler ürünün ihtiyacına göre karşılaştırılabilir. Bunlar her gönderide birbirinin yerine kullanılabilir seçenekler değildir. Ambalajın veya ekipmanın planlanan operasyon için uygunluğu değerlendirilmelidir.
Güzergâh, mevsimsel dış koşullar ve öngörülen beklemeler seçimde dikkate alınmalıdır. Pasif ambalajın koruma süresi, ürün ve paketleme düzeni doğrulanmadan kesin kabul edilmemelidir. Soğutucu malzemenin hazırlanması veya yenilenmesi gerekiyorsa sorumluluk açıklanmalıdır.
Kuru buz veya başka özel kabul gerektiren unsurlar kullanılacaksa ilgili taşıma kuralları ayrıca kontrol edilmelidir. Ambalaj çözümünün uygunluğu, içindeki bütün ürünlerin taşıyıcı tarafından kabul edildiği anlamına gelmez.
Sıcaklık Kaydı, Sapma ve Kalite Değerlendirmesi
Sevkiyatta izlenebilirlik, ürünün parti veya seri kayıtlarıyla taşıma kayıtlarının ilişkilendirilmesini gerektirir. Hangi sıcaklık verisinin kaydedileceği, kayıt cihazlarının kim tarafından hazırlanacağı ve verilerin nasıl paylaşılacağı belirlenmelidir. Ünite ayarıyla gerçek taşıma kaydı aynı bilgi değildir.
Sapma, ambalaj hasarı veya gecikmede bildirim yöntemi önceden açıklanmalıdır. Ürünün kullanıma veya satışa uygunluğuna taşıma personeli tek başına karar vermemelidir. İlgili kalite tarafının değerlendirmesi için gerekli kayıtlar korunmalıdır.
İade, geri çağırma veya kabul edilmeyen ürünler normal satış stokuyla aynı süreçte ele alınmamalıdır. Ürünün durumu ve yeniden sevk koşulları yetkili taraflarca değerlendirilmelidir. Geri dönüşte ilk sevkiyatın kayıtlarıyla eşleşme sağlanmalıdır.
Uluslararası Taşıma Seçenekleri
Karayolu Taşımacılığı
Uygun güzergâhlarda karayolu, Türkiye ile yurt dışındaki tesisler arasında değerlendirilebilir. Doğrudan veya aktarmalı hizmet, ekipman uygunluğu ve alıcı randevusu birlikte karşılaştırılmalıdır. Komple araç kullanılması, sınır veya alıcı kabulünde bekleme olmayacağı anlamına gelmez.
Havayolu Taşımacılığı
Zaman hassasiyeti yüksek veya uygun nitelikteki gönderilerde havayolu değerlendirilebilir. Havalimanı kabulü, terminal muhafazası, bağlantılı uçuş ve son dağıtım aynı zincir içinde incelenmelidir. Hızlı uçuş, bütün taşıma aşamalarının ürün şartlarını karşıladığını göstermez.
Bataryalı cihazlar, özel reaktifler veya soğutucu unsurlar bulunuyorsa ilgili kabul koşulları doğrulanmalıdır. Yolcu bagajı kuralları ticari ilaç veya medikal kargo taşımacılığına uygulanmamalıdır.
Denizyolu Taşımacılığı
Uygun ürünlerde ve doğrulanmış taşıma planlarında denizyolu değerlendirilebilir. Konteyner veya diğer ekipmanın ürünün şartlarını karşılaması, terminal ve bağlantı hizmetleriyle birlikte incelenmelidir. Uzun yolculuk ve beklemeler ambalaj değerlendirmesine dâhil edilmelidir.
Bütün ilaçların veya medikal ürünlerin aynı denizyolu hizmetine uygun olduğu varsayılmamalıdır. Büyük cihaz sevkiyatlarıyla sıcaklığa hassas ilaç gönderileri ayrı operasyonlar olarak ele alınmalıdır.
İhracat ve İthalat Uygunluğunu Ayrı Doğrulayın
Türkiye’den yurt dışına gönderide ihracatçı ve yabancı alıcı; Türkiye’ye gelen gönderide ise yabancı gönderici ve Türkiye’deki ithalatçı arasındaki görev paylaşımı açıklanmalıdır. Aynı ürünün iki yönde de aynı izin ve kabul koşullarına sahip olduğu düşünülmemelidir.
