Nakliye Hizmetinde Yükleme ve Boşaltma Sorumluluğu

Nakliye Hizmetinde Yükleme ve Boşaltma Sorumluluğu
3 hafta önce Kurumsal ve Lojistik Rehberi 17

Nakliye hizmetinde yükleme ve boşaltma sorumluluğu, teklif alınırken açıklığa kavuşturulması gereken temel konulardan biridir. Aracın sağlanması, ürünlerin depodan alınması, kasaya yerleştirilmesi, sabitlenmesi ve varışta indirilmesi farklı işlerdir. Bu işlemlerin tamamının taşıma bedeline dâhil olduğu veya sürücü tarafından yapılacağı varsayılmamalıdır.

İşletmeler kurumsal nakliye hizmetleri araştırırken çıkış ve varış noktalarındaki görevleri ayrı ayrı tanımlamalıdır. Yükü hazırlayacak birim, ekipmanı sağlayacak taraf, işlemi gerçekleştirecek personel ve değişiklikleri onaylayacak yetkili belirlenmelidir. Böylece araç geldiğinde işin kim tarafından yapılacağı konusunda belirsizlik oluşması önlenebilir.

Mevzuattaki Genel Kural Nasıl Değerlendirilmelidir?

Türk Ticaret Kanunu’nun eşya taşımaya ilişkin 863. maddesi, sözleşme, durumun gereği veya ticari teamül farklı bir düzen göstermiyorsa yükleme ve boşaltma işlerini gönderene yükleyen bir genel çerçeve kurar. Yükleme; eşyanın taşıma güvenliğine uygun biçimde araca yerleştirilmesi, istiflenmesi ve sabitlenmesini de içerir. Aynı maddede taşıyıcının, yüklemenin işletme güvenliğine uygunluğunu sağlama yükümlülüğü ayrıca düzenlenir.

Bu nedenle “yükleme her durumda taşıyıcıya aittir” veya “boşaltmayı mutlaka alıcı yapar” şeklinde kesin genellemeler doğru değildir. Uygulanacak taşıma rejimi, sözleşme ve işin özellikleri birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle özel taşıma türlerinde ve uluslararası işlerde aynı kuralların doğrudan uygulanacağı varsayılmamalıdır.

Uygulamada alıcının boşaltma ekibi sağlaması kararlaştırılabilir. Ancak bu operasyon düzeninin gönderen, taşıyıcı ve alıcı arasında nasıl kurulduğu açık olmalıdır. İşi fiilen yapan kişiyle hukuki sorumluluğun her durumda aynı olduğu düşünülmemelidir.

Yükleme ve Boşaltmayı Aşamalara Ayırın

Görev dağılımı, yalnızca “yükleme dâhil” gibi genel bir ifadeye bırakılmamalıdır. Ürünün depodaki yerinden alınmasıyla araç üzerindeki işlemler farklı kaynaklar gerektirebilir. Aynı ayrım varış noktasında da yapılmalıdır.

  • Ürünün sevke hazırlanması ve ambalajlanması.
  • Depo veya üretim alanından yükleme noktasına getirilmesi.
  • Araca kaldırılması ve kasa içine yerleştirilmesi.
  • İstifleme ve yük sabitleme işlemleri.
  • Varışta boşaltma hazırlığı ve araçtan indirme.
  • Rampa, kabul alanı veya bina içinde belirlenen noktaya taşıma.
  • Boş palet, kasa ve diğer ekipmanların teslimi.

Her aşamanın başlangıç ve bitiş noktası açıklanmalıdır. Örneğin forkliftle araca yükleme yapılması, ürünlerin depo raflarından toplanmasını da kapsamayabilir. Araçtan indirme anlaşması da ürünün kata çıkarılacağını göstermez.

Hizmet Kapsamına Göre Çalışma Seçenekleri

Gönderen ve Alıcının Kendi Ekipleriyle Çalışması

Çıkışta gönderenin, varışta alıcının personel ve ekipman sağladığı bir düzen kurulabilir. Kendi yükleme alanı ve uygun kaynakları bulunan işletmelerde değerlendirilebilir. Taşıyıcının hangi işlemleri üstlendiği ayrıca yazılmalıdır.

Alıcının hazırlığı yalnızca gönderenin varsayımına dayanmamalıdır. Boşaltma ekibi, ekipman ve kabul saati ilgili noktadan teyit edilmelidir. Kaynakların bulunmaması durumunda bekleme veya yeniden planlama kararını verecek kişiler belirlenmelidir.

