Metal döküm parçalarında uluslararası nakliye, küçük seri parçaların kasalı sevkiyatından büyük makine gövdelerinin özel desteklerle taşınmasına kadar farklı organizasyonları kapsar. Türkiye’den ihracatta veya Türkiye’ye ithalatta aynı temel sorular yanıtlanmalıdır: Parça nereden desteklenecek, nasıl kaldırılacak, hangi yüzeyleri korunacak ve alıcıda hangi ekipmanla boşaltılacak? Taşıma planı yalnızca metal türüne veya toplam tonaja dayanamaz.
Türkiye’de üretilen metal döküm parçalarının dış ticareti sektör ve üretici kaynaklarında yer almaktadır. Bu yükler için uluslararası yük taşımacılığı seçilirken parça geometrisi, ambalajlı ağırlık ve işlenmiş yüzeyler esas alınmalıdır. Döküm parçanın ağır ve sağlam görünmesi, ince çıkıntılarının, bağlantı ağızlarının veya hassas yüzeylerinin aynı dayanımda olduğunu göstermez.
Kapsam: Hangi Metal Döküm Parçaları Taşınır?
Bu yazının kapsamı, ürün veya üretim girdisi olarak sevk edilen metal döküm parçalardır. Hurda döküm, metal külçeler ve ergitme hammaddeleri ayrı yüklerdir. İşlenmemiş döküm ile hassas işleme görmüş parça da aynı koruma ihtiyacına sahip kabul edilmemelidir.
Dökme Demir Gövdeler ve Muhafazalar
Makine gövdeleri, yatak muhafazaları ve farklı ekipman parçaları palet veya özel sehpa üzerinde taşınabilir. Oturma yüzeyleri ve yükün ağırlık merkezi belirlenmelidir. Parçanın zeminde dengeli durması, taşıma sırasında aynı kararlılığı koruyacağı anlamına gelmez.
Çelik Döküm Parçalar
Bağlantı elemanları, vana gövdeleri, makine bileşenleri ve büyük özel şekiller bu grupta değerlendirilebilir. Her parçanın kaldırma ve bağlama yöntemi teknik bilgilere dayanmalıdır. Gövdedeki delik veya çıkıntılar, onay olmadan kaldırma noktası olarak kullanılmamalıdır.
Alüminyum Döküm Parçalar
Alüminyum gövdeler, kapaklar ve seri üretim bileşenleri ayrı yuvalı ambalajlar veya kasalar içinde gönderilebilir. Düşük parça ağırlığı, yüzey ve geometri korumasını gereksiz kılmaz. İnce kanatlar, kulaklar ve çıkıntılı bölümler taşıma yerleşiminde dikkate alınmalıdır.
Bakır Alaşımlı ve Diğer Özel Dökümler
Bronz, pirinç veya farklı alaşımlardan üretilen parçalar ürün tanımlarıyla bildirilmelidir. Yüzey durumu, kaplama ve koruyucu ambalaj ilgili parçaya göre seçilmelidir. Farklı malzemelerin aynı kasada birbirine temas etmesine uygunluk ayrıca değerlendirilmelidir.
İşlenmiş ve Montaja Hazır Dökümler
Delik, diş, yatak yüzeyi veya sızdırmazlık bölgesi işlenmiş parçalar özel koruma gerektirebilir. Ham döküm yüzeyine uygulanabilecek bir temas yöntemi, işlenmiş yüzeyde iz veya ölçü problemi oluşturabilir. Taşıma destekleri hassas bölgelerden uzak tutulmalıdır.
Büyük Tekil Parçalar ve Küçük Seri Ürünler
Büyük tekil parçalarda ağırlık merkezi ve taban yükü öne çıkarken küçük seri ürünlerde parça ayrımı ve kasa içi hareket önem kazanır. Bu iki sevkiyat biçimi aynı ambalaj hesabıyla değerlendirilmemelidir. Teklifte parça ve paket yapısı ayrı açıklanmalıdır.
Teknik Dosyada Hangi Bilgiler Bulunmalı?
