TMGD hizmeti almak zorunda olan firmalar, yalnızca tehlikeli madde taşıyan nakliyat işletmelerinden oluşmaz. Gönderme, paketleme, yükleme, doldurma ve boşaltma gibi faaliyetleri üstlenen işletmelerin de durumlarını değerlendirmesi gerekir. Bununla birlikte tehlikeli maddeyle işlem yapan her firma için aynı yükümlülük bulunduğu söylenemez. İşletmenin faaliyet konuları, işlem yaptığı maddeler, miktarlar, taşıma kapasitesi ve geçerli istisnalar birlikte incelenir. Bu rehber, işletmelerin yükümlülüklerini hangi bilgiler üzerinden kontrol edebileceğini ve hizmet ihtiyacını belirlerken hangi hatalardan kaçınması gerektiğini açıklar.
TMGD Hizmeti Zorunluluğu Nasıl Belirlenir?
Belirleyici olan firmanın adı veya sektör etiketi değil, tehlikeli madde taşımacılığı zincirindeki fiilî faaliyetidir. Üretici, dağıtıcı, depo işletmesi veya nakliyat firması aynı işlemleri üstlenmeyebilir. Bu nedenle yalnızca ticaret unvanına bakılarak hizmet zorunluluğu kararı verilmemelidir.
Karayolu taşımacılığı bakımından değerlendirmede, işletmenin Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi kapsamı ve kayıtlı faaliyet konuları önem taşır. Ancak bu belgeye sahip olmak ile TMGD hizmeti almak zorunda olmak aynı şey değildir. Faaliyet belgesi bulunan bazı işletmeler için danışmanlık hizmetine ilişkin istisnalar uygulanabilir.
- İşletmenin hangi tehlikeli maddelerle işlem yaptığı belirlenmelidir.
- Gönderme, paketleme, yükleme, doldurma ve boşaltma görevleri ayrı incelenmelidir.
- İlgili dönem içindeki işlem miktarları doğru kayıtlarla değerlendirilmelidir.
- Taşımacı işletmelerde kayıtlı taşıtların kapasitesi kontrol edilmelidir.
- Faaliyetlere uygulanabilecek istisnalar güncel düzenlemelerle karşılaştırılmalıdır.
Bu yazı karayolu taşımacılığı zincirine odaklanır. Farklı taşıma türlerinde faaliyet gösteren işletmeler, ilgili yükümlülüklerini kendi çalışma kapsamlarına göre ayrıca kontrol etmelidir.
Hangi Faaliyetlerde Bulunan Firmalar Değerlendirme Yapmalıdır?
Tehlikeli madde gönderisinin hazırlanması ve taşınması farklı işletmeler arasında paylaşılabilir. Bir firma aracı kullanmasa bile gönderi üzerinde yaptığı işlemler nedeniyle yükümlülük değerlendirmesine dâhil olabilir. Özellikle taşıma hizmetini dışarıdan alan işletmeler, kendi sorumluluklarının tamamen ortadan kalktığını varsaymamalıdır.
- Gönderen firmalar: Tehlikeli maddeleri kendi adına veya ilgili taşıma düzeni kapsamında sevk eden işletmeler.
- Paketleyen firmalar: Maddeleri uygun ambalajlara yerleştiren ve gönderiyi taşımaya hazırlayan işletmeler.
- Yükleyen firmalar: Tehlikeli madde gönderilerini araç veya ilgili taşıma birimine yükleyen işletmeler.
- Dolduran firmalar: Tehlikeli maddeleri ilgili tank, taşıt veya taşıma birimine dolduran işletmeler.
- Boşaltan firmalar: Gönderiyi araçtan indiren veya ilgili taşıma biriminden boşaltan işletmeler.
- Taşımacı firmalar: Tehlikeli maddelerin karayoluyla taşınmasını gerçekleştiren işletmeler.
Bu listede yer almak, tek başına bütün firmalar için kesin hizmet zorunluluğu sonucu değildir. Faaliyet konuları ve geçerli koşullar birlikte değerlendirilmelidir. Aynı işletme birden fazla görevi üstleniyorsa, yalnızca taşıma bölümünü incelemek yeterli olmaz.
Örneğin ürününü paketleyip yükleyen ve sevk eden bir üretici, yalnızca üretim yapan işletme olarak değerlendirilmemelidir. Benzer şekilde tehlikeli madde gönderilerini boşaltan bir depo, yaptığı işlemleri faaliyet kapsamıyla karşılaştırmalıdır. Taşımanın başka firma tarafından gerçekleştirilmesi, bu görevleri kendiliğinden devretmez.
TMGD Hizmeti İstisnalarında Nelere Dikkat Edilmeli?
İstisnalar değerlendirilirken düzenlemedeki koşulların tamamı karşılanmalıdır. Bir işletmenin başka bir firmayla benzer büyüklükte olması veya aynı sektörde çalışması, aynı istisnadan yararlanacağı anlamına gelmez. Özellikle faaliyet belgesinde birden fazla konu bulunan işletmeler, tek bir faaliyet üzerinden sonuç çıkarmamalıdır.
Sadece taşımacı olarak faaliyet gösteren işletmeler bakımından, taşıma yetki belgesine kayıtlı taşıtların toplam asgari kapasitesine bağlı bir istisna bulunmaktadır. Bu değerlendirmede araç sayısı ile taşıma kapasitesi aynı bilgi değildir. Ayrıca başka faaliyetlerin bulunması, sonucun yeniden incelenmesini gerektirebilir.