Taşıyıcının Yükleme veya Boşaltma Hizmeti Sunması

Taşıyıcı, anlaşmaya göre işlemlerden birini veya her ikisini üstlenebilir. Teklifte ekip sayısı, ekipman ve ürün kapsamı gösterilmelidir. Sürücünün personel sayısına dâhil olup olmadığı ve hangi görevlere katılacağı açıklanmalıdır.

Taşıyıcının yüklemeyi üstlenmesi, ambalajlama veya depo içi ürün toplamanın da dâhil olduğu anlamına gelmez. Varışta ise araç üzeri, rampa, bina girişi ve kat teslimi ayrılmalıdır. Ek işler ayrı onaylanmalıdır.

Ayrı Bir Yükleme veya Boşaltma Ekibi Kullanılması

İşlemler için bağımsız bir ekip veya ekipman sağlayıcısı görevlendirilebilir. Özellikle farklı uzmanlık veya donanım gerektiren yüklerde değerlendirilebilir. Bu durumda ekibi kimin seçtiği, talimatı kimin verdiği ve taşıyıcıyla koordinasyonu kimin sağladığı belirlenmelidir.

Ayrı ekip kullanılması, diğer tarafların bütün sorumluluklarının sona erdiği anlamına gelmez. İşin kapsamı, saha yönetimi ve olası sorunların bildirim düzeni taraflar arasında açıklanmalıdır.

Ürün Bilgileri ve Ekipman İhtiyacı

Uygun kaynakların planlanması için ürünlerin ölçüleri, ağırlıkları, ambalajı ve özel koşulları paylaşılmalıdır. Toplam ağırlık kadar tek parça ağırlığı ve biçimi de önemlidir. Ürünün kaldırma veya taşıma koşullarıyla ilgili mevcut teknik bilgiler ilgili ekiplere aktarılmalıdır.

Ekipman ihtiyacı çıkış ve varış için ayrı değerlendirilmelidir. Bir tesiste forklift bulunması, diğer noktada da aynı imkânın bulunduğunu göstermez. Araç üstü lift, vinç veya başka ekipman gerekiyorsa sağlayacak taraf ve hizmet kapsamı önceden belirlenmelidir.

Yükleme, kaldırma, istifleme ve sabitleme yöntemlerinin uygunluğu yetkin kişilerce değerlendirilmelidir. Personel sayısı tek başına yeterlilik göstergesi değildir. İki kişinin bulunması, bütün ürünlerin elle taşınabileceği anlamına gelmez.

Yük Sabitleme Görevini Belirsiz Bırakmayın

Ürünün araç içine konulmasıyla sevke hazır hâle gelmesi aynı aşama değildir. İstif düzeni, sabitleme ihtiyacı ve kullanılacak donanım ürün ile araç özelliklerine göre değerlendirilmelidir. Bu işleri hangi ekibin yapacağı ve gerekli malzemeyi kimin sağlayacağı açıklanmalıdır.

Gönderenin yükleme yapması, taşıyıcının kendi yükümlülüklerini ortadan kaldırdığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Benzer şekilde sürücünün sahada bulunması, bütün yükleme işlemlerini üstlendiğini göstermez. Uygunsuzluk veya bilgi eksikliği görüldüğünde kimin bilgilendirileceği ve işlemin nasıl yeniden değerlendirileceği belirlenmelidir.

Bu hazırlık, uygulamalı bir yük sabitleme hesabının yerine geçmez. Ürüne özgü kısıtlar ve uygun taşıma düzeni ayrıca incelenmelidir.

Saha Erişimi ve Çalışma Hazırlığı

Aracın giriş yapabileceği kapı, yanaşma alanı ve yükleme noktasının özellikleri paylaşılmalıdır. Rampa, zemin, kapı ölçüleri ve çalışma alanı yetersizse planlanan ekipman kullanılamayabilir. Güncel saha koşulları ilgili tesisten doğrulanmalıdır.

  • Araç ve personel giriş bilgilerini kimin ileteceği.
  • Randevu ve kabul saatlerinin hangi işlemi ifade ettiği.
  • Ürünlerin yükleme noktasına ne zaman hazır edileceği.
  • Ekipmanın ve görevli personelin kullanılabilirliği.
  • Saha kurallarını ve riskleri aktaracak irtibat kişisi.
  • Engel oluştuğunda işlemi durdurup karar alacak yetkili.

Aracın zamanında gelmesiyle yüklemenin zamanında başlaması ayrı ölçülmelidir. Ürün hazırlığı, saha erişimi veya ekipman beklenmesi gibi nedenler kaydedilmelidir. Gecikmenin kaynağı incelenmeden bütün süre tek tarafa yüklenmemelidir.

Teklif ve Sözleşmede Neler Yazılmalı?