Parça bazında ağırlık ve ağırlık merkezi, özellikle düzensiz gövdelerde kaldırma ve yerleşim planını belirler. Toplam sipariş tonajı, tek bir kaldırmanın nasıl yapılacağını açıklamaz. Aynı sevkiyattaki farklı parçalar ayrı tanımlanmalıdır.
- Parçanın malzemesi ve ürün tanımı.
- Boy, en, yükseklik ve çıkıntılar dâhil dış ölçüler.
- Tek parça ve ambalajlı brüt ağırlıklar.
- Ağırlık merkezi ve izin verilen taşıma konumu.
- Onaylı kaldırma, bağlama ve destekleme bölgeleri.
- İşlenmiş yüzeyler ve korunacak bağlantılar.
- Parça adedi, paket sayısı ve teslim noktaları.
Çizimler ve fotoğraflar yükün anlaşılmasını kolaylaştırır. Ancak fotoğraf, doğrulanmış ölçü veya kaldırma bilgisi yerine kullanılamaz. Sevk için eklenen kızak, sehpa ve koruyucu çerçeveler de teknik dosyaya işlenmelidir.
Palet, Sandık veya Özel Sehpa Seçimi
Ambalaj, parçanın ağırlığını ve taşıma boyunca karşılaşılacak elleçlemeleri karşılamalıdır. Standart palet, her döküm parça için uygun değildir. Dar oturma yüzeyleri veya düzensiz gövde, özel destek ihtiyacı oluşturabilir.
Küçük parçalar kasada gönderiliyorsa birbirine çarpmaları sınırlandırılmalıdır. Ayırıcılar, yuvalar veya katmanlı yerleşim kullanılabilir. Parça adedini artırmak için koruyucu aralıkların kaldırılması, yüzey ve kenar hasarı riskini yükseltebilir.
Sandığın dışarıdan kapalı olması, içindeki parçanın sabitlendiği anlamına gelmez. Ürün sandık içinde hareket etmemeli, destekler uygun bölgelere yük aktarmalıdır. Ambalajın forklift girişleri ve varsa kaldırma noktaları açıkça tanımlanmalıdır.
Özel sehpalar tekrar kullanılacaksa alıcıda kalacağı veya geri döneceği belirlenmelidir. Sehpanın yerde destek sağlaması, vinçle kaldırmaya uygun olduğunu göstermez. Bu işlevler tasarım ve kapasite bilgileriyle doğrulanmalıdır.
Yoğun Ağırlık ve Taban Yükü
Yükün tabana yayılması, ağır ve küçük oturma alanlı parçalarda önemlidir. Araç veya konteynerin toplam kapasitesi uygun olsa bile parçanın temas bölgesindeki yük ayrıca kontrol edilmelidir. Desteklerin sayısı, konumu ve dayanımı bu değerlendirmeye dâhildir.
UNECE yükleme rehberi, yoğunlaşmış yüklerin yataklama düzeninin taşıma biriminin işletmecisiyle değerlendirilmesini önerir. Bu nedenle yalnızca birkaç takoz yerleştirilerek uygunluk varsayılmamalıdır. Yükün taşıyıcı yapıya nasıl aktarılacağı planlanmalıdır.
Birden fazla ağır kasa veya parça yüklenirken toplam ağırlık merkezi ve araç üzerindeki dağılım kontrol edilmelidir. Boş hacim bulunması ilave kapasite olduğu anlamına gelmez. Yükleme planı gerçek paket verileriyle hazırlanmalıdır.
İşlenmiş Yüzeylerin ve Çıkıntıların Korunması
Yatak yuvaları, flanş yüzeyleri, dişli delikler ve diğer hassas bölgeler darbe ile kirlenmeden korunmalıdır. Koruyucular parçaya zarar vermeden sabitlenmelidir. Uygulanan koruma, alıcının sonraki işlemine uygun olmalıdır.
Koruyucu yağ veya korozyon önleyici ürün kullanılacaksa malzeme, kaplama ve temizleme yöntemiyle uyum doğrulanmalıdır. Bütün döküm parçalarına aynı kimyasal uygulanmamalıdır. Alıcının yağsız veya belirli temizlikte ürün beklentisi varsa sevk hazırlığına eklenmelidir.