Yalnızca alıcı veya ilgili tank işletmeciliği faaliyetleri bulunan işletmeler için de özel hükümler söz konusu olabilir. Ancak “alıcıyız” demekle fiilen boşaltma, yükleme veya başka işlemler yapılmadığı kesinleşmez. İşletmenin sahadaki rolü doğru belirlenmelidir.
- Yalnızca idari işlerin yürütüldüğü adreslere ilişkin istisnalar, gerekli koşullar ve belgelendirmeyle değerlendirilir.
- Faaliyet devri varsa ilgili sözleşme, kayıt ve geçerlilik koşulları kontrol edilmelidir.
- İşlem miktarı değerlendirmesinde uygulanabilecek özel hükümler ayrıca incelenmelidir.
- Danışmanlık hizmetinden istisna bulunması, diğer güvenlik ve eğitim yükümlülüklerini kaldırmaz.
Güncel kapasite ve miktar koşulları için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın resmi düzenlemeleri esas alınmalıdır. Eski bir değerlendirme, faaliyet değiştikten sonra aynı şekilde geçerli kabul edilmemelidir.
Firmanın Yükümlülüğü Adım Adım Nasıl Kontrol Edilir?
Sağlıklı değerlendirme, işletmenin gerçek faaliyetlerini ve kayıtlarını birlikte incelemeyi gerektirir. İşlem listesi eksik hazırlanırsa danışmanlık ihtiyacı da yanlış belirlenebilir. Yönetim, sevkiyat ve depo ekiplerinin aynı faaliyet bilgisi üzerinden ilerlemesi önemlidir.
- Madde listesini hazırlayın: İşlem yapılan ürünlerin taşıma bakımından tehlikeli madde niteliğini doğrulayın.
- Faaliyetleri ayırın: Kimin gönderdiğini, paketlediğini, yüklediğini, doldurduğunu, boşalttığını ve taşıdığını belirleyin.
- Kayıtları karşılaştırın: İşlem miktarlarını, taşıma kapasitesini ve mevcut faaliyet bilgilerini inceleyin.
- Adresleri değerlendirin: Merkez, şube, depo ve üretim alanlarında hangi işlemlerin yapıldığını ayrı belirleyin.
- Faaliyet tespitini yaptırın: İlgili resmi koşullara uygun değerlendirme ve raporlama yolunu izleyin.
- İstisnaları kontrol edin: Yararlanılabilecek hükmün bütün koşullarının karşılandığını doğrulayın.
- Hizmet düzenini oluşturun: Zorunluluk varsa uygun istihdam veya yetkili kuruluş üzerinden hizmet alma yöntemini belirleyin.
Danışmanlık için yalnızca sözleşme imzalanmasıyla yetinilmemelidir. Gerekli atama ve kayıt işlemleri tamamlanmalı, danışmanın görev kapsamı işletmenin faaliyetine uygun olmalıdır. Hizmetin sona ermesi durumunda da yeni görevlendirmeye ilişkin güncel şartlar takip edilmelidir.
Yeni ürün, farklı işlem yöntemi, yeni depo veya kapasite değişikliği ortaya çıktığında değerlendirme güncellenmelidir. Önceden istisna kapsamında bulunan bir işletmenin değişen faaliyetleri, yeni yükümlülükler doğurabilir. Yönetim bu değişiklikleri belge ve danışmanlık süreçlerinden sorumlu kişilere bildirmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kendi nakliye aracı olmayan firma TMGD hizmetine ihtiyaç duyabilir mi?
Evet. Gönderme, paketleme, yükleme, doldurma veya boşaltma gibi faaliyetler de değerlendirmeye konu olabilir. Araç sahibi olmamak tek başına istisna sağlamaz. İşletmenin taşıma zincirindeki rolü ve ilgili koşullar incelenmelidir.
Faaliyet belgesi olan her firma TMGD hizmeti almak zorunda mı?
Hayır, faaliyet belgesi ile danışmanlık hizmeti yükümlülüğü ayrı değerlendirilir. Kayıtlı faaliyetlere ve ilgili koşullara bağlı istisnalar bulunabilir. Ancak istisna, varsayımla değil güncel düzenlemeler ve doğru faaliyet bilgileriyle belirlenmelidir.
SRC5 belgeli sürücü çalıştırmak TMGD hizmetinin yerine geçer mi?
Hayır. SRC5 sürücünün mesleki yeterliliğiyle ilgilidir. TMGD ise işletme düzeyinde görev yapan sertifikalı uzmandır. Sürücünün belge sahibi olması, işletmenin danışmanlık yükümlülüğünü kendiliğinden karşılamaz.
Sonuç
TMGD hizmeti zorunluluğu, firmanın adı üzerinden değil; faaliyetleri, kayıtları ve geçerli istisnalar üzerinden belirlenmelidir. Doğru faaliyet tespiti yapmak ve değişiklikleri zamanında değerlendirmek, işletmenin danışmanlık sürecini uygun biçimde planlamasını sağlar.
Belge sahibi sürücüler uygun fırsatlar için şoför iş ilanları seçeneklerini inceleyebilir ve farklı görevleri nakliyat iş ilanları üzerinden değerlendirebilir. Personel arayan nakliyat firmaları ise sürücülük ve uzmanlık ihtiyaçlarını açıkça belirterek ilan verebilir.