Aday nakliyat firmaları ile aynı ürün ve saha dosyası paylaşılmalıdır. Teklifler, tarafların sağlayacağı personel ve ekipmanlar görülerek karşılaştırılmalıdır. Yalnızca araç bedelini içeren teklifle yükleme ekibi sunan teklif aynı kapsamda değildir.

KonuAçıklanması gereken bilgi
Çıkış işlemleriHazırlık, araç yüklemesi ve sabitlemenin görev dağılımı.
Varış işlemleriBoşaltma ve son teslim noktasına taşıma kapsamı.
PersonelEkip sayısı, sürücünün rolü ve ek görevler.
EkipmanSağlayıcı, uygunluk değerlendirmesi ve kullanım düzeni.
BeklemeSüre kayıtları, bildirim ve ticari değerlendirme koşulları.
DeğişiklikEk iş veya farklı ekipman için onay yetkilisi.

Teklifte kapsam dışı işler de açık olmalıdır. Ambalajlama, söküm, montaj, kat taşıması ve mevcut eşyaların yer değiştirmesi ayrıca sorulmalıdır. Sonradan ortaya çıkan ihtiyacın otomatik olarak ücretsiz karşılanacağı düşünülmemelidir.

Bekleme Süresi Nasıl Yönetilir?

Bekleme kayıtları, aracın varışıyla işlemin başlangıç ve bitiş zamanlarını ayırt etmelidir. Giriş kuyruğu, yükün hazır olmaması ve ekipman arızası gibi nedenler ayrı gösterilebilir. Sürücünün bildirim yapacağı operasyon yetkilisi belli olmalıdır.

Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili düzenlemesi, makul yükleme ve boşaltma süresiyle bunun aşılması durumlarını ayrı ele alır. Bu nedenle her beklemenin otomatik olarak ek bedele dönüşeceği veya bütün beklemelerin taşıma bedeline dâhil olduğu varsayılmamalıdır. Sözleşme, gecikmenin nedeni ve somut koşullar birlikte değerlendirilmelidir.

Operasyon planında bekleme sırasında verilebilecek talimatlar açıklanmalıdır. Yeni randevu, araç değişimi veya geri dönüş gibi kararların kim tarafından onaylanacağı belirlenmelidir.

Hasar ve Miktar Farklarında Kayıt Düzeni

Yükleme öncesinde ürünün mevcut durumu, ambalaj adedi ve görülen farklılıklar kaydedilebilir. Varışta teslim edilen miktar ve bildirilen sorunlar aynı gönderiyle eşleştirilmelidir. Kapalı koli sayımı, ürün içeriğinin tek tek kontrol edildiğini göstermez.

Hasar oluştuğunda işlemi kimin yaptığı, kullanılan ekipman ve olayın zamanı gibi bilgiler korunmalıdır. Yalnızca ürünün hangi sahada bulunduğuna bakılarak kesin sorumluluk sonucu çıkarılmamalıdır. Sözleşme, fiilî işlem ve olayın nedenleri birlikte incelenmelidir.

Taşıyıcının sorumluluğu ile ayrı sigorta poliçesinin kapsamı aynı değildir. Sunuluyorsa poliçenin yükleme ve boşaltma aşamalarını hangi koşullarda kapsadığı ayrıca kontrol edilmelidir. Teslim kaydı veya imzanın bütün sorumlulukları otomatik olarak ortadan kaldırdığı düşünülmemelidir.

Sık Sorulan Sorular

Nakliye bedeline yükleme ve boşaltma dâhil midir?

Kapsam teklif ve sözleşmeden kontrol edilmelidir. Araç ve sürücü sağlanması, bütün yükleme ve boşaltma işlerinin üstlenildiğini göstermez.

Sürücü yükleme yapmak zorunda mıdır?

Görevleri, sözleşme ve uygulanacak kurallar çerçevesinde değerlendirilmelidir. Sürücünün sahada bulunması tek başına yükleme personeli olarak görevlendirildiği anlamına gelmez.

Alıcıda ekipman yoksa taşıyıcı boşaltmayı tamamlar mı?

Bu ihtiyaç önceden değerlendirilmelidir. Uygun ekipman ve görev kapsamı bulunmadan taşıyıcının işlemi tamamlayacağı varsayılmamalıdır.

Yükleme ve boşaltma kapsamı belirlenmiş nakliye ve dağıtım hizmeti arayan işletmeler ile bu hizmetleri sunan firmalar, Nakliyatilan.com’a üye olarak nakliyat ilanları yayımlayabilir ve ilgili kişilerle iletişim kurabilir. Ürünlerin, saha koşullarının ve taraflardan beklenen görevlerin açık belirtilmesi, çalışma koşullarının görüşülmesini kolaylaştırır.