İnce kanatlar, kulaklar ve boru ağızları üzerine destek konulmamalıdır. Bağlama kuvvetleri de uygun bölgelere aktarılmalıdır. Büyük gövdenin sağlamlığı, küçük çıkıntıların taşıma yükü alabileceğini göstermez.
Kaldırma Noktaları Nasıl Belirlenir?
Kaldırma yöntemi üretici veya ilgili teknik sorumlunun bilgilerine dayanmalıdır. Parçadaki her delik, diş veya çıkıntı kaldırma için tasarlanmış olmayabilir. Kullanılacak mapa ve diğer bağlantıların uygunluğu ayrıca doğrulanmalıdır.
Vinç seçiminde toplam ağırlık kadar çalışma yarıçapı, sapan geometrisi ve zemin koşulları dikkate alınmalıdır. Forklift kullanılacaksa yük merkezi ve destekleme uygun olmalıdır. Ağırlığı bir tarafa yığılmış parça, dış ölçülerine göre dengeli görünse de farklı davranabilir.
Parçanın kaldırılırken dönmesi veya taşıma konumundan sapması önlenmelidir. Gerekli yardımcı düzenler önceden planlanmalıdır. Çıkış tesisinde kullanılan ekipmanın alıcıda da bulunduğu varsayılmamalıdır.
İstiflenebilirlik ve Kasa İçeriği
Metal parçaların dayanıklı olması, ambalajlarının üstten yük taşıyabileceğini göstermez. Sandık veya kasanın kapasitesi, iç destekleri ve üst yükün aktarılacağı bölgeler değerlendirilmelidir. Ürünün üzerine doğrudan başka parça konulmamalıdır.
Üst üste istif izni varsa hangi paketler ve ağırlıklar için geçerli olduğu açıklanmalıdır. Bütün dökümler için tek bir kat sınırı verilmemelidir. İstiflenemeyen yükler teklif ve yükleme talimatında belirtilmelidir.
Karışık kasalarda parça kodları ve adetler ayrı listelenmelidir. Benzer görünen parçaların farklı işleme veya montaj konumlarına ait olması mümkündür. İç ambalaj düzeni ürünlerin birbirine karışmasını önlemelidir.
Karayolu ve Denizyolu Seçenekleri
Türkiye’den ihracatta ve Türkiye’ye ithalatta karayolu, konteyner bağlantılı denizyolu veya uygun proje yükü seçenekleri değerlendirilebilir. Seçim parça ölçüleri, ağırlık ve yükleme erişimine göre yapılmalıdır. Her döküm sevkiyatı ağır nakliye veya gabari dışı taşıma gerektirmez.
Konteyner kullanılacaksa kapı açıklığı, taban yükü ve sabitleme noktaları kontrol edilmelidir. Parçanın içeri sığması tek başına yeterli değildir. Yükleme ekipmanının konteyner üzerindeki etkisi ve alıcının boşaltma yöntemi de değerlendirilmelidir.
Parsiyel taşımada diğer yüklerin ağır kasalarla etkileşimi ve aktarma sayısı önemlidir. Komple taşımada kapasitenin sevkiyata ayrılması, sabitleme ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Ağır bir parçanın kendi ağırlığı nedeniyle hareket etmeyeceği kabul edilmemelidir.
Nem ve Geçici Depolama
Koruma ihtiyacı parçanın malzemesine ve yüzey durumuna göre değişir. Ham, boyalı ve hassas işlenmiş parçalar aynı koşullarda değerlendirilmemelidir. Ambalaj içine su girişi ve nemin temas bölgelerinde tutulması kontrol edilmelidir.
Geçici depolama gerekiyorsa zemin, destekler ve koruyucu düzen hazırlanmalıdır. Parçaların doğrudan uygun olmayan zemine bırakılması veya açıkta kontrolsüz bekletilmesi önlenmelidir. Uzayan beklemelerde üreticinin koruma talimatlarının nasıl sürdürüleceği belirlenmelidir.