İlaç ruhsatı, tıbbi cihaz kaydı, ithalat veya ihracat izni ve diğer gereklilikler ürün ve ülke için ilgili yetkili kurumlardan doğrulanmalıdır. İlaç, tıbbi cihaz ve diğer medikal ürünler için evrensel bir belge listesi oluşturulmamalıdır. Taşıma hizmeti ürünün piyasaya arz uygunluğunu sağlamaz.
Özel kontrole tabi ilaçlar, radyoaktif ürünler veya enfeksiyöz maddeler için genel hizmet kapsamından uygunluk sonucu çıkarılmamalıdır. Bu yükler ayrı uzmanlık ve kabul değerlendirmesi gerektirebilir. Gümrük ve terminal hazırlığı ilgili taraflarla önceden koordine edilmelidir.
Teklif İçin Hazırlanacak Bilgiler
Farklı nakliyat firmaları ve ilgili hizmet sağlayıcılarını karşılaştırmak için aynı ürün dosyası paylaşılmalıdır. Teklif talebinde aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır:
- Ürünün açık tanımı ve ilaç, cihaz veya diğer ürün statüsü.
- Üreticinin doğrulanmış muhafaza ve taşıma şartları.
- Çıkış ve varış ülkeleri ile teslimat noktaları.
- Hazır olma tarihi ve istenen teslimat aralığı.
- Koli, palet, sandık veya cihaz sayısı.
- Ambalajlı ölçüler ve brüt ağırlıklar.
- Parti, seri ve tarih bilgileriyle alıcının kabul beklentileri.
- İstenen sıcaklık kaydı ve veri paylaşım düzeni.
- Varsa batarya, özel reaktif veya soğutucu unsur bilgileri.
- Yükleme ve boşaltma ekipmanı ile tesis erişimi.
- Kalite sorumluları ve sapma bildirim kanalları.
- Teslim şekli ve istenen hizmet kapsamı.
Teklif, Sigorta ve Teslim Kontrolü
Teklifte hizmet kapsamı açık olmalıdır. Ana taşıma, ön ve son taşıma, termal paketleme, terminal muhafazası ve sıcaklık kaydı ayrı gösterilmelidir. Vergiler, müşavirlik, izin veya kontrol işlemleri ve bekleme giderleri taşıma bedeliyle aynı kalem kabul edilmemelidir.
Taşıyıcı sorumluluğu ile ayrı yük sigortası farklı korumalardır. Ürünün niteliği, değeri, ambalajı ve muhafaza koşulları doğru açıklanmalıdır. Sıcaklık sapması, gecikme, ürün reddi ve kalite kaybına ilişkin kapsam ve istisnalar incelenmelidir.
Teslimde paket sayısı, etiketler, parti veya seri bilgileri, ambalaj durumu ve kararlaştırılmış taşıma kayıtları karşılaştırılmalıdır. Uygunsuzluk varsa ilgili kalite süreci başlatılmalıdır. Fiziksel teslim alınması, ürünün satışa veya kullanıma serbest bırakıldığı anlamına gelmez.
Sık Sorulan Sorular
Her İlaç Frigorifik Araçla mı Taşınır?
Hayır. Ekipman ve ambalaj seçimi ürünün doğrulanmış şartlarına dayanmalıdır. Ortam koşullarında saklanan ürünlerin de çevresel sınırları bulunabilir.
Tıbbi Cihazla İlacın Taşıma Koşulları Aynı mıdır?
Aynı olduğu varsayılmamalıdır. Ürün statüsü, fiziksel özellikler ve üretici talimatları ayrı değerlendirilmelidir.
Hizmet Sunan Firmalar İlanlarında Neleri Belirtmeli?
Firmalar kabul ettikleri ürün gruplarını, kalite ve takip hizmetlerinin kapsamını açıklamalıdır. nakliyat ilanları hazırlanırken koşulsuz kabul veya kesin uygunluk vaatleri yerine hizmet sınırlarının belirtilmesi, ilgili işletmelerle iletişimi kolaylaştırabilir.
Uluslararası yük taşıma hizmeti arayan ihracatçılar, ithalatçılar ve diğer yük sahipleri ile ilgili hizmetleri sunan firmalar Nakliyatilan.com’a üye olabilir. İlan yayımlama aşamasında sunulan uygun kategori ve ilan koşullarını inceleyerek ihtiyaçlarını veya hizmetlerini açıklayabilir, ilgili kişilerle iletişim kurabilirler.