Alıcıda Boşaltma ve Fabrika Teslimi
Alıcının vinç, forklift ve uygun kaldırma aparatları sevkten önce teyit edilmelidir. Depo kapısı, araç yaklaşma alanı ve zemin koşulları açıklanmalıdır. Ağır parçanın araçtan indirilmesiyle fabrika içindeki yerine taşınması farklı hizmet aşamaları olabilir.
Özel sehpanın sökülmesi veya parçanın başka bir konuma çevrilmesi gerekiyorsa yöntem belirlenmelidir. Ambalajın açılması sırasında yükün dengesi korunmalıdır. Sabitleme elemanları çözülmeden önce parça ve desteklerin durumu kontrol edilmelidir.
Nakliye Teklifinde Hangi Bilgiler Paylaşılmalı?
Görüşülen nakliyat firmaları ile aynı teknik dosya ve teslim beklentisi paylaşılmalıdır. “Döküm parça” ve toplam tonaj açıklaması, gerekli ekipmanı belirlemek için yeterli değildir. Ambalajlı yük çizimleri ve fotoğrafları değerlendirmeyi destekleyebilir.
- Malzeme türü ve parçanın ürün tanımı.
- Ham veya işlenmiş yüzey bilgileri.
- Parça ve paket bazında ölçüler ile brüt ağırlıklar.
- Ağırlık merkezi ve taşıma konumu.
- Kaldırma, destekleme ve sabitleme talimatları.
- Palet, sandık veya özel sehpa düzeni.
- İstif izni ve koruma ihtiyaçları.
- Çıkış ve teslim adresleri ile saha erişimi.
- Aktarma, depolama ve boşaltma ekipmanı ihtiyacı.
Hizmet kapsamı; adresten alım, ana taşıma, terminal işlemleri ve son teslim üzerinden açıklanmalıdır. Destek hazırlığı, kaldırma, ambalaj açma ve fabrika içi hareketin sorumluları belirlenmelidir. Sevkiyatın ithalat veya ihracat belgeleriyle teknik ürün tanımları tutarlı hazırlanmalıdır.
Teslim Kontrolü ve Hasar Kayıtları
Teslimde paket sayıları ve parça kimlikleri kontrol edilmelidir. Kırık sandık, kaymış destek, darbe izi, çatlak şüphesi veya hasarlı işleme yüzeyi varsa kayıt tutulmalıdır. Fotoğraflar ilgili parça numarasıyla birlikte saklanmalıdır.
Görünür hasarın bulunmaması, bütün teknik kontrollerin tamamlandığı anlamına gelmez. Parçanın kullanılabilirliği ilgili teknik sorumlularca değerlendirilmelidir. Taşıma ekibi hasarlı bölgeyi düzeltmek veya temizlemek amacıyla yetkisiz işlem yapmamalıdır.
Taşıyıcının sorumluluğu ile ayrıca düzenlenen emtia nakliyat sigortası aynı kapsamı ifade etmez. Ambalaj, yüzey hasarı, kaldırma ve aktarma aşamalarının teminatta nasıl değerlendirildiği incelenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Her Döküm Parça Standart Palete Konulabilir mi?
Hayır. Ağırlık, oturma alanı ve parça geometrisi değerlendirilmelidir. Özel destek veya sehpa gerekebilir.
Parçadaki Dişli Delikten Kaldırma Yapılabilir mi?
Yalnızca ilgili noktanın bu amaçla uygunluğu doğrulanmışsa değerlendirilebilir. Her dişli delik kaldırma noktası değildir.
Hizmet Sunan Firmalar İlanlarında Neleri Belirtmeli?
Firmalar, nakliyat ilanları içerisinde ağır ve düzensiz parça kabul koşullarını, güzergâhlarını ve kaldırma imkânlarını açıklayabilir. Paletli, sandıklı, konteyner ve fabrika teslim seçenekleri ayrıca belirtilebilir.
Uluslararası yük taşıma hizmeti arayan ihracatçılar, ithalatçılar ve diğer yük sahipleri ile ilgili hizmetleri sunan firmalar Nakliyatilan.com’a üye olabilir. İlan yayımlama aşamasında sunulan uygun kategori ve ilan koşullarını inceleyerek ihtiyaçlarını veya hizmetlerini açıklayabilir, ilgili kişilerle iletişim kurabilirler.